Κινούμενη άμμος το πολιτικό σκηνικό: Η δεύτερη θέση γίνεται η μεγάλη μάχη των εκλογών

Σε φάση έντονης ρευστότητας εισέρχεται το πολιτικό σκηνικό, με τα κόμματα και τους υπό διαμόρφωση πολιτικούς φορείς να παίρνουν θέσεις ενόψει της επόμενης εκλογικής αναμέτρησης. Η εικόνα θυμίζει πεδίο κινούμενης άμμου, καθώς η φθορά της κυβέρνησης, οι υποθέσεις ΟΠΕΚΕΠΕ και οι συζητήσεις για νέα πολιτικά σχήματα αλλάζουν διαρκώς τους συσχετισμούς.

Αν και η προσοχή στρέφεται συνήθως στην πρώτη θέση, η πιο κρίσιμη αναμέτρηση φαίνεται να εξελίσσεται χαμηλότερα. Η Νέα Δημοκρατία, παρά το πολιτικό κόστος από τις τελευταίες υποθέσεις που την πιέζουν, εξακολουθεί να διατηρεί σαφές προβάδισμα. Το πραγματικό ενδιαφέρον μεταφέρεται στη μάχη για τη δεύτερη θέση και τον ρόλο της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Σε αυτό το πεδίο συγκρούονται τρεις διαφορετικές δυναμικές: το ΠΑΣΟΚ, που αποτελεί τον οργανωμένο θεσμικό πόλο της Κεντροαριστεράς, το υπό διαμόρφωση κόμμα του Αλέξη Τσίπρα και το πιθανό πολιτικό εγχείρημα της Μαρίας Καρυστιανού, το οποίο εμφανίζεται να διατηρεί σημαντική κοινωνική απήχηση.

Η αριθμητική της δεύτερης θέσης

Η τελευταία μέτρηση της Metron Analysis προσφέρει μια πρώτη εικόνα για το εκλογικό περιβάλλον, έστω και αν δύο από τους τρεις παίκτες της εξίσωσης παραμένουν ακόμη σε στάδιο προετοιμασίας.

Το ΠΑΣΟΚ εμφανίζεται στην εκτίμηση ψήφου στο 15%, διατηρώντας προς το παρόν τη δεύτερη θέση. Η Χαριλάου Τρικούπη κρατά θεσμικό προβάδισμα, καθώς διαθέτει κομματική δομή, κοινοβουλευτική παρουσία και οργανωμένο μηχανισμό.

Για το ενδεχόμενο κόμμα του Αλέξη Τσίπρα, η δημοσκόπηση καταγράφει 11% όσων δηλώνουν ότι είναι πολύ πιθανό να το στηρίξουν και 10% όσων το θεωρούν αρκετά πιθανό. Το 18% απαντά ότι είναι λιγότερο πιθανό να το ψηφίσει, ενώ το 60% το αποκλείει.

Για πιθανό κόμμα της Μαρίας Καρυστιανού, το 10% δηλώνει πολύ πιθανή στήριξη και το 17% αρκετά πιθανή. Το 23% εμφανίζεται επιφυλακτικό και το 48% απορρίπτει ένα τέτοιο ενδεχόμενο.

Με μια απλή ανάγνωση των θετικών απαντήσεων, το υπό διαμόρφωση σχήμα Τσίπρα κινείται θεωρητικά σε εύρος έως 21%, ενώ η Μαρία Καρυστιανού εμφανίζει δυνητική απήχηση έως 27%. Τα στοιχεία αυτά αποτυπώνουν διαθέσεις και όχι ασφαλή εκλογική πρόβλεψη, καθώς τα δύο σχήματα δεν έχουν ακόμη παρουσιαστεί επισήμως στην κοινωνία.

Ο Ανδρουλάκης ανεβάζει τους τόνους

Ο Νίκος Ανδρουλάκης δείχνει να αντιλαμβάνεται ότι η μάχη της δεύτερης θέσης θα είναι καθοριστική για την πολιτική θέση του ΠΑΣΟΚ την επόμενη ημέρα. Για τον λόγο αυτό, το τελευταίο διάστημα έχει επιλέξει πιο σκληρή αντιπολιτευτική γραμμή, με αιχμή το Κράτος Δικαίου, τις υποκλοπές και την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ.

Η Χαριλάου Τρικούπη επιχειρεί να εμφανιστεί ως η δύναμη που παίρνει θεσμικές πρωτοβουλίες και θέτει την ατζέντα απέναντι στην κυβέρνηση. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται τα αιτήματα για Προανακριτική Επιτροπή σχετικά με τον ΟΠΕΚΕΠΕ και για Εξεταστική Επιτροπή σχετικά με τις υποκλοπές.

Μετά την απόφαση του Αρείου Πάγου να μη βγάλει από το αρχείο την υπόθεση των υποκλοπών, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ επιτέθηκε προσωπικά στον Κυριάκο Μητσοτάκη, υποστηρίζοντας ότι η πολιτική αλλαγή πρέπει να συνδεθεί με κάθαρση και αποκατάσταση του Κράτους Δικαίου.

Λίγες ημέρες αργότερα, ο κ. Ανδρουλάκης χρησιμοποίησε ακόμη πιο αιχμηρή γλώσσα, κάνοντας λόγο για μηχανισμούς επιρροής στη Δικαιοσύνη, στη ροή του χρήματος, στα μέσα ενημέρωσης και στα κοινωνικά δίκτυα. Με αυτή τη στρατηγική επιδιώκει να κατοχυρώσει τον ρόλο του βασικού αντιπάλου της κυβέρνησης και να περιορίσει τον χώρο που θα διεκδικήσει ο Αλέξης Τσίπρας.

Το μανιφέστο Τσίπρα και η προετοιμασία νέου φορέα

Στο περιβάλλον του Αλέξη Τσίπρα οι μηχανές δουλεύουν με υψηλότερες ταχύτητες. Η Θεώνη Κουφονικολάκου, η οποία φέρεται να προορίζεται για τη θέση της εκπροσώπου Τύπου του νέου κόμματος, έχει μεταφέρει το μήνυμα ότι ο πρώην πρωθυπουργός θα είναι έτοιμος ακόμη και σε περίπτωση άμεσης προσφυγής στις κάλπες.

Κρίσιμο βήμα θεωρείται η δημοσιοποίηση του κειμένου θέσεων του Ινστιτούτου του Αλέξη Τσίπρα, με τίτλο που παραπέμπει στη σύγκλιση της Σοσιαλδημοκρατίας, της Ριζοσπαστικής Αριστεράς και της Πολιτικής Οικολογίας. Το κείμενο αυτό λειτουργεί ως ιδεολογικό και πολιτικό προοίμιο του νέου εγχειρήματος.

Τον συντονισμό της ομάδας που εργάστηκε πάνω στο μανιφέστο είχε ο κοινωνιολόγος και συγγραφέας Γιώργος Σιακαντάρης. Στην επεξεργασία συμμετείχαν πανεπιστημιακοί, πολιτικοί επιστήμονες, συνδικαλιστικά στελέχη και πρόσωπα με αναφορές στον ευρύτερο προοδευτικό χώρο.

Ανάμεσα στα πρόσωπα που συμμετείχαν αναφέρονται οι Νίκος Αλατάς, Πολυμέρης Βόγλης, Δώρα Κοτσακά, Φανή Κουντούρη, Νίκος Μαραντζίδης, Ιωάννα Ναούμ, Νίκος Ράπτης, Φωτεινή Σιάνου, Άρης Στυλιανού, Βασίλης Τσαουσίδης, Θόδωρος Τσέκος και Λάμπρος Φλιτούρης.

Στο οργανωτικό πεδίο, κεντρικό ρόλο φέρεται να έχει ο Γιώργος Βασιλειάδης, ο οποίος θεωρείται βασικό πρόσωπο στον σχεδιασμό της νέας πολιτικής κίνησης και στις επαφές για τη συγκρότηση του μηχανισμού. Ενεργή παρουσία έχει και ο Γρηγόρης Θεοδωράκης, ο οποίος έχει απομακρυνθεί ουσιαστικά από τον ΣΥΡΙΖΑ εδώ και μήνες.

Στην ομάδα που κινείται γύρω από τον πρώην πρωθυπουργό αναφέρονται ακόμη η Τζένη Διαμαντόπουλου, η Μαριζέτα Αντωνοπούλου, ο Δημήτρης Χαλαζωνίτης, ο Μίλτος Χατζηγιαννάκης, ο Στέλιος Αποστόλου και η Γιάννα Πεππέ.

Τα πλεονεκτήματα και τα ρίσκα των τριών πόλων

Το ΠΑΣΟΚ διαθέτει το σημαντικό πλεονέκτημα της θεσμικής συνέχειας. Έχει ιστορικό βάθος, οργανωμένη βάση, κοινοβουλευτική παρουσία και μηχανισμό που γνωρίζει τις εκλογικές μάχες. Αυτά τα στοιχεία το καθιστούν τον πιο σταθερό πόλο της αντιπολίτευσης.

Το βασικό του πρόβλημα είναι η δυσκολία υπέρβασης του σημερινού δημοσκοπικού ορίου. Η εικόνα του παραμένει σταθερή, όμως η σταθερότητα αυτή συνοδεύεται από αδυναμία μεγάλης διεύρυνσης. Στο εσωτερικό του κόμματος, οι διαφορετικές τάσεις παραμένουν σε αναμονή και θα ενεργοποιηθούν ευκολότερα σε περίπτωση εκλογικής αποτυχίας.

Ο Αλέξης Τσίπρας διαθέτει αναγνωρισιμότητα, εμπειρία και ισχυρό επικοινωνιακό αποτύπωμα. Μπορεί να κινητοποιήσει τμήματα του παλιού ΣΥΡΙΖΑ και να απευθυνθεί σε ψηφοφόρους που αναζητούν έναν γνώριμο ηγέτη στον χώρο της Κεντροαριστεράς.

Το αδύναμο σημείο του είναι η ασάφεια του νέου εγχειρήματος. Ακόμη δεν έχει ξεκαθαρίσει πλήρως ποιοι θα το στελεχώσουν, ποια θα είναι η οργανωτική του μορφή και πόσο νέο θα είναι στην πράξη το πολιτικό του περιεχόμενο. Για αρκετούς ψηφοφόρους υπάρχει ο κίνδυνος να φανεί ως ανακύκλωση του παλιού ΣΥΡΙΖΑ με διαφορετική συσκευασία.

Η Μαρία Καρυστιανού αποτελεί μια διαφορετική περίπτωση. Η δημόσια παρουσία της συνδέεται με ισχυρό συναισθηματικό φορτίο και κοινωνική απήχηση, ιδίως σε τμήματα της αντισυστημικής ψήφου. Παρά τη μείωση των δημόσιων παρεμβάσεών της, δείχνει να διατηρεί επαφή με ένα ακροατήριο που απορρίπτει συνολικά το υπάρχον πολιτικό σύστημα.

Το μεγάλο της μειονέκτημα είναι η απουσία ολοκληρωμένης πολιτικής πρότασης. Μέχρι σήμερα δεν έχει παρουσιάσει σαφή ταυτότητα σε βασικά ζητήματα διακυβέρνησης, οικονομίας, εξωτερικής πολιτικής και θεσμών. Η κοινωνική απήχηση χρειάζεται πολιτική οργάνωση, πρόγραμμα και πρόσωπα για να μετατραπεί σε εκλογική δύναμη.

Το πολιτικό τοπίο παραμένει ανοιχτό και οι ισορροπίες μπορούν να αλλάξουν γρήγορα. Η παρουσίαση των νέων σχημάτων, η αντίδραση των ψηφοφόρων της Κεντροαριστεράς, η στάση των αναποφάσιστων και ο χρόνος των εκλογών θα καθορίσουν την τελική εικόνα.

Η μάχη για τη δεύτερη θέση εξελίσσεται σε ένα από τα κεντρικά πολιτικά μέτωπα της επόμενης περιόδου. Αν το ΠΑΣΟΚ κρατήσει τη θέση του, θα αποκτήσει ισχυρό επιχείρημα θεσμικής ηγεμονίας στον χώρο της αντιπολίτευσης. Αν ο Αλέξης Τσίπρας το προσπεράσει, θα ανοίξει νέος κύκλος αναδιάταξης στην Κεντροαριστερά. Αν η Μαρία Καρυστιανού καταφέρει να βρεθεί δεύτερη, τότε το πολιτικό σύστημα θα μπει σε περίοδο βαθύτερης αναταραχής και νέων ζυμώσεων.