Κάρτες σίτισης αντί αυξήσεων: Το νέο «μπόνους» των επιχειρήσεων

Οι αυξήσεις στους μισθούς δεν αποτελούν πλέον τη μοναδική επιλογή των επιχειρήσεων για την ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος των εργαζομένων. Οι διατακτικές και οι κάρτες σίτισης κερδίζουν σταθερά έδαφος στην ελληνική αγορά εργασίας, προσφέροντας πρακτική οικονομική στήριξη για την αγορά τροφίμων και λειτουργώντας ταυτόχρονα ως μέσο προσέλκυσης και διατήρησης προσωπικού.

Η διεύρυνση της συγκεκριμένης παροχής συνδέεται άμεσα με το υψηλό κόστος ζωής και τις συνεχείς ανατιμήσεις στα βασικά είδη διατροφής. Για πολλές οικογένειες, ακόμη και μία περιορισμένη μηνιαία ενίσχυση μέσω κάρτας σίτισης καλύπτει μέρος των καθημερινών αγορών και αφήνει διαθέσιμο εισόδημα για άλλες βασικές ανάγκες.

Παρά την αυξανόμενη χρήση του μέτρου, η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Οι επιχειρήσεις που προσφέρουν διατακτικές σίτισης παραμένουν αναλογικά λιγότερες σε σχέση με άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αν και η τάση καταγράφεται σταθερά ανοδική τόσο στις μεγάλες εταιρείες όσο και στις μικρότερες επιχειρήσεις.

Ένας στους τέσσερις εργαζομένους λαμβάνει παροχή σίτισης

Σύμφωνα με έρευνα του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ, η οποία πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη της Edenred, περίπου ένας στους τέσσερις εργαζομένους στην Ελλάδα λαμβάνει διατακτικές ή κάρτα σίτισης, είτε σε μόνιμη είτε σε περιστασιακή βάση.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι η παροχή έχει αποκτήσει σταθερό χαρακτήρα στις επιχειρήσεις που την έχουν εντάξει στην πολιτική τους. Το 46,7% των δικαιούχων δηλώνει ότι λαμβάνει διατακτικές ή κάρτα σίτισης για περισσότερα από τρία χρόνια, ενώ το 42,4% τις χρησιμοποιεί για χρονικό διάστημα από ένα έως τρία χρόνια.

Η συνολική κάλυψη στην ελληνική αγορά εργασίας υπολογίζεται στο 12,3%, όταν ο αντίστοιχος μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση προσεγγίζει το 20%. Η απόσταση παραμένει σημαντική, επιβεβαιώνοντας ότι μεγάλο τμήμα των εργαζομένων δεν έχει πρόσβαση σε τέτοιου είδους πρόσθετες παροχές.

Η επέκταση των καρτών σίτισης αποτυπώνει και τη μεταβολή στην πολιτική παροχών των επιχειρήσεων. Σε ένα περιβάλλον όπου οι πραγματικές αυξήσεις μισθών παραμένουν περιορισμένες σε αρκετούς κλάδους, οι εργοδότες επιλέγουν συμπληρωματικά εργαλεία που ενισχύουν το εισόδημα του προσωπικού με χαμηλότερο φορολογικό κόστος.

Για το 62,5% των εργοδοτών, βασικός λόγος χορήγησης της παροχής είναι η ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης των εργαζομένων. Τα φορολογικά οφέλη ακολουθούν με ποσοστό 54,2%, ενώ το 40% των επιχειρήσεων χρησιμοποιεί τις διατακτικές ως μέσο συγκράτησης του προσωπικού.

Παράλληλα, το 39,2% των εργοδοτών συνδέει το μέτρο με την ενίσχυση της εταιρικής κουλτούρας και της κοινωνικής ευθύνης. Η κάρτα σίτισης εντάσσεται έτσι στα ευρύτερα πακέτα παροχών που προσφέρονται πέρα από τον βασικό μισθό, ιδιαίτερα σε κλάδους όπου η εξεύρεση προσωπικού γίνεται ολοένα δυσκολότερη.

Σχεδόν όλες οι συναλλαγές γίνονται στα σούπερ μάρκετ

Η χρήση των διατακτικών κατευθύνεται σχεδόν αποκλειστικά στην κάλυψη βασικών αναγκών διατροφής. Το 95,7% των συναλλαγών πραγματοποιείται σε σούπερ μάρκετ, στοιχείο που επιβεβαιώνει ότι η παροχή αξιοποιείται κυρίως για την αγορά τροφίμων και καθημερινών προϊόντων.

Το 92,4% των εργαζομένων χρησιμοποιεί συστηματικά το ποσό που λαμβάνει, ενώ οι τρεις στους τέσσερις αξιολογούν την παροχή ως αρκετά ή πολύ σημαντική για την κάλυψη των καθημερινών τους αναγκών.

Περισσότεροι από τους μισούς συμμετέχοντες στην έρευνα, σε ποσοστό 52,7%, δηλώνουν ότι οι διατακτικές τούς επιτρέπουν να διαθέτουν περισσότερα χρήματα για τρόφιμα. Η διαπίστωση αυτή αναδεικνύει το μέγεθος της πίεσης που προκαλούν οι ανατιμήσεις στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.

Η παροχή σίτισης έχει επίσης άμεση επίδραση στην ψυχολογία των εργαζομένων. Ένας στους δύο αναφέρει ότι η κάρτα μειώνει το άγχος που συνδέεται με την κάλυψη των εξόδων διατροφής, ενώ το 55,4% τη θεωρεί πρακτική και ουσιαστική λύση για την καθημερινότητά του.

Τα οφέλη αποτυπώνονται και στη λειτουργία των επιχειρήσεων. Το 67,5% των εργοδοτών εκτιμά ότι οι διατακτικές και οι κάρτες σίτισης συμβάλλουν στην προσέλκυση νέων εργαζομένων και, κυρίως, στη διατήρηση του υπάρχοντος προσωπικού.

Η συγκεκριμένη παράμετρος αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία αρκετές επιχειρήσεις δυσκολεύονται να καλύψουν κενές θέσεις εργασίας. Οι πρόσθετες παροχές μετατρέπονται σε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα και μπορούν να επηρεάσουν την απόφαση ενός εργαζομένου να παραμείνει σε μια θέση ή να αποδεχθεί μια νέα πρόταση απασχόλησης.

Καθοριστικό ρόλο στην περαιτέρω εξάπλωση του μέτρου αναμένεται να διαδραματίσει η φορολογική πολιτική. Το 71,3% των επιχειρήσεων που σήμερα δεν προσφέρει διατακτικές ή κάρτες σίτισης δηλώνει ότι θα επανεξέταζε τη στάση του, εφόσον θεσπίζονταν πρόσθετα φορολογικά κίνητρα.

Η χρήση των καρτών σίτισης διευρύνεται επειδή προσφέρει άμεσο και μετρήσιμο όφελος στους εργαζομένους, χωρίς να επιβαρύνει με τον ίδιο τρόπο το μισθολογικό κόστος των επιχειρήσεων. Η παροχή, ωστόσο, παραμένει συμπληρωματική και δεν μπορεί να υποκαταστήσει την ανάγκη για πραγματικές αυξήσεις αποδοχών, ιδιαίτερα όσο οι τιμές τροφίμων και βασικών αγαθών συνεχίζουν να απορροφούν μεγάλο μέρος του μηνιαίου εισοδήματος.