Κίνα: Κίνδυνος αποσύνδεσης εφοδιαστικών αλυσίδων

Σε μια περίοδο αυξανόμενων γεωπολιτικών εντάσεων και αναδιάταξης του παγκόσμιου εμπορίου, η Κίνα εξέπεμψε σαφή προειδοποίηση προς τους διεθνείς εταίρους της. Μέσω του αντιπροέδρου της κινεζικής κυβέρνησης, Ding Xuexiang, το Πεκίνο κατέστησε σαφές ότι οι μονομερείς ενέργειες και ο προστατευτισμός που παρατηρούνται διεθνώς ενέχουν τον κίνδυνο κατακερματισμού και τελικά αποσύνδεσης των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού. Η δήλωση αυτή έγινε κατά την εναρκτήρια τελετή της China International Supply Chain Expo, μιας έκθεσης που το Πεκίνο προβάλλει ως σύμβολο της δέσμευσής του για παγκόσμια συνεργασία, ενώ ταυτόχρονα λαμβάνει μέτρα που εντείνουν τον ανταγωνισμό.

Το αυξανόμενο εμπορικό πλεόνασμα της Κίνας έναντι βασικών εμπορικών εταίρων, όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση, έχει τεθεί στο επίκεντρο της διεθνούς προσοχής. Η ΕΕ εξετάζει ήδη νέα μέτρα για να αντιμετωπίσει την έκρηξη των κινεζικών εξαγωγών, η οποία δημιουργεί σημαντικές ανισορροπίες. Παράλληλα, οι χώρες της G7, σε μια συντονισμένη κίνηση, συμφώνησαν πρόσφατα ότι καμία μεμονωμένη χώρα δεν θα πρέπει να καλύπτει πάνω από το 60% των εισαγωγών σπάνιων γαιών έως το 2030. Στόχος αυτής της απόφασης είναι η μείωση της στρατηγικής εξάρτησης από την Κίνα, η οποία ελέγχει το μεγαλύτερο μέρος της παγκόσμιας αλυσίδας εφοδιασμού αυτών των κρίσιμων ορυκτών, απαραίτητων για την παραγωγή σύγχρονων τεχνολογιών, από τα smartphones έως τα μαχητικά αεροσκάφη.

Η απάντηση του Πεκίνου δεν άργησε να έρθει. Τη Δευτέρα, η κινεζική κυβέρνηση επέβαλε περιορισμούς στις εξαγωγές προς δύο αμερικανικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον τομέα των σπάνιων γαιών. Η κίνηση αυτή ερμηνεύεται ως άμεση αντίδραση στην πρωτοβουλία της G7, αλλά και ως συνέχεια της προηγούμενης στρατηγικής του Πεκίνου να χρησιμοποιεί την κυρίαρχη θέση του στον τομέα ως διαπραγματευτικό χαρτί. Υπενθυμίζεται ότι η Κίνα είχε ήδη περιορίσει τις εξαγωγές σπάνιων γαιών την περασμένη χρονιά, ως αντίποινα στους δασμούς που είχε επιβάλει ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.

Ο Ding Xuexiang, στην ομιλία του, απέρριψε κατηγορηματικά τις επικρίσεις περί αθέμιτων κρατικών επιδοτήσεων και ανισόρροπου εμπορίου. Υποστήριξε ότι η ανταγωνιστικότητα της Κίνας δεν πηγάζει από κρατικές παρεμβάσεις, αλλά από τις ολοκληρωμένες βιομηχανικές αλυσίδες της και το τεράστιο μέγεθος της εσωτερικής της αγοράς. Παράλληλα, τον Απρίλιο, η Κίνα ανακοίνωσε τη δημιουργία ενός νέου, εκτεταμένου μηχανισμού για τη διασφάλιση της ασφάλειας των αλυσίδων εφοδιασμού της. Οι νέοι κανόνες παρέχουν στις κρατικές αρχές τη δυνατότητα να διεξάγουν ελέγχους ασφαλείας σε ξένες επιχειρήσεις ή οργανισμούς που εφαρμόζουν διακριτικές απαγορεύσεις ή προβαίνουν σε ενέργειες που θεωρούνται επιζήμιες για την ασφάλεια των κινεζικών εφοδιαστικών αλυσίδων.

Ωστόσο, η κλιμάκωση των εμπορικών εντάσεων ενέχει σημαντικούς κινδύνους για την ίδια την κινεζική οικονομία, η οποία εμφανίζει ολοένα και περισσότερες ενδείξεις επιβράδυνσης. Στοιχεία που δημοσιεύθηκαν την περασμένη εβδομάδα αποκαλύπτουν ότι τόσο η καταναλωτική δαπάνη όσο και οι επενδύσεις υποχώρησαν σε επίπεδα που είχαν να καταγραφούν από την περίοδο της πανδημίας. Τα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν βαθύτερες διαρθρωτικές αδυναμίες, παρά το γεγονός ότι η ισχυρή εξαγωγική δραστηριότητα και η προσωρινή αποκλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων γύρω από το Ιράν προσφέρουν μια ανάσα στην οικονομία. Η στρατηγική της Κίνας για κυριαρχία στις αλυσίδες εφοδιασμού μπορεί να αποδειχθεί δίκοπο μαχαίρι, καθώς η διεθνής κοινότητα αναζητά τρόπους να μειώσει την εξάρτησή της, ενώ η εσωτερική οικονομία δείχνει σημάδια κόπωσης.