Καρκίνος τραχήλου: Ο ρόλος του HPV εμβολίου

Τα παιδιά που λαμβάνουν το εμβόλιο κατά του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων στην ηλικία των 12 έως 13 ετών εμφανίζουν σχεδόν μηδενικό κίνδυνο να χάσουν τη ζωή τους από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας πριν συμπληρώσουν τα 30. Αυτό δείχνει νέα μελέτη, η πρώτη που καταγράφει με τόσο καθαρό τρόπο ότι ο εμβολιασμός για τον HPV δεν περιορίζεται στην πρόληψη της νόσου, καθώς αποδεικνύεται ότι σώζει ζωές.

Στην Αγγλία, το εμβόλιο άρχισε να χορηγείται σε μαθήτριες σχολικής ηλικίας το 2008. Από τότε, τα στοιχεία δείχνουν ιδιαίτερα ισχυρή προστατευτική επίδραση. Εκτιμάται ότι περίπου 200 θάνατοι έχουν ήδη αποτραπεί χάρη στο πρόγραμμα εμβολιασμού. Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι ότι την περίοδο 2020-2024 δεν καταγράφηκε κανένας θάνατος από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας σε γυναίκες ηλικίας 20 έως 24 ετών, ενώ χωρίς τον εμβολιασμό οι ειδικοί υπολόγιζαν ότι θα είχαν σημειωθεί περίπου 23 θάνατοι.

Ο επικεφαλής της επιστημονικής ομάδας, καθηγητής Πίτερ Σασιένι, χαρακτήρισε τα ευρήματα εντυπωσιακά, επισημαίνοντας ότι είναι εξαιρετικά σημαντικό πως μία μόνο δόση μπορεί να οδηγήσει σχεδόν στην εξάλειψη μιας μορφής καρκίνου. Παρά τη θετική αυτή εικόνα, ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρό ζήτημα δημόσιας υγείας στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου καταγράφονται περίπου 3.300 νέες διαγνώσεις κάθε χρόνο.

Ο ρόλος του HPV στον καρκίνο του τραχήλου

Ο HPV μεταδίδεται κυρίως μέσω στενής δερματικής επαφής και συνδέεται με περίπου το 99% των περιστατικών καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η λοίμωξη υποχωρεί χωρίς σοβαρές συνέπειες. Σε ένα μέρος των ανθρώπων, όμως, μπορεί να προκαλέσει κυτταρικές αλλοιώσεις οι οποίες, έπειτα από αρκετά χρόνια, ενδέχεται να εξελιχθούν σε καρκίνο.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η πραγματική επίδραση του εμβολιασμού θα γίνει ακόμη πιο εμφανής τα επόμενα χρόνια, καθώς οι γενιές που έχουν εμβολιαστεί θα μεγαλώνουν και η προστασία θα αποτυπώνεται σε μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες. Ο οργανισμός Cancer Research UK έκανε λόγο για σημαντικό ορόσημο, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι τα ποσοστά εμβολιασμού παραμένουν χαμηλότερα από τον επιθυμητό στόχο.

Μέσα στα στοιχεία της έρευνας αναδεικνύεται και η ανθρώπινη διάσταση της νόσου. Η Αλεξάνδρα Λεγκ ολοκλήρωσε το σχολείο λίγο πριν εισαχθεί το εμβόλιο στην Αγγλία. Το 2021, σε ηλικία 30 ετών και ενώ προετοίμαζε τον γάμο της, διαγνώστηκε με καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Η θεραπεία της περιλάμβανε χειρουργική επέμβαση και αφαίρεση λεμφαδένων, όμως οι γιατροί κατάφεραν να διατηρήσουν τμήμα του τραχήλου, διασφαλίζοντας τη δυνατότητα τεκνοποίησης.

Έναν χρόνο αργότερα, η ίδια απέκτησε την κόρη της, την οποία περιγράφει ως πραγματικό θαύμα. Η εμπειρία της την οδήγησε να στηρίζει με σαφήνεια τον εμβολιασμό κατά του HPV, δηλώνοντας ότι όταν η κόρη της φτάσει στην κατάλληλη ηλικία θα εμβολιαστεί χωρίς δισταγμό.

Στόχος η εξάλειψη της νόσου έως το 2040

Οι ειδικοί θεωρούν ότι η μείωση των θανάτων που έχει ήδη καταγραφεί αποτελεί μόνο την πρώτη φάση των ωφελειών. Με την πάροδο του χρόνου, αναμένεται να σωθούν ακόμη περισσότερες ζωές, υπό την προϋπόθεση ότι θα διατηρηθούν υψηλά ποσοστά εμβολιασμού και θα συνεχιστεί η συστηματική ενημέρωση του πληθυσμού.

Η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου έχει θέσει ως στόχο την εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας ως προβλήματος δημόσιας υγείας έως το 2040. Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, ωστόσο, δείχνουν ότι μόνο το 76% των κοριτσιών στην Αγγλία είχε εμβολιαστεί μέχρι την ηλικία των 15 ετών. Το ποσοστό αυτό παραμένει αισθητά χαμηλότερο από το 90% που θεωρεί απαραίτητο ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας για την ουσιαστική εξάλειψη της νόσου.

Οι αρμόδιοι φορείς καλούν τους νέους που δεν έχουν εμβολιαστεί να αξιοποιήσουν τις διαθέσιμες δυνατότητες αναπλήρωσης του εμβολιασμού. Την ίδια στιγμή, οι γυναίκες ηλικίας 25 έως 64 ετών εξακολουθούν να ενθαρρύνονται να συμμετέχουν τακτικά στον προληπτικό έλεγχο του τραχήλου της μήτρας, καθώς ο προσυμπτωματικός έλεγχος παραμένει κρίσιμο εργαλείο έγκαιρης διάγνωσης.

Από το 2019, το εμβόλιο κατά του HPV χορηγείται και στα αγόρια, προσφέροντας προστασία απέναντι σε μορφές καρκίνου όπως του πρωκτού, του πέους, του στόματος και του λαιμού. Παράλληλα, η επέκταση του εμβολιασμού συμβάλλει στη μείωση της κυκλοφορίας του ιού στον γενικό πληθυσμό, ενισχύοντας τη συλλογική προστασία απέναντι σε έναν ιό που συνδέεται άμεσα με σοβαρές κακοήθειες.