Κίνδυνοι για τις τράπεζες από την έκθεση σε ενέργεια και ναυτιλία
Η συνεχιζόμενη πτώση της τιμής του πετρελαίου στις διεθνείς αγορές έχει σημάνει συναγερμό στην Τράπεζα της Ελλάδος (ΤτΕ), καθώς οι επιπτώσεις της κρίσης διαχέονται πλέον σε ολόκληρο το φάσμα της ελληνικής οικονομίας. Οι αναταράξεις δεν περιορίζονται μόνο στις εταιρίες διύλισης και στα ενεργειακά μεγαθήρια, αλλά επηρεάζουν βαθιά και τον τομέα των μεταφορών, με ιδιαίτερη έμφαση στη ναυτιλία – έναν από τους πιο στρατηγικούς κλάδους της χώρας.
Η Τράπεζα της Ελλάδος παρακολουθεί με ιδιαίτερη ανησυχία τις εξελίξεις, καθώς η έκθεση των ελληνικών συστημικών τραπεζών προς τις επιχειρήσεις της Ενέργειας και της Ναυτιλίας θεωρείται όχι απλώς υψηλή, αλλά υπέρμετρη. Σύμφωνα με αξιόπιστες πηγές, ο σχετικός δανεισμός αντιστοιχεί σχεδόν στο 75% του συνόλου των εταιρικών χρηματοδοτήσεων, ποσοστό που τοποθετεί την Ελλάδα στην κορυφή της Ευρωπαϊκής Ένωσης από πλευράς κινδύνου.
Δύο σοβαροί άξονες ανησυχίας
Η ΤτΕ εξετάζει δύο κύριες διαστάσεις του προβλήματος:
Επισφαλείς δανειοδοτήσεις λόγω καθίζησης κλάδων Η πιθανή υποχώρηση της κερδοφορίας και της δραστηριότητας των εταιριών Ενέργειας, καθώς και των ναυτιλιακών επιχειρήσεων –που ήδη δέχονται πίεση από τις γεωπολιτικές εντάσεις μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας, ιδίως όσες διαθέτουν πλοία ναυπηγημένα στην Ασία– εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους. Σε περίπτωση που αυτές οι επιχειρήσεις δεν μπορέσουν να εξυπηρετήσουν τα δάνειά τους, το βάρος θα μετακυλήσει στις ίδιες τις τράπεζες, απειλώντας με συστημική αποσταθεροποίηση.
Επανεμφάνιση «κόκκινων» δανείων Η πιθανότητα μετάδοσης της κρίσης στον τραπεζικό τομέα εντείνει τους φόβους για τη δημιουργία μιας νέας γενιάς μη εξυπηρετούμενων δανείων (NPLs), εξέλιξη που θα μπορούσε να ανατρέψει πλήρως την πρόοδο εξυγίανσης των τραπεζών που συντελείται τα τελευταία έξι χρόνια. Οι προσπάθειες ανάκτησης της εμπιστοσύνης και της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας κινδυνεύουν να χαθούν μέσα σε λίγους μήνες, εάν δεν υπάρξει άμεση και συντονισμένη αντίδραση.
Κύκλοι της Τράπεζας της Ελλάδος κάνουν λόγο για «καμπανάκι κινδύνου», επισημαίνοντας την ανάγκη για αυξημένη επιτήρηση του τραπεζικού συστήματος και επανεκτίμηση των στρατηγικών δανεισμού, ειδικά στους πιο ευάλωτους τομείς της οικονομίας. Παράλληλα, εξετάζονται σενάρια ενίσχυσης της κεφαλαιακής επάρκειας των τραπεζών, καθώς και πιθανές παρεμβάσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κρίσης στις αγορές ενέργειας και πρώτων υλών.
Η κρίση στην τιμή του πετρελαίου δεν είναι μόνο ένα ενεργειακό ή γεωπολιτικό ζήτημα – είναι πλέον μια εν δυνάμει τραπεζική κρίση με επίκεντρο την Ελλάδα. Η υπερέκθεση των τραπεζών στους κλάδους της Ενέργειας και της Ναυτιλίας δημιουργεί ένα εκρηκτικό μείγμα αβεβαιότητας που απειλεί τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Οι επόμενοι μήνες θα είναι κρίσιμοι για τη διαχείριση του ρίσκου και την αποφυγή μιας νέας οικονομικής οπισθοδρόμησης.
