Κυρώσεις Λονδίνου στους οικισμούς: Πώς ευνοούν Νετανιάχου

Η απόφαση της βρετανικής κυβέρνησης να επιβάλει κυρώσεις στο εμπόριο με τους εβραϊκούς οικισμούς στην κατεχόμενη από το Ισραήλ Δυτική Όχθη ενδέχεται, παραδόξως, να λειτουργήσει προς όφελος της ισραηλινής κυβέρνησης, εν μέσω της προεκλογικής εκστρατείας. Αυτό εκτιμούν διπλωματικές πηγές και ειδικοί αναλυτές, τους οποίους επικαλείται το Γαλλικό Πρακτορείο, υπογραμμίζοντας τις απρόβλεπτες πολιτικές συνέπειες των μέτρων.

«Δεν είμαι βέβαιος σχετικά με τη χρονική στιγμή» της ανακοίνωσης των νέων κυρώσεων, δηλώνει στο AFP, υπό τον όρο της ανωνυμίας, Ευρωπαίος διπλωμάτης, εκφράζοντας την ανησυχία ότι τα μέτρα αυτά θα εργαλειοποιηθούν από τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος ηγείται μίας από τις πιο δεξιές κυβερνήσεις στην ιστορία της χώρας.

Καθώς πλησιάζουν οι βουλευτικές εκλογές της 27ης Οκτωβρίου, οι οποίες προαναγγέλλονται αμφίρροπες, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός παρουσιάζεται ως υπερασπιστής του Ισραήλ απέναντι σε διεθνείς πιέσεις, επιδιώκοντας να εδραιώσει και να διευρύνει την εκλογική του βάση. Η στρατηγική αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια να αξιοποιηθεί το αίσθημα εθνικής περιχαράκωσης που έχει καλλιεργηθεί το τελευταίο διάστημα.

Η Βρετανία, με την οποία συμπαρατάχθηκαν η Γαλλία και ο Καναδάς, ανακοίνωσε προχθές Τρίτη την απαγόρευση «εισαγωγής προϊόντων που προέρχονται από τους οικισμούς» οι οποίοι έχουν δημιουργηθεί στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη και είναι παράνομοι με βάση το διεθνές δίκαιο. Άλλες εννέα ευρωπαϊκές χώρες εξέφρασαν «την πρόθεσή τους να επιβάλουν περιορισμούς», διευρύνοντας το μέτωπο πίεσης προς την ισραηλινή κυβέρνηση.

Η ανάπτυξη οικισμών έχει επιταχυνθεί υπό την κυβέρνηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου και η βία έχει εκτοξευθεί, με σχεδόν καθημερινές επιθέσεις εποίκων και συχνές επιδρομές σε παλαιστινιακά χωριά. Η κατάσταση αυτή έχει προκαλέσει έντονες διεθνείς αντιδράσεις, με πολλές χώρες να ζητούν την ανάληψη δράσης για την προστασία των Παλαιστινίων.

Αντίθετα απ' ό,τι θα περίμενε κανείς, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, κύριος υποστηρικτής του Ισραηλινού ηγέτη, δεν επέκρινε τα μέτρα αυτά και ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δεν επιδοκίμασε τις προειδοποιήσεις που απηύθυνε στο Λονδίνο ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Ιερουσαλήμ Μάικ Χάκαμπι. Η στάση αυτή της Ουάσινγκτον έχει προκαλέσει ερωτήματα σχετικά με την αμερικανική στρατηγική στη Μέση Ανατολή.

«Μπούμερανγκ»

Το Ισραήλ απάντησε με σειρά αντιμέτρων, μεταξύ των οποίων το κλείσιμο του βρετανικού προξενείου στην Ιερουσαλήμ. Και σε μία χώρα τραυματισμένη από την άνευ προηγουμένου επίθεση του παλαιστινιακού ισλαμιστικού κινήματος Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, που αναβίωσε την πατριωτική θέρμη, οι επικρίσεις για τις κυρώσεις διαπέρασαν τις κομματικές γραμμές.

Για τη Σάρα Γιαέλ Χίρσχορν, ιστορικό στο Πανεπιστήμιο της Χάιφα και ειδική σε θέματα εποίκων, τα μέτρα αυτά αναμένεται να κινητοποιήσουν τους ψηφοφόρους της δεξιάς και μπορεί να επιτρέψουν σε ορισμένα μικρά κόμματα να φθάσουν το όριο που απαιτείται για την είσοδό τους στο κοινοβούλιο. «Μού φαίνεται πως μπορεί να έχει ένα θεαματικό αποτέλεσμα μπούμερανγκ», προβλέπει. «Αν η βρετανική κυβέρνηση περίμενε μέχρι να τελειώσουν οι εκλογές (...) πιστεύω ότι θα μπορούσε να ακουστεί περισσότερο και να γίνει ένας πιο εποικοδομητικός διάλογος σχετικά με αυτή την πολύ σοβαρή κλιμάκωση στη Δυτική Όχθη». «Όμως δεν το έκαναν», παρατηρεί. «Φαίνεται να αντέδρασαν περισσότερο για λόγους εσωτερικής πολιτικής».

Ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ θέλει να επαναπατρίσει αριστερούς ψηφοφόρους που θεωρούσαν ότι ο προκάτοχός του στην Ντάουνινγκ Στριτ ήταν πολύ επιφυλακτικός απέναντι στον καταστροφικό πόλεμο που έχει εξαπολύσει το Ισραήλ στη Γάζα. Οι κυρώσεις έχουν κυρίως συμβολική σημασία, σύμφωνα με τον Εστέμπαν Κλορ, οικονομολόγο στο Institute for National Security Studies (INSS). «Δεν περιμένω ότι θα έχουν σημαντικές οικονομικές συνέπειες για τη χώρα», είπε, καθώς οι οικισμοί στη Δυτική Όχθη δεν αντιπροσωπεύουν παρά ένα πολύ μικρό τμήμα της ισραηλινής οικονομίας, που είναι πολύ δυναμική παρά τον πόλεμο.

Ο ειδικός υπογραμμίζει ότι εκτός από τη δυσκολία εφαρμογής των κυρώσεων, το Ισραήλ δεν διακρίνει με συστηματικό τρόπο τα προϊόντα που προέρχονται από τους οικισμούς --κυρίως αγροτικά προϊόντα-- από εκείνα που προέρχονται από το ισραηλινό έδαφος. Αυτό καθιστά την επιβολή των κυρώσεων ακόμη πιο περίπλοκη στην πράξη.

Μήνυμα στην επόμενη κυβέρνηση

Από την πλευρά του, το Λονδίνο εκτιμά ότι μια ταχεία δράση επιβαλλόταν, κρίνοντας πως το Ισραήλ καταστρέφει κάθε πιθανότητα δημιουργίας βιώσιμου παλαιστινιακού κράτους, κυρίως με το πράσινο φως που έδωσε στο σχέδιο E1 επέκτασης της αποικιοποίησης. Το σχέδιο αυτό θα απέκοπτε την Ανατολική Ιερουσαλήμ, την οποία κατέλαβε και προσάρτησε το Ισραήλ και κατοικείται κυρίως από Παλαιστίνιους, από την υπόλοιπη Δυτική Όχθη και θα εμπόδιζε την εδαφική συνέχεια στη Δυτική Όχθη.

Η βία των Ισραηλινών εποίκων χαρακτηρίστηκε «εθνοκάθαρση» από τον Εντ Μίλιμπαντ, τον Βρετανό υπουργό Εξωτερικών. Αν ο Μπενιαμίν Νετανιάχου δεν εγκαταλείψει τον σκοπό του, οι κυρώσεις, όπως και η άρνηση του Ντόναλντ Τραμπ να τις επικρίνει προς το παρόν, στέλνουν ένα μήνυμα στον πιθανό διάδοχό του, σύμφωνα με τη Μαϊράβ Ζονζάιν, αναλύτρια στο International Crisis Group.

Μια νέα κυβέρνηση θα επιδιώξει πιθανόν να χαλιναγωγήσει τη βία των εποίκων και «θα προσπαθήσει να αποκαταστήσει, τουλάχιστον λίγο, την εικόνα του Ισραήλ στη Δύση», υπογραμμίζει χωρίς απαραίτητα να επιφέρει μια σημαντική πολιτική αλλαγή στη Δυτική Όχθη. Έτσι οι κυρώσεις θέλουν να είναι «ένα σήμα για την κυβέρνηση που θα πάρει τη σκυτάλη μετά τον Οκτώβριο: μπορεί να πρέπει να πληρώσει ένα τίμημα και αυτό σημαίνει να κάνει ορισμένες επιλογές».