Κλίμα: Τα ακραία φαινόμενα γίνονται κανόνας

Τα ακραία καιρικά φαινόμενα παύουν να αποτελούν εξαιρέσεις και τείνουν να μετατραπούν σε μόνιμο χαρακτηριστικό του κλίματος, προειδοποιεί το ευρωπαϊκό παρατηρητήριο Copernicus. Στη νέα έκθεσή του, που δίνεται σήμερα στη δημοσιότητα, καταγράφεται ότι ο φετινός Μάιος ήταν ο δεύτερος θερμότερος που έχει καταγραφεί ποτέ, πίσω μόνο από τον Μάιο του 2024.

Η Ευρώπη βρέθηκε ξανά στο επίκεντρο έντονων θερμοκρασιακών αποκλίσεων, με πρόωρα και ισχυρά κύματα ζέστης να αποτυπώνουν την ταχύτητα με την οποία η κλιματική κρίση μεταβάλλει την καθημερινότητα. Η κλιματολόγος του Copernicus, Σαμάνθα Μπέρτζες, επισημαίνει ότι το ασυνήθιστα πρώιμο και έντονο κύμα ζέστης στην Ευρώπη δείχνει πως τα ακραία κλιματικά φαινόμενα ενσωματώνονται πλέον στη νέα κανονικότητα.

Κατά τη διάρκεια του Μαΐου καταγράφηκαν αρκετά μηνιαία ρεκόρ στη Γηραιά Ήπειρο, με αποτέλεσμα ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες σε χώρες όπως η Γαλλία, η Βρετανία, η Ιρλανδία και η Πορτογαλία. Το παρατηρητήριο σημειώνει ότι, παρότι το φαινόμενο ήταν αξιοσημείωτο, εντάσσεται πλήρως στη μακροπρόθεσμη τάση ταχείας αύξησης της θερμοκρασίας στην Ευρώπη.

Η Ευρώπη θερμαίνεται ταχύτερα

Σύμφωνα με το Copernicus, η ήπειρος κινείται προς πιο συχνά, πιο έντονα και πιο πρόωρα κύματα ζέστης. Η εξέλιξη αυτή αυξάνει την πίεση στα συστήματα υγείας, στις υποδομές, στη γεωργία, στην ενεργειακή κατανάλωση και στη διαχείριση υδάτινων πόρων, καθώς οι υψηλές θερμοκρασίες εμφανίζονται νωρίτερα και με μεγαλύτερη διάρκεια.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο Μάιος του 2026 παρέμεινε ελαφρώς χαμηλότερα από τον αντίστοιχο μήνα του 2024, χωρίς αυτό να μειώνει τη βαρύτητα των δεδομένων. Συνυπολογίζοντας τις θερμοκρασίες στην επιφάνεια της ξηράς και των θαλασσών, η μέση παγκόσμια θερμοκρασία έφτασε τους 15,81 βαθμούς Κελσίου.

Η τιμή αυτή αντιστοιχεί σε απόκλιση 1,42 βαθμών Κελσίου πάνω από τα εκτιμώμενα προβιομηχανικά επίπεδα της περιόδου 1850-1900. Πρόκειται για την περίοδο πριν από τη μαζική καύση πετρελαίου, άνθρακα και φυσικού αερίου, η οποία αύξησε μόνιμα τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα και ενίσχυσε το φαινόμενο του θερμοκηπίου.

Ο Ειρηνικός κινείται προς συνθήκες Ελ Νίνιο

Το Copernicus επισημαίνει ότι το κλιματικό σύστημα δέχεται πρόσθετη πίεση από τις εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες στη θάλασσα του τροπικού Ειρηνικού Ωκεανού. Στο ισημερινό τμήμα του Ειρηνικού συνεχίζεται η μετάβαση προς συνθήκες Ελ Νίνιο, οι οποίες αναμένονται τους επόμενους μήνες.

Το Ελ Νίνιο αποτελεί φάση του φυσικού κλιματικού κύκλου στον Ειρηνικό. Εκδηλώνεται ορισμένες χρονιές, συνήθως από την άνοιξη, και στη συνέχεια επηρεάζει σταδιακά τις θερμοκρασίες, τους ανέμους και τα καιρικά μοτίβα σε ευρύτερες περιοχές του πλανήτη.

Οι συνέπειές του διαφοροποιούνται ανά περιοχή. Σε ορισμένα σημεία, όπως η Ινδονησία, μπορεί να συνδεθεί με ξηρασίες, ενώ σε άλλες περιοχές, όπως το Περού, αυξάνει τον κίνδυνο καταρρακτωδών βροχοπτώσεων. Η πιο πρόσφατη εκδήλωση του φαινομένου καταγράφηκε την περίοδο 2023-2024.

Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός είχε ήδη προειδοποιήσει στις αρχές του μήνα ότι η πιθανότητα νέας εκδήλωσης του Ελ Νίνιο μεταξύ Ιουνίου και Αυγούστου ανέρχεται στο 80%. Η προειδοποίηση αυτή ενισχύει την ανησυχία για ακόμη πιο ακραίες θερμοκρασιακές και υδρολογικές μεταβολές μέσα στους επόμενους μήνες.

Τα στοιχεία του Copernicus επιβεβαιώνουν ότι η κλιματική κρίση δεν αποτελεί μακρινό σενάριο, αλλά εξελίσσεται ήδη με μετρήσιμες επιπτώσεις. Η επανάληψη θερμών ρεκόρ, η πρόωρη εμφάνιση καυσώνων και η πιθανή επιστροφή του Ελ Νίνιο συνθέτουν ένα περιβάλλον αυξημένου κινδύνου, στο οποίο τα ακραία φαινόμενα αποκτούν ολοένα πιο σταθερή παρουσία.