Δικαστήριο στο Καζακστάν καταδίκασε στις 13 Απριλίου ομάδα ακτιβιστών για τα ανθρώπινα δικαιώματα σε ποινές φυλάκισης που φθάνουν έως και τα πέντε έτη, σε υπόθεση που έχει προσελκύσει την προσοχή λόγω της διευρυνόμενης επιρροής του Πεκίνου στη χώρα της Κεντρικής Ασίας.
Και οι 19 ακτιβιστές κρίθηκαν ένοχοι για υποκίνηση μίσους, με αφορμή τη διοργάνωση διαμαρτυρίας τον Νοέμβριο του 2025 για την κράτηση Καζάκου οδηγού φορτηγού στην Κίνα. Συνελήφθησαν μετά από κινητοποίηση στην Αλμάτι, κοντά στα σύνορα με την περιοχή Σιντζιάνγκ, κατά τη διάρκεια της οποίας έκαψαν τη σημαία του κινεζικού καθεστώτος και πορτρέτο του ηγέτη του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας, Σι Τζινπίνγκ.
Η Γκουλντάρια Σεριζάτ, σύζυγος του κρατούμενου οδηγού στη Σιντζιάνγκ, καταδικάστηκε σε πέντε χρόνια φυλάκισης, καθώς περιφερειακό δικαστήριο στη νοτιοανατολική περιφέρεια Ζετισού επέβαλε τις ποινές στους 19 κατηγορουμένους το απόγευμα της 13ης Απριλίου, σύμφωνα με την Atajurt, οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων με έδρα το Καζακστάν που στηρίζει οικογένειες κρατουμένων στην Κίνα.
Ο επικεφαλής της Atajurt, Σερίκζαν Μπιλάς, δήλωσε στην εφημερίδα The Epoch Times ότι το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας έχει μετατρέψει το Καζακστάν σε μια δεύτερη Σιντζιάνγκ.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν εκτιμήσει το 2021 ότι στην περιοχή Σιντζιάνγκ διαπράττεται γενοκτονία, με περισσότερους από ένα εκατομμύριο Ουιγούρους μουσουλμάνους να κρατούνται σε εκτεταμένο δίκτυο στρατοπέδων. Το γραφείο ανθρωπίνων δικαιωμάτων του ΟΗΕ κατέγραψε το 2022 ότι η καταστολή των Ουιγούρων από το Πεκίνο ενδέχεται να συνιστά εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.
Ο Τουρσίνμπεκ Καμπί, πρώην αυτόπτης μάρτυρας των στρατοπέδων της Σιντζιάνγκ και μέλος της Atajurt, περιλαμβάνεται στους 11 κατηγορουμένους που καταδικάστηκαν σε πέντε χρόνια φυλάκισης στις 13 Απριλίου, σύμφωνα με τον Μπιλάς. Άλλοι οκτώ κατηγορούμενοι έλαβαν ποινές με περιοριστικούς όρους διάρκειας από τέσσερα έτη και οκτώ μήνες έως πέντε έτη.
Οι ακτιβιστές εξέφρασαν τη διαφωνία τους με την απόφαση, ενώ συγγενείς τους πραγματοποίησαν διαμαρτυρία έξω από την αίθουσα του δικαστηρίου στις 13 Απριλίου, όπως ανέφερε ο Μπιλάς.
Πριν από την εκδίκαση της υπόθεσης, διεθνείς οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μεταξύ των οποίων η Human Rights Watch και η Amnesty International, είχαν καλέσει τις αρχές του Καζακστάν να αποσύρουν τις κατηγορίες, κάνοντας λόγο για καταχρηστική εφαρμογή του ποινικού δικαίου υπό πίεση από το Πεκίνο.
Το κινεζικό προξενείο στην Αλμάτι απέστειλε δύο επιστολές στο υπουργείο Εξωτερικών του Καζακστάν την επόμενη ημέρα των διαδηλώσεων, μεταφρασμένα αντίγραφα των οποίων εξέτασε η Epoch Times, επισημαίνοντας ότι η υπόθεση είχε εξαιρετικά αρνητικό αντίκτυπο στις διμερείς σχέσεις.
Μετά την παραλαβή των εγγράφων αυτών, τα οποία εντάχθηκαν στο κατηγορητήριο, οι αρχές του Καζακστάν προχώρησαν σε ποινική έρευνα κατά των διαδηλωτών, οι οποίοι αρχικά είχαν αντιμετωπίσει διοικητικές κυρώσεις, όπως πρόστιμα και βραχυχρόνιες κρατήσεις. Η εξέλιξη αυτή επανέφερε τις ανησυχίες για την επιρροή του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας στο Καζακστάν, όπου το Πεκίνο αποτελεί σημαντικό οικονομικό και εμπορικό εταίρο.
Ο Μπιλάς, γνωστός ακτιβιστής που είχε συλληφθεί από την αστυνομία του Καζακστάν το 2019, εξέφρασε ανησυχία ότι οι αρχές της χώρας κινούνται προς στενότερη προσέγγιση με το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας. Σε συνέντευξη πριν από την ανακοίνωση των ποινών, υποστήριξε ότι το Καζακστάν αποτελεί πεδίο σύγκρουσης μεταξύ του δυτικού πολιτισμού και των κομμουνιστικών και ιμπεριαλιστικών ιδεολογιών της Κίνας και της Ρωσίας.
Αναφέρθηκε επίσης στη στρατηγική σημασία του Καζακστάν για το Πεκίνο, ιδίως στο πλαίσιο των συνεχιζόμενων στρατιωτικών πληγμάτων των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ κατά του Ιράν, τα οποία οδήγησαν στον θάνατο του Ιρανού ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, προσώπου με στενές σχέσεις με το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας.
Πρόσθεσε ότι, μετά τη Βενεζουέλα και το Ιράν, το Καζακστάν παραμένει η μόνη χώρα που παρέχει φθηνό πετρέλαιο και φυσικό αέριο στο Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας, σημειώνοντας ότι το κόμμα έχει ήδη απολέσει τη Βενεζουέλα και το Ιράν και εκτιμώντας ότι ενδέχεται να επιδιώκει να διατηρήσει το Καζακστάν στη σφαίρα επιρροής του. Εξέφρασε ακόμη ανησυχία ότι η Δύση ενδέχεται να απολέσει την Κεντρική Ασία προς όφελος του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας.
Ερευνητές και υπερασπιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων χαρακτήρισαν την υπόθεση ως ένδειξη των προσπαθειών του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας να στοχοποιεί άτομα και εκτός των συνόρων του.
Ο Σερκάν Τας, αναπληρωτής διευθυντής σπουδών για την Κίνα στο ίδρυμα Victims of Communism Memorial Foundation με έδρα την Ουάσιγκτον, ανέφερε σε συνέντευξη Τύπου τον Ιανουάριο ότι το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας αντιμετωπίζει ευρύτερα πρόσωπα ως απειλή, προσθέτοντας ότι σύμφωνα με έρευνες οι κινεζικές αρχές χαρακτηρίζουν ως υπερπόντιους τρομοκράτες μέλη της διασποράς που θέτουν ερωτήματα, ακόμη και πρόσωπα που αναζητούν αγνοούμενους συγγενείς.
