Καύσιμα και χρέη: Η κυβερνητική στροφή στις 120 δόσεις και τα μέτρα των 15 ημερών

Οι νέες κυβερνητικές εξαγγελίες για τα καύσιμα, τις 120 δόσεις και την προστασία των δανειοληπτών ανοίγουν έναν νέο κύκλο πολιτικής αντιπαράθεσης, καθώς επαναφέρουν στο προσκήνιο ζητήματα για τα οποία το Μέγαρο Μαξίμου είχε μέχρι πρόσφατα απορρίψει την ανάγκη πρόσθετων παρεμβάσεων. Οι ανακοινώσεις της 30ής Σεπτεμβρίου συνοδεύονται από περιορισμένη χρονικά ενίσχυση στο πετρέλαιο κίνησης και αλλαγές στο πλαίσιο διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους.

Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη επικαλείται τις δημοσιονομικές αντοχές της χώρας και την ανάγκη προσεκτικής διαχείρισης των διαθέσιμων πόρων. Ωστόσο, οι διαδοχικές αλλαγές στις αποφάσεις της έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, ιδιαίτερα ως προς την προηγούμενη επιχειρηματολογία της για τις φορολογικές επιβαρύνσεις των καυσίμων και τη δυνατότητα ευνοϊκότερων ρυθμίσεων οφειλών.

Καύσιμα: Πέντε λεπτά πρόσθετη επιδότηση και ανοιχτό το ζήτημα του ΕΦΚ

Στο πετρέλαιο κίνησης, η κρατική ενίσχυση αυξάνεται από τα 10 στα 15 λεπτά ανά λίτρο για το διάστημα 1-15 Οκτωβρίου. Με τη συμμετοχή των διυλιστηρίων, η κυβέρνηση υπολογίζει ότι η συνολική ελάφρυνση στην αντλία θα προσεγγίσει τα 20 λεπτά. Το δημοσιονομικό κόστος της πρόσθετης παρέμβασης εκτιμάται στα 20 εκατομμύρια ευρώ.

Παράλληλα, ανακοινώθηκε πρόθεση συγκράτησης της τιμής εκκίνησης του πετρελαίου θέρμανσης κάτω από τα 1,75 ευρώ ανά λίτρο, ενώ το σύνολο των ενεργειακών παρεμβάσεων θα επανεξετάζεται ανά δεκαπενθήμερο.

Στο επίκεντρο της κριτικής παραμένει η διατήρηση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ). Η προσωρινή μείωσή του αποτελεί εναλλακτική πρόταση που επανέρχεται στον δημόσιο διάλογο, καθώς θα επηρέαζε και τη φορολογητέα βάση επί της οποίας επιβάλλεται ο ΦΠΑ. Η τελική επίπτωση στα δημόσια έσοδα και στις τιμές θα εξαρτιόταν από το εύρος της παρέμβασης και τη μετακύλισή της στην αγορά.

Η κυβερνητική επιλογή επικεντρώνεται στη συνέχιση των επιδοτήσεων, διατηρώντας αμετάβλητη τη βασική φορολογική διάρθρωση των καυσίμων. Ο πρωθυπουργός συνδέει τις δυνατότητες ευρύτερης στήριξης με την εξασφάλιση πρόσθετης δημοσιονομικής ευελιξίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ενδεικτικό της οικονομικής διάστασης είναι ότι, με βάση τον απολογισμό που επικαλείται η Εφημερίδα των Συντακτών, οι ενισχύσεις από τον Μάρτιο έως τον Σεπτέμβριο ανήλθαν σε 211 εκατομμύρια ευρώ για το diesel και 113 εκατομμύρια ευρώ για το Fuel Pass. Το συνολικό ποσό των 324 εκατομμυρίων ευρώ επαναφέρει τη συζήτηση για την αποτελεσματικότητα της επιδότησης σε σύγκριση με ενδεχόμενες προσωρινές φορολογικές μειώσεις.

120 δόσεις και servicers: Η αλλαγή στάσης και τα όρια των νέων ρυθμίσεων

Ανάλογη πολιτική αντιπαράθεση προκαλεί η απόφαση επέκτασης της ρύθμισης από τις 72 στις 120 δόσεις. Στα τέλη Αυγούστου, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης είχε υπερασπιστεί το υφιστάμενο πλαίσιο, παραπέμποντας στις 72 δόσεις και στις δυνατότητες του εξωδικαστικού μηχανισμού, ο οποίος προβλέπει έως 240 δόσεις.

Η νέα ανακοίνωση μεταβάλλει ουσιαστικά εκείνη τη θέση. Η ρύθμιση αφορά παλαιές οφειλές προς Εφορία και ασφαλιστικά ταμεία, με ελάχιστη μηνιαία καταβολή 30 ευρώ και επιτόκιο 5,84%. Για χρέη που δημιουργήθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2025 εξακολουθεί να εφαρμόζεται η πάγια ρύθμιση των 24 δόσεων.

Το ΠΑΣΟΚ, μέσω του εκπροσώπου του Κώστα Τσουκαλά, επικρίνει την κυβερνητική μεταστροφή και επισημαίνει ότι η αύξηση του αριθμού των δόσεων, χωρίς αντίστοιχη αντιμετώπιση τόκων και προσαυξήσεων, αφήνει σημαντικό μέρος του προβλήματος του ιδιωτικού χρέους σε εκκρεμότητα.

Στο πεδίο των servicers προβλέπονται αυστηρότεροι κανόνες για τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων. Σε περίπτωση παραβίασης συμφωνημένης ρύθμισης προβλέπεται ακύρωση της σχετικής πράξης, δυνατότητα επιβολής προστίμου έως 500.000 ευρώ και πίστωση στον δανειολήπτη ποσού αντίστοιχου με πέντε δόσεις.

Επιπλέον, τίθεται ανώτατο όριο προκαταβολής 15%, ενώ εφόσον ο οφειλέτης δεν λάβει πλήρη ενημέρωση για το χρέος του εντός 45 ημερών προβλέπεται πάγωμα των τόκων. Η εφαρμογή αυτών των ρυθμίσεων και η αποτελεσματικότητα των ελεγκτικών μηχανισμών αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για τους δανειολήπτες που αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο αναγκαστικής εκτέλεσης.

Η αντιπαράθεση για το νέο πακέτο μέτρων επικεντρώνεται πλέον στη διάρκεια της ενεργειακής στήριξης, στην επιλογή επιδοτήσεων αντί φορολογικών μειώσεων και στην έκταση της προστασίας των υπερχρεωμένων πολιτών. Από κυβερνητικής πλευράς προβάλλεται ως βασική προτεραιότητα η διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας, ενώ η αντιπολίτευση ζητά ουσιαστικότερες και μεγαλύτερης διάρκειας παρεμβάσεις.