Σε νέα κλιμάκωση της πίεσης προς την Τεχεράνη προχωρούν οι Ηνωμένες Πολιτείες, επιβάλλοντας επιπλέον κυρώσεις σε δίκτυα που εμπλέκονται στη μεταφορά ιρανικού πετρελαίου. Στο στόχαστρο μπαίνουν συνολικά 14 ναυτιλιακές εταιρείες, εκ των οποίων οι πέντε φέρονται να είναι τουρκικών συμφερόντων, εξέλιξη που προσδίδει σαφή γεωπολιτική διάσταση στην υπόθεση. Η ανακοίνωση έγινε από το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ, σε μια χρονική συγκυρία όπου Ουάσιγκτον και Τεχεράνη επιχειρούν να βρουν διπλωματική φόρμουλα αποκλιμάκωσης, ώστε να αποφευχθεί το ενδεχόμενο στρατιωτικού πλήγματος από τον Ντόναλντ Τραμπ.
Η διπλή αυτή κίνηση –κυρώσεις και ταυτόχρονη διαπραγμάτευση– στέλνει ένα ξεκάθαρο μήνυμα: οι ΗΠΑ εμφανίζονται διατεθειμένες να συνομιλήσουν, αλλά χωρίς να χαλαρώνουν την οικονομική θηλιά γύρω από το καθεστώς της Ιράν. Ιδίως όταν πρόκειται για τα έσοδα από το πετρέλαιο, που θεωρούνται η βασική πηγή χρηματοδότησης τόσο της εξωτερικής πολιτικής της Τεχεράνης όσο και της εσωτερικής καταστολής.
Ο «σκιώδης στόλος» και οι τουρκικές διασυνδέσεις
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, οι νέες κυρώσεις στοχεύουν έναν λεγόμενο «σκιώδη στόλο» πλοίων, ο οποίος χρησιμοποιείται για τη μεταφορά ιρανικού αργού πετρελαίου, προϊόντων πετρελαίου και πετροχημικών. Το Υπουργείο Εξωτερικών αναγνώρισε 14 πλοία ως μπλοκαρισμένη περιουσία, ενώ επέβαλε κυρώσεις σε 15 οντότητες και δύο φυσικά πρόσωπα που συμμετείχαν στο εμπόριο αυτών των προϊόντων.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι πέντε από τις εταιρείες που εμπλέκονται φέρονται να συνδέονται με τουρκικά συμφέροντα, γεγονός που εκθέτει εμμέσως την Τουρκία σε ένα εξαιρετικά ευαίσθητο πεδίο. Τα δίκτυα αυτά, σύμφωνα με τις αμερικανικές αρχές, χρησιμοποιούν πρακτικές συσκότισης, παραπλανητικές μεθόδους ναυσιπλοΐας και αλλαγές σημαίας, προκειμένου να αποκρύπτουν την προέλευση των φορτίων και να παρακάμπτουν το καθεστώς κυρώσεων.
Οι ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι τα συγκεκριμένα πλοία έχουν μετακινήσει εκατομμύρια βαρέλια ιρανικού πετρελαίου, παίζοντας κομβικό ρόλο στην αλυσίδα εξαγωγών του Ιράν. Παράλληλα, τονίζουν ότι οι πρακτικές αυτές δεν υπονομεύουν μόνο το καθεστώς κυρώσεων, αλλά θέτουν και σε κίνδυνο τη διεθνή ναυσιπλοΐα και τις νόμιμες εμπορικές ροές.
Νομικές συνέπειες και γεωπολιτικό μήνυμα
Οι κυρώσεις επιβάλλονται στο πλαίσιο της Εκτελεστικής Διάταξης 13846 και συνοδεύονται από αυστηρές νομικές συνέπειες. Όλα τα περιουσιακά στοιχεία των ορισθέντων προσώπων και εταιρειών που βρίσκονται στις Ηνωμένες Πολιτείες ή υπό τον έλεγχο Αμερικανών δεσμεύονται και πρέπει να δηλωθούν στο OFAC. Παράλληλα, απαγορεύεται κάθε συναλλαγή με τα εν λόγω πρόσωπα ή οντότητες, ενώ η απαγόρευση επεκτείνεται και σε εταιρείες στις οποίες τα δεσμευμένα πρόσωπα κατέχουν άμεσα ή έμμεσα ποσοστό 50% ή μεγαλύτερο.
Το μήνυμα της Ουάσιγκτον είναι σαφές: όποιος συμμετέχει στην παράκαμψη των κυρώσεων, ανεξαρτήτως χώρας ή σημαίας, θα αντιμετωπίζει σοβαρό κόστος. Ταυτόχρονα, η αμερικανική πλευρά επιχειρεί να διατηρήσει ένα παράθυρο διπλωματικής εξόδου, επισημαίνοντας ότι η ισχύς των κυρώσεων δεν έγκειται μόνο στην επιβολή τους, αλλά και στη δυνατότητα άρσης τους, εφόσον υπάρξει συμμόρφωση.
Σε κάθε περίπτωση, η συγκυρία δεν είναι τυχαία. Με το ενδεχόμενο στρατιωτικής κλιμάκωσης να παραμένει στο τραπέζι, οι κυρώσεις λειτουργούν ως εργαλείο πίεσης και προειδοποίησης. Και το γεγονός ότι στο κάδρο μπαίνουν και τουρκικά συμφέροντα δείχνει πως η σύγκρουση γύρω από το ιρανικό πετρέλαιο δεν είναι μόνο ζήτημα Τεχεράνης–Ουάσιγκτον, αλλά μέρος ενός ευρύτερου γεωπολιτικού παζλ που αγγίζει ολόκληρη την περιοχή.
