Κλιμάκωση ΗΠΑ-Ιράν απειλεί την παγκόσμια παραγωγή καυσίμων

Η κλιμακούμενη γεωπολιτική αντιπαράθεση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν έχει προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, θέτοντας σε άμεσο κίνδυνο τα σχέδια των ασιατικών διυλιστηρίων για αύξηση της παραγωγής τους κατά τον μήνα Αύγουστο. Η εξέλιξη αυτή, σύμφωνα με αναλυτές, ενδέχεται να διατηρήσει τα παγκόσμια αποθέματα καυσίμων σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα, στηρίζοντας τις τιμές για παρατεταμένο χρονικό διάστημα, εκτός εάν η Κίνα καταφέρει να καλύψει το παραγόμενο κενό προσφοράς.

Τα διυλιστήρια της Ασίας, τα οποία είχαν προγραμματίσει την ανάκαμψή τους βασιζόμενα σε μια σταθερότερη ροή εφοδιασμού αργού πετρελαίου, αποτελούσαν την κινητήρια δύναμη για την παγκόσμια αύξηση της παραγωγής καυσίμων κατά το τρέχον τρίμηνο. Ωστόσο, η κλιμάκωση των εχθροπραξιών και οι αμοιβαίες επιθέσεις μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης έχουν περιορίσει δραστικά τις εξαγωγές αργού από τον Περσικό Κόλπο, οι οποίες διέρχονται υποχρεωτικά από τα Στενά του Ορμούζ. Υπενθυμίζεται ότι πριν από την έναρξη της πολεμικής σύρραξης, από αυτό το στρατηγικής σημασίας σημείο διερχόταν περίπου το ένα πέμπτο της συνολικής παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου.

Η κατάσταση επιδεινώνεται περαιτέρω από την απειλή των ιρανόφιλων ανταρτών Χούθι της Υεμένης, οι οποίοι έχουν προειδοποιήσει για ενδεχόμενο αποκλεισμό των σαουδαραβικών εξαγωγών μέσω της Ερυθράς Θάλασσας. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της εταιρείας ερευνών Energy Aspects, ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να αναγκάσει περισσότερα από 3 εκατομμύρια βαρέλια σαουδαραβικού αργού ημερησίως, που προορίζονται για τις ασιατικές αγορές, να ακολουθήσουν πολύ μεγαλύτερες και δαπανηρότερες θαλάσσιες διαδρομές, παρακάμπτοντας το στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Ενδεικτικό της κρισιμότητας της κατάστασης είναι ότι την Τρίτη, τρία δεξαμενόπλοια που μετέφεραν σαουδαραβικό αργό με προορισμό την Κίνα και την Ινδία αναγκάστηκαν να κάνουν αναστροφή και να κατευθυνθούν προς τη Διώρυγα του Σουέζ.

Ως άμεσο επακόλουθο, τα ασιατικά διυλιστήρια, παρότι είχαν ήδη εξασφαλίσει τις προμήθειες αργού για τον Αύγουστο, προετοιμάζονται πλέον για σημαντικές καθυστερήσεις στις παραδόσεις από τη Μέση Ανατολή. Την ίδια στιγμή, τα διυλιστήρια στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη λειτουργούν ήδη στα όρια της δυναμικότητάς τους, χωρίς να διαθέτουν περιθώρια για περαιτέρω αύξηση της παραγωγής. Η ενεργειακή κρίση εντείνεται και από τη ρωσική απόφαση για απαγόρευση των εξαγωγών ντίζελ, η οποία ήρθε ως απάντηση στις ουκρανικές επιθέσεις με drones κατά των ρωσικών διυλιστηρίων. Το γεγονός αυτό συνεπάγεται ότι η παγκόσμια προσφορά πετρελαϊκών προϊόντων θα παραμείνει εξαιρετικά περιορισμένη, ασκώντας ανοδικές πιέσεις στις τιμές της βενζίνης, του ντίζελ και των αεροπορικών καυσίμων.

Η εκτίναξη των τιμών των καυσίμων έχει οδηγήσει τα περιθώρια κέρδους των διυλιστηρίων σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη, τα περιθώρια κέρδους έχουν σπάσει κάθε προηγούμενο ρεκόρ, ενώ στην Ασία έχουν φτάσει στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων δύο μηνών. Όπως χαρακτηριστικά δήλωσε ο αναλυτής της Sparta Commodities, Νιλ Κρόσμπι, τα περιθώρια κέρδους αναμένεται να παραμείνουν υψηλά, καθώς δεν υπάρχει επαρκής δυναμικότητα παγκοσμίως για να αντιμετωπιστεί το διπλό πλήγμα από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και την απαγόρευση των ρωσικών εξαγωγών. Ειδικότερα για το πετρέλαιο ντίζελ και τα αεροπορικά καύσιμα, τα περιθώρια κέρδους των ασιατικών διυλιστηρίων έχουν εκτιναχθεί σε πάνω από 65 δολάρια ανά βαρέλι, από λίγο πάνω από τα 20 δολάρια πριν από την έναρξη του πολέμου.

Αβέβαιη η ανάκαμψη της παραγωγής

Σε παγκόσμιο επίπεδο, τα διυλιστήρια αναμενόταν να επεξεργάζονται 81,6 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως κατά το γ' τρίμηνο του έτους, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA), σημειώνοντας αύξηση άνω του 4% σε σχέση με το β' τρίμηνο, με κινητήριο δύναμη την ανάκαμψη στην Ασία. Ωστόσο, ο όγκος αυτός εξακολουθεί να είναι 4% χαμηλότερος σε σύγκριση με έναν χρόνο πριν. Στην Ασία, η εταιρεία συμβούλων Wood Mackenzie εκτιμούσε ότι η επεξεργασία αργού θα έφθανε τα 30,37 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως τον Αύγουστο, ανακάμπτοντας από περίπου 28 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως τον Μάιο και τον Ιούνιο. Ωστόσο, αυτή η ανάκαμψη ενδέχεται να ανακοπεί εάν οι αποστολές μέσω των Στενών του Ορμούζ μειωθούν περαιτέρω και οι εξαγωγές της Σαουδικής Αραβίας χρειάζονται έναν επιπλέον μήνα για να φτάσουν στην Ασία, ακολουθώντας τη διαδρομή γύρω από τις δυτικές ακτές της Αφρικής.

Η Formosa Petrochemical Corp (FPCC) της Ταϊβάν, ένας από τους βασικούς εξαγωγείς πετρελαϊκών προϊόντων, σχεδίαζε να αυξήσει την επεξεργασία αργού στα 480.000 βαρέλια ημερησίως, ή σχεδόν στο 90% της δυναμικότητάς της, τον Αύγουστο. Παρότι η εταιρεία έχει καταφέρει να εξασφαλίσει προμήθειες αργού με άφιξη τον Αύγουστο, η παράδοση και η άφιξη ορισμένων από αυτά τα φορτία παραμένουν προς το παρόν αβέβαιες, λόγω της επανέναρξης της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Στέλεχος κινεζικού διυλιστηρίου δήλωσε ότι αναμένει καθυστερήσεις στα φορτία αργού που προγραμματίζονται να φορτωθούν τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, γεγονός που θα καταστήσει δύσκολη την αύξηση της παραγωγής.

Η Κίνα ως παράγοντας εξισορρόπησης

Τα διυλιστήρια στην Ασία, εξαιρουμένης της Κίνας, λειτουργούν σήμερα στο 93% έως 95% των προπολεμικών επιπέδων τους. Αντίθετα, η λειτουργία των κινεζικών διυλιστηρίων υποχώρησε τον Ιούνιο μόλις στο 58% της δυναμικότητάς τους. Η Κίνα διαθέτει το μεγαλύτερο περιθώριο να αυξήσει την παραγωγή της, ενώ εξαρτάται λιγότερο από άλλες χώρες από τις εισαγωγές αργού, καθώς διαθέτει μεγάλα αποθέματα στα οποία μπορεί να στηριχθεί. Τα κινεζικά διυλιστήρια έχουν διατηρήσει την παραγωγή σε χαμηλά επίπεδα λόγω της ασθενούς εγχώριας ζήτησης και των περιορισμών στις εξαγωγές καυσίμων. Το Πεκίνο χαλάρωσε τους περιορισμούς αυτούς για τον Ιούλιο, ωστόσο παραμένει ασαφές εάν η πολιτική αυτή θα συνεχιστεί και τον Αύγουστο. Η Wood Mackenzie εκτιμά ότι η επεξεργασία αργού στην Κίνα θα αυξηθεί στα 13,96 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως τον Αύγουστο, από 12,63 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως τον Ιούνιο. Πηγές της αγοράς ανέφεραν ότι τα ανεξάρτητα κινεζικά διυλιστήρια, τα οποία έχουν αγοράσει αργό από τη Μέση Ανατολή σε μειωμένες τιμές, αναμένεται να αυξήσουν την παραγωγή τους.

ΗΠΑ και Ευρώπη στο μέγιστο της δυναμικότητας

Οι αναλυτές εκτιμούν ότι τα διυλιστήρια στις ΗΠΑ και την Ευρώπη θα επιδιώξουν να μεγιστοποιήσουν την παραγωγή τους κατά το τρίτο τρίμηνο, ώστε να επωφεληθούν από τα ιστορικά υψηλά περιθώρια κέρδους, όμως διαθέτουν ελάχιστα περιθώρια για περαιτέρω αύξηση της παραγωγής. Τα περιθώρια κέρδους για το ντίζελ στην Ευρώπη ανήλθαν στο ιστορικό υψηλό των 66,25 δολαρίων ανά βαρέλι, μετά την απαγόρευση των ρωσικών εξαγωγών ντίζελ. Στις ΗΠΑ, η διαφορά τιμής μεταξύ αργού πετρελαίου και προϊόντων διύλισης, που αποτελεί το βασικό μέτρο κερδοφορίας των αμερικανικών διυλιστηρίων, αυξήθηκε στα τέλη της περασμένης εβδομάδας σε επίπεδο-ρεκόρ, φθάνοντας σχεδόν τα 70 δολάρια ανά βαρέλι. Ο αναλυτής της Energy Aspects, Ραούλ Καλσάδα, δήλωσε ότι τα διυλιστήρια λειτουργούν ήδη με ποσοστά αξιοποίησης της δυναμικότητάς τους που καταγράφουν ιστορικά υψηλά επίπεδα. Παρά τα εξαιρετικά χαμηλά αποθέματα βενζίνης, τα διυλιστήρια δεν έχουν κίνητρο να μεγιστοποιήσουν την παραγωγή βενζίνης, καθώς τα μεγαλύτερα περιθώρια κέρδους εντοπίζονται στο ντίζελ. Ως αποτέλεσμα, η προσφορά όλων των πετρελαϊκών προϊόντων παραμένει περιορισμένη, διατηρώντας τις τιμές σε υψηλά επίπεδα.