Κόσοβο: Βουλή υπέρ περιορισμού του Ειδικού Δικαστηρίου

Η Βουλή του Κοσόβου προχώρησε σήμερα στην έγκριση προσχεδίου νόμου που μεταβάλλει ουσιωδώς το πλαίσιο λειτουργίας του Ειδικού Δικαστηρίου της Χάγης, του λεγόμενου Kosovo Specialist Chambers. Πρόκειται για μια κατεπείγουσα νομοθετική πρωτοβουλία, η οποία συγκέντρωσε 91 ψήφους υπέρ και συνιστά την άμεση πολιτική αντίδραση της Πρίστινας στις πρόσφατες καταδικαστικές αποφάσεις εις βάρος του πρώην προέδρου της Δημοκρατίας, Χασίμ Θάτσι, και τριών ακόμη κορυφαίων στελεχών του Απελευθερωτικού Στρατού του Κοσόβου (UCK).

Υπενθυμίζεται ότι στα μέσα Σεπτεμβρίου το Ειδικό Δικαστήριο επέβαλε ποινή κάθειρξης 25 ετών στον Χασίμ Θάτσι και τον Γιακούπ Κρασνίτσι για εγκλήματα πολέμου, ενώ ο Κάντρι Βέσελι και ο Ρετζέπ Σελίμι καταδικάστηκαν σε 18 και 13 χρόνια αντίστοιχα. Οι αποφάσεις αυτές προκάλεσαν βαθιά πολιτική αναταραχή στο Κόσοβο, τροφοδοτώντας αντιδράσεις και κινητοποιήσεις που συνεχίζονται έως σήμερα.

Το προσχέδιο νόμου κατατέθηκε από το αντιπολιτευόμενο Δημοκρατικό Κόμμα (PDK) και έτυχε στήριξης από το κυβερνών Κίνημα Αυτοδιάθεσης (VV) του πρωθυπουργού Άλμπιν Κούρτι, γεγονός που καταδεικνύει μια σπάνια συναίνεση στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό. Στόχος του είναι η επιβολή σημαντικών περιορισμών στη δικαιοδοσία και τη λειτουργία του δικαστηρίου. Ειδικότερα, μεταξύ των προτεινόμενων αλλαγών περιλαμβάνονται ο περιορισμός της ανώτατης ποινής στα 15 έτη κάθειρξης, η δυνατότητα άσκησης έφεσης ενώπιον του Ανωτάτου Δικαστηρίου του Κοσόβου, η δυνατότητα απονομής χάριτος από τον πρόεδρο της Δημοκρατίας, καθώς και η απαίτηση όπως οι ποινές εκτίονται εντός της επικράτειας του Κοσόβου.

Η συνεδρίαση της Βουλής διεξήχθη σε κλίμα έντονης πολιτικής και κοινωνικής έντασης. Το PDK είχε προειδοποιήσει ότι, εάν δεν εγκριθεί το νομοσχέδιο, δεν θα εξασφάλιζε απαρτία για την εκλογή προέδρου της Δημοκρατίας, γεγονός που προσέδωσε στη διαδικασία χαρακτήρα πολιτικού τελεσιγράφου. Η θητεία της υπηρεσιακής προέδρου Αλμπουλένα Χατζίου λήγει αύριο, 6 Οκτωβρίου, καθιστώντας τη σημερινή ψηφοφορία κρίσιμη για την πολιτική σταθερότητα της χώρας.

Έξω από το Κοινοβούλιο, η ατμόσφαιρα παραμένει εκρηκτική. Διαδηλωτές, οι οποίοι εδώ και σχεδόν τρεις εβδομάδες διαμαρτύρονται για την καταδίκη των πρώην διοικητών του UCK, έχουν αποκλείσει όλες τις εξόδους του κτιρίου, απαιτώντας να συνεχιστεί η συνεδρίαση προκειμένου να ψηφιστεί σήμερα το νομοσχέδιο. Οι κινητοποιήσεις αυτές αναδεικνύουν το βάθος της κοινωνικής πόλωσης γύρω από το ζήτημα της δικαιοσύνης και της ιστορικής μνήμης.

Για τη συντριπτική πλειονότητα των Κοσοβάρων Αλβανών, οι καταδικασθέντες δεν αποτελούν εγκληματίες πολέμου, αλλά ήρωες που ηγήθηκαν ενός δίκαιου απελευθερωτικού αγώνα ενάντια στην καταστολή του καθεστώτος Μιλόσεβιτς. Η αντίληψη αυτή ενισχύει την πολιτική πίεση προς τους θεσμούς και περιπλέκει τη σχέση της Πρίστινας με τη διεθνή δικαιοσύνη.

Το Ειδικό Δικαστήριο για το Κόσοβο (Kosovo Specialist Chambers) ιδρύθηκε το 2015 με έδρα τη Χάγη και λειτουργεί βάσει της νομοθεσίας του Κοσόβου, αλλά στελεχώνεται αποκλειστικά από διεθνείς δικαστές και εισαγγελείς. Κύρια αποστολή του είναι η διερεύνηση και η εκδίκαση σοβαρών εγκλημάτων πολέμου και εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας που φέρεται να διαπράχθηκαν από μέλη του Απελευθερωτικού Στρατού του Κοσόβου (UCK) την περίοδο 1998-2000. Η σημερινή εξέλιξη εγείρει ερωτήματα για την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης και την τήρηση των διεθνών δεσμεύσεων του Κοσόβου.