Κατάρρευση Πετραλώνων: Τα αίτια από τον πρόεδρο Πολιτικών Μηχανικών

Η κατάρρευση της πολυκατοικίας στην οδό Αλκμήνης στα Πετράλωνα αποτελεί ένα περιστατικό που, σύμφωνα με τον πρόεδρο του Συλλόγου Πολιτικών Μηχανικών Ελλάδας, Βασίλη Μπαρδάκη, συνιστά «τρανή εξαίρεση» και χαρακτηρίζεται ως «κουφή περίπτωση». Μιλώντας στην εκπομπή UPDATE, ο κ. Μπαρδάκης υπογράμμισε ότι το φαινόμενο δεν είναι συστηματικό ούτε επαναλαμβανόμενο, τονίζοντας πως η διερεύνηση των αιτίων βρίσκεται σε εξέλιξη, με νέα στοιχεία να προκύπτουν συνεχώς.

Η μέθοδος αντιδιαστολής και η κανονική διαδικασία

Ο κ. Μπαρδάκης ανέφερε ότι η προσέγγιση του περιστατικού πρέπει να γίνει με τη μέθοδο της αντιδιαστολής, δηλαδή εξετάζοντας ποια είναι η κανονική διαδικασία που προστατεύει τα κτήρια και αποτρέπει τέτοια φαινόμενα. Σύμφωνα με τον ίδιο, το ελάχιστο που περιλαμβάνεται στις μελέτες και τις άδειες είναι ένα διάγραμμα εκσκαφών, το οποίο καθορίζει τον τρόπο σκαψίματος, τις κλίσεις και το βάθος. Παράλληλα, υπάρχει και η μελέτη θεμελίωσης, μια στατική μελέτη που αφορά τον σκελετό του νέου κτηρίου.

Όπως εξήγησε, όταν η εκσκαφή πλησιάζει το όριο με το γειτονικό κτήριο και ειδικά όταν επιδιώκεται μεγαλύτερο βάθος, αποκαλύπτονται τα θεμέλια του γειτονικού κτηρίου. Σε αυτή την περίπτωση, αν το έδαφος δεν είναι ισχυρό ή βραχώδες, δεν είναι δυνατή η κατακόρυφη εκσκαφή χωρίς πολύ ισχυρά μέτρα αντιστήριξης. Η ισχύς αυτών των μέτρων, που προκύπτουν από τη μελέτη αντιστήριξης, καθορίζεται από την τρωτότητα του γειτονικού κτηρίου, το οποίο μπορεί να είναι ευπαθές, από τοιχοποιία ή ακόμα και διατηρητέο.

Ο έλεγχος τρωτότητας και η σταδιακή εκσκαφή

Ο πρόεδρος Πολιτικών Μηχανικών ανέφερε ότι συνήθως διενεργείται ένας πρωτοβάθμιος έλεγχος τρωτότητας, ο οποίος είναι οπτικός και δεν μπορεί να εντοπίσει προβλήματα σε βάθος. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να υπάρχει κάποιο πρόβλημα που δεν είναι εμφανές, αλλά για να δικαιολογηθεί, πρέπει πρώτα να έχουν ακολουθηθεί όλες οι προβλεπόμενες διαδικασίες. Η εκσκαφή, όπως τόνισε, γίνεται σταδιακά και με ισχυρά μέτρα, όπως η χρήση μεταλλικών υποστυλωμάτων, η μέθοδος «τοίχος του Βερολίνου» ή το εκτοξευόμενο σκυρόδεμα με αγκύρια. Όλες αυτές οι τεχνικές εφαρμόζονται όταν το βάθος είναι μεγάλο και το έδαφος δεν είναι κατάλληλο.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ο κ. Μπαρδάκης σημείωσε ότι «κάτι από όλα αυτά δεν έγινε», είτε κατά την καθαίρεση είτε κατά την κατεδάφιση του προηγούμενου κτίσματος, είτε δεν ακολουθήθηκε η διαδικασία. Η αντιστήριξη, με όποια μορφή και αν υπήρχε, δεν ήταν επαρκής, γεγονός που επιβεβαιώνεται από την κατάρρευση.

Ο ρόλος της παλαιότητας και η έλλειψη συντήρησης

Ο κ. Μπαρδάκης εξήγησε ότι στην πολυκατοικία που κατέρρευσε, η παλαιότητά της έπαιξε καθοριστικό ρόλο. Κάτω από κάθε πέδιλο θεμελίωσης δημιουργείται ένας «βολβός τάσεων», ο οποίος, αν κοπεί, οδηγεί σε αστοχία του εδάφους. Η αντιστήριξη είναι απαραίτητη για να συγκρατήσει αυτή την περιοχή πριν από την εκσκαφή. Όπως ανέφερε, μικρές ρωγμές και βλάβες μπορούν να αντιμετωπιστούν έγκαιρα, αλλά αν το φαινόμενο εξελιχθεί και επιταχυνθεί, δεν υπάρχει δυνατότητα παρέμβασης.

Ο πρόεδρος Πολιτικών Μηχανικών τόνισε ότι η πλειονότητα των κατασκευών στη χώρα είναι παλιές και η πολυκατοικία που κατέρρευσε θα έπρεπε να είχε βαθμολογηθεί ως εύτρωτη. Παρά το γεγονός ότι υπάρχει διάταξη που προβλέπει την επιθεώρηση των σκελετών όλων των κατοικιών κάθε 10 χρόνια, αυτή δεν τηρείται, καθώς δεν υπάρχει ελεγκτικός μηχανισμός που να πιστοποιεί τον έλεγχο. «Δεν έχουμε κουλτούρα συντήρησης», υπογράμμισε, προσθέτοντας ότι αυτή η κουλτούρα αναπτύσσεται στα δημόσια έργα αλλά όχι στα ιδιωτικά. Κατέληξε λέγοντας ότι πρέπει σταδιακά να μπούμε στη διαδικασία συντήρησης και ενίσχυσης των κτηρίων.