Ένα περίπλοκο δίκτυο συνδέει τις τέσσερις συστημικές τράπεζες με τα ξένα funds και τις εισπρακτικές εταιρείες, που έχουν αναλάβει τη διαχείριση κόκκινων δανείων αξίας περίπου 80 δισ. ευρώ. Οι ιδιοκτήτες των funds παραμένουν άγνωστοι και οι συναλλαγές πραγματοποιούνται κάτω από συνθήκες αδιαφάνειας.
Παρά τις ανακοινώσεις των τραπεζών ότι οι ισολογισμοί τους έχουν εξυγιανθεί, η πραγματικότητα δείχνει ότι τα κόκκινα δάνεια έχουν μεταφερθεί σε ανώνυμα funds που εδρεύουν στο εξωτερικό και συνεργάζονται με τις εισπρακτικές εταιρείες, τους λεγόμενους servicers. Οι τελευταίοι έχουν αναλάβει τη διαχείριση των δανείων και την είσπραξη ποσών από δανειολήπτες.
Τις τελευταίες εβδομάδες ήρθαν στο φως αναφορές για τριγωνικές συναλλαγές μεταξύ τραπεζών, servicers και funds στην αγορά ακινήτων που βγαίνουν σε πλειστηριασμό. Ακίνητα αγοράζονται από θυγατρικές που συνδέονται με τις τράπεζες και στη συνέχεια πωλούνται σε υψηλότερες τιμές.
Τα funds απέκτησαν τα δάνεια σε πολύ χαμηλές τιμές, μεταξύ 4% και 50% της ονομαστικής τους αξίας. Ωστόσο, οι εισπρακτικές διεκδικούν την εξόφληση του 100% από τους δανειολήπτες. Η πώληση των δανείων χρηματοδοτήθηκε με κρατικές εγγυήσεις πάνω από 20 δισ. ευρώ, μέσω του σχεδίου «Ηρακλής», διασφαλίζοντας κέρδη για τους επενδυτές και περιορίζοντας τον κίνδυνο των τραπεζών.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης ανέφερε ότι οποιαδήποτε αξιολόγηση των τριγωνικών συναλλαγών ανήκει στη Δικαιοσύνη. Οι τράπεζες επισημαίνουν ότι οι θυγατρικές που αγοράζουν ακίνητα σε πλειστηριασμούς το κάνουν για να αποτρέψουν την άγονη έκβασή τους και να εξασφαλίσουν την αποπληρωμή των κρατικών εγγυήσεων, ενώ τα έσοδα δεν αποτελούν κέρδος για τις τράπεζες.
Η διαδικασία πώλησης των δανείων περιλαμβάνει τη δημιουργία εταιρειών ειδικού σκοπού και την τιτλοποίηση των δανείων. Οι εταιρείες αυτές, στην πλειονότητά τους, είναι ανώνυμες και εδρεύουν σε χώρες όπως η Ιρλανδία. Οι εισπρακτικές εταιρείες εφαρμόζουν τους στόχους είσπραξης που έχουν οριστεί κατά την πώληση των δανείων, οι οποίοι συχνά υπερβαίνουν την πραγματική αξία των απαιτήσεων.
Οι ρυθμίσεις που εφαρμόζονται από τις εισπρακτικές γίνονται σε περιορισμένο αριθμό και με υψηλές δόσεις, καθιστώντας τις συχνά ανέφικτες για τους δανειολήπτες. Οι πλειστηριασμοί πραγματοποιούνται ηλεκτρονικά και πολλά ακίνητα παραμένουν άγονα. Για το λόγο αυτό δημιουργήθηκαν οι θυγατρικές REOCOs, που αγοράζουν τα ακίνητα σε χαμηλές τιμές, συνήθως στο 50% της αρχικής τιμής, τα τακτοποιούν πολεοδομικά και τα πωλούν μέσω μεσιτικών γραφείων σε υψηλότερη τιμή.
Ολόκληρο το σύστημα των τιτλοποιήσεων και των κρατικών εγγυήσεων παρέχει έμμεσα σημαντικό όφελος στις τράπεζες, καθώς χωρίς αυτές δεν θα μπορούσαν να εμφανίσουν επαρκή κεφάλαια. Η αγορά των κόκκινων δανείων και η επαναπώληση ακινήτων γίνεται υπό συνθήκες αδιαφάνειας, με τα funds να καθοδηγούν τις εισπρακτικές για τις ρυθμίσεις και την πίεση που θα ασκηθεί στους δανειολήπτες.
Η συγκέντρωση της αγοράς είναι υψηλή, με τρεις εισπρακτικές να ελέγχουν το 87% του συνόλου, και οι εταιρείες εμφανίζονται ως ανεξάρτητες, ενώ στην πραγματικότητα είναι διασυνδεδεμένες λειτουργικά και μετοχικά με τις τράπεζες. Τα στελέχη των εισπρακτικών προέρχονται από τις ίδιες τις τράπεζες.
Οι κυριότεροι servicers και οι μέτοχοί τους είναι:
Η Intrum Hellas ανήκει 80% στον σουηδικό όμιλο Intrum AB και 20% στην Τράπεζα Πειραιώς.
Η Cepal Holdings ανήκει 80% σε εταιρεία που διαχειρίζεται η Davidson Kempner Capital Management LP και 20% στην Alpha Bank.
Η doValue Greece ανήκει 80% στον ιταλικό όμιλο doValue S.p.A. και 20% στη Eurobank, ενώ διαχειρίζεται κόκκινα δάνεια της Εθνικής Τράπεζας, με συμμετοχή της Bain Capital Credit στα δάνεια της τελευταίας.
Το σύστημα αποκαλύπτει μια σύνθετη αλυσίδα σχέσεων μεταξύ τραπεζών, εισπρακτικών και ανώνυμων funds, με πλήρη έλεγχο των εισπράξεων και των πλειστηριασμών, ενώ οι ταυτότητες των τελικών επενδυτών παραμένουν κρυφές.
