Κογκρέσο: Έκκληση για δίκαιη λύση στο Κυπριακό

Με αφορμή τη συμπλήρωση 52 ετών από την τουρκική εισβολή του 1974, μέλη του αμερικανικού Κογκρέσου συγκεντρώθηκαν στο Καπιτώλιο σε εκδήλωση που διοργάνωσε το Αμερικανικό Ελληνικό Ινστιτούτο (AHI) σε συνεργασία με την Ελληνική Ομάδα του Κογκρέσου (Congressional Hellenic Caucus). Στο επίκεντρο των τοποθετήσεων βρέθηκε η ανάγκη εξεύρεσης μιας δίκαιης και βιώσιμης λύσης για το Κυπριακό, η οποία θα οδηγήσει στην επανένωση του νησιού, καθώς και η περαιτέρω ενίσχυση των σχέσεων Ουάσιγκτον – Λευκωσίας. Παράλληλα, συζητήθηκαν ζητήματα περιφερειακής ασφάλειας, με έμφαση στο ενδεχόμενο πώλησης μαχητικών αεροσκαφών F-35 στην Τουρκία.

Οι θέσεις των Αμερικανών αξιωματούχων

Ο Ρεπουμπλικάνος βουλευτής Γκας Μπιλιράκης, συμπρόεδρος της Ελληνικής Ομάδας του Κογκρέσου, υπογράμμισε την ανάγκη για μια «δίκαιη και βιώσιμη λύση» που θα τερματίσει τη διαίρεση του νησιού και θα οδηγήσει σε μια «επανενωμένη, κυρίαρχη και ασφαλή Κύπρο». Αναφέρθηκε επίσης στην πρόοδο που έχει σημειωθεί στις σχέσεις ΗΠΑ – Κύπρου, επισημαίνοντας το εκπαιδευτικό κέντρο CYCLOPS στη Λάρνακα, τον Στρατηγικό Διάλογο ΗΠΑ – Κύπρου και την ανανέωση, για το οικονομικό έτος 2027, της άρσης των αμερικανικών περιορισμών στις μεταβιβάσεις αμυντικού υλικού προς την Κυπριακή Δημοκρατία, στο πλαίσιο των κανονισμών ITAR. Η απόφαση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ προβλέπει ότι από την 1η Οκτωβρίου 2026 έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2027 αναστέλλεται το καθεστώς της Κυπριακής Δημοκρατίας ως απαγορευμένου προορισμού βάσει των ITAR και συνεχίζεται η άρση των περιορισμών στις σχετικές εξαγωγές και μεταβιβάσεις αμυντικού υλικού. Ο κ. Μπιλιράκης δήλωσε ότι θα εργαστεί ώστε η άρση των περιορισμών να μην χρειάζεται να ανανεώνεται σε ετήσια βάση. Αναφερόμενος στη λεγόμενη «Γαλάζια Πατρίδα», ο κ. Μπιλιράκης σημείωσε ότι η Τουρκία, ως σύμμαχος στο ΝΑΤΟ, έχει την υποχρέωση να συμβάλλει στην περιφερειακή σταθερότητα και όχι να προχωρά σε ενέργειες που δυσχεραίνουν την επίτευξη ειρηνικής λύσης.

Από την πλευρά του, ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Κρις Βαν Χόλεν αναφέρθηκε στην προοπτική συνέχισης των προσπαθειών υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, υπογραμμίζοντας ότι η διεθνής κοινότητα δεν πρέπει να εγκαταλείψει την προσπάθεια επίλυσης του Κυπριακού. «Έχουμε δει συνομιλίες και στο παρελθόν, αλλά η άποψή μου είναι ότι δεν πρέπει ποτέ να εγκαταλείψουμε την προσπάθεια», ανέφερε, ζητώντας παράλληλα μεγαλύτερη εμπλοκή των Ηνωμένων Πολιτειών ώστε να ενθαρρυνθεί η Τουρκία να συμμετάσχει εποικοδομητικά στη διαδικασία. Ο κ. Βαν Χόλεν χαρακτήρισε ιδιαίτερα ισχυρές τις σχέσεις ΗΠΑ και Κύπρου και τάχθηκε υπέρ της κατάργησης της υποχρέωσης ετήσιας πιστοποίησης για τη συνέχιση της άρσης των περιορισμών στις αμυντικές μεταβιβάσεις προς την Κυπριακή Δημοκρατία. Το ισχύον αμερικανικό νομοθετικό πλαίσιο προβλέπει ότι ο υπουργός Εξωτερικών πιστοποιεί τουλάχιστον ετησίως προς τις αρμόδιες επιτροπές του Κογκρέσου ότι η Κυπριακή Δημοκρατία εξακολουθεί να πληροί τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

Το ζήτημα των F-35 και οι αντιδράσεις

Το ζήτημα μιας ενδεχόμενης πώλησης των F-35 στην Τουρκία έθεσαν αρκετά μέλη του Κογκρέσου. Η Ρεπουμπλικανή βουλευτής Νικόλ Μαλλιωτάκη επανέλαβε την αντίθεσή της σε μια τέτοια πώληση, λέγοντας ότι ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο γνωρίζει τις ανησυχίες της. Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ της περαιτέρω ενίσχυσης των σχέσεων Ελλάδας και Ισραήλ και της συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου, Αρμενίας και Ισραήλ. Στο ίδιο θέμα αναφέρθηκε και η Δημοκρατική βουλευτής Ντίνα Τάιτους, η οποία έκανε λόγο για σημαντική υποστήριξη στο Κογκρέσο στην προσπάθεια να αποτραπεί ενδεχόμενη πώληση των F-35 στην Τουρκία. Η κ. Τάιτους αναφέρθηκε επίσης σε δέσμευση που, όπως είπε, έχει λάβει από τον κ. Ρούμπιο σχετικά με το συγκεκριμένο ζήτημα, ενώ υπογράμμισε τον ρόλο της Κύπρου στην περιφερειακή ενεργειακή συνεργασία και στο σχήμα 3+1 που αφορά την περιφερειακή συνεργασία μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και ΗΠΑ. Ο Δημοκρατικός βουλευτής Γκέιμπ 'Αμο τάχθηκε επίσης υπέρ του περιορισμού της δυνατότητας της Τουρκίας να αποκτήσει τα F-35 και ζήτησε τον περιορισμό της στρατιωτικοποίησης στο βόρειο τμήμα της Κύπρου.

Ο Δημοκρατικός βουλευτής Ρομπ Μενέντεζ αναφέρθηκε στη σημασία του σχήματος 3+1 και στον ρόλο της Ελλάδας και της Κύπρου στην περιφερειακή συνεργασία, επαναλαμβάνοντας τη στήριξή του στην προοπτική μιας ελεύθερης και ενωμένης Κύπρου. Ο επίσης Δημοκρατικός βουλευτής Τζορτζ Λάτιμερ υπογράμμισε τη σημασία των σχέσεων ΗΠΑ και Κύπρου και του σχήματος 3+1. Ο Ρεπουμπλικανός βουλευτής Κρις Σμιθ, σε γραπτή δήλωσή του, αναφέρθηκε στις συνεχιζόμενες συνέπειες της εισβολής, καθώς και στις δημογραφικές μεταβολές στα κατεχόμενα λόγω της εγκατάστασης πληθυσμού από την Τουρκία. «Για δεκαετίες, η Κύπρος αποτελεί έναν σταθερό και κρίσιμης σημασίας εταίρο των Ηνωμένων Πολιτειών και των συμμάχων μας στην Ανατολική Μεσόγειο», ανέφερε, προσθέτοντας ότι οι ΗΠΑ πρέπει να συνεχίσουν να στηρίζουν την Κύπρο και να υπερασπίζονται τα ανθρώπινα δικαιώματα, τις ελευθερίες και την πολιτιστική ταυτότητα των Κυπρίων.

Οι τοποθετήσεις των πρέσβεων

Από την πλευρά του, ο πρέσβης της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ουάσιγκτον, Ευάγγελος Σάββα, υπογράμμισε την ανάγκη να παραμείνει το Κυπριακό στην ατζέντα της διεθνούς κοινότητας, προειδοποιώντας ότι «ο χρόνος είναι ο χειρότερος εχθρός κάθε κράτους που βρίσκεται σε σύγκρουση», καθώς η διεθνής προσοχή μετατοπίζεται σε άλλες κρίσεις. Ο Κύπριος πρέσβης σημείωσε ότι οι συνέπειες της εισβολής του 1974 εξακολουθούν να είναι ορατές στο νησί, ενώ αναφέρθηκε και στην απροθυμία, όπως είπε, της αμερικανικής κυβέρνησης να χρησιμοποιεί τον όρο «κατοχή» για την κατάσταση στην Κύπρο. Υπογράμμισε ότι, με δεδομένα τα κοινά συμφέροντα Κύπρου και Ηνωμένων Πολιτειών, η επανένωση θα πρέπει να παραμείνει κοινός στόχος.

Ο πρέσβης της Ελλάδας στις Ηνωμένες Πολιτείες, Αντώνιος Αλεξανδρίδης, τόνισε ότι περισσότερο από μισό αιώνα μετά την εισβολή «η αδικία και η παράνομη κατοχή εξακολουθούν να υφίστανται», σημειώνοντας ότι «το πέρασμα του χρόνου δεν διαγράφει την ευθύνη ούτε νομιμοποιεί μια άδικη κατάσταση». Αναφέρθηκε επίσης στο ψήφισμα που ενέκρινε τον Ιούλιο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με τις συνέπειες της τουρκικής εισβολής του 1974 στις γυναίκες και τα κορίτσια της Κύπρου, ως ένδειξη ότι το Κυπριακό εξακολουθεί να βρίσκεται στη διεθνή ατζέντα. Ο Έλληνας πρέσβης υπογράμμισε ακόμη την ανάγκη λογοδοσίας, αποζημιώσεων και αποκατάστασης περιουσιών, καθώς και συνέχισης των προσπαθειών για τη διακρίβωση της τύχης των αγνοουμένων. «Επιδιώκουμε την ειρήνη, αλλά μια ειρήνη θεμελιωμένη στη δικαιοσύνη. Επιδιώκουμε μια ενωμένη Κύπρο, όχι μια παγωμένη σύγκρουση που απλώς θα κληρονομήσουν οι επόμενες γενιές», ανέφερε χαρακτηριστικά.