Αυθαίρετα: Ένα ιδιαίτερα κρίσιμο χρονικό σημείο πλησιάζει για εκατομμύρια ιδιοκτήτες ακινήτων σε ολόκληρη τη χώρα, καθώς η προθεσμία για την τακτοποίηση αυθαίρετων κατασκευών και αλλαγών χρήσης λήγει οριστικά στις 31 Μαρτίου 2026. Η ημερομηνία αυτή ενδέχεται να αποτελέσει σημείο καμπής για την αγορά ακινήτων, με σοβαρές επιπτώσεις στην εμπορική αξία των ιδιοκτησιών και στη δυνατότητα μεταβίβασής τους, αν δεν υπάρξει έγκαιρη κυβερνητική παρέμβαση για την παράταση της σχετικής δυνατότητας.
Ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ιδιοκτητών Ακινήτων (ΠΟΜΙΔΑ), Στράτος Παραδιάς, απευθύνει ηχηρή προειδοποίηση προς την Πολιτεία, επισημαίνοντας ότι η λήξη της προθεσμίας χωρίς παράταση θα ανοίξει τον δρόμο για μαζική απαξίωση της ιδιωτικής ακίνητης περιουσίας. Όπως τονίζει, η εμπειρία από την εφαρμογή της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτηρίου έχει αναδείξει μια σκληρή πραγματικότητα: στην πράξη, σχεδόν καμία οριζόντια ιδιοκτησία –είτε πρόκειται για διαμέρισμα, κατάστημα, γραφείο ή αποθήκη– δεν είναι πλήρως τακτοποιημένη σε σχέση με την εγκεκριμένη οικοδομική άδεια.
Σύμφωνα με τον κ. Παραδιά, οι πολεοδομικές αποκλίσεις στις περισσότερες περιπτώσεις ανάγονται στην περίοδο κατασκευής του ακινήτου και δεν οφείλονται στους σημερινούς ιδιοκτήτες. Αντιθέτως, πρόκειται για αυθαίρετες παρεμβάσεις ή αλλαγές χρήσης που έγιναν στο παρελθόν, πολλές φορές εν αγνοία των σημερινών κατόχων, οι οποίοι είτε αγόρασαν τα ακίνητα είτε τα απέκτησαν μέσω κληρονομιάς.
Ιδιαίτερα δραματική αναμένεται να γίνει η κατάσταση από την 1η Απριλίου 2026 και έπειτα, όταν και θα τεθεί σε πλήρη εφαρμογή η απαίτηση για τακτοποιημένα ακίνητα προκειμένου να συνταχθεί Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτηρίου. Από εκείνο το σημείο και μετά, ιδιοκτησίες με πολεοδομικές παραβάσεις δεν θα μπορούν να μεταβιβαστούν με κανέναν τρόπο – ούτε με αγοραπωλησία, ούτε με γονική παροχή, ούτε με δωρεά. Δεδομένου ότι η σύνταξη της Ταυτότητας αποτελεί πλέον υποχρεωτική προϋπόθεση για οποιαδήποτε πράξη μεταβίβασης, όσα ακίνητα δεν είναι απολύτως τακτοποιημένα θα θεωρούνται «ανώριμα» προς αξιοποίηση ή διάθεση.
Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να προκαλέσει ουσιαστικό πάγωμα της αγοράς ακινήτων, με την εμπορική αξία εκατομμυρίων ιδιοκτησιών να δέχεται ισχυρό πλήγμα. Την ίδια στιγμή, το Δημόσιο κινδυνεύει να στερηθεί σημαντικά φορολογικά έσοδα από μεταβιβάσεις, ενώ πλήττεται και η δυνατότητα των πολιτών να αξιοποιήσουν τις περιουσίες τους.
Το πρόβλημα διογκώνεται ακόμη περισσότερο στις περιπτώσεις κληρονομικών ακινήτων. Όπως σημειώνει ο πρόεδρος της ΠΟΜΙΔΑ, από την 1η Απριλίου 2026 όσοι κληρονομούν ακίνητα με πολεοδομικές παραβάσεις δεν θα έχουν πλέον το δικαίωμα τακτοποίησης. Αυτό σημαίνει ότι ενώ θα επιβαρύνονται με φόρους και άλλες υποχρεώσεις που συνεπάγεται η αποδοχή της κληρονομιάς, δεν θα έχουν τη δυνατότητα να πουλήσουν, να μεταβιβάσουν ή να αξιοποιήσουν την περιουσία τους. Ουσιαστικά, η περιουσία αυτή θα καταστεί ανενεργή και η αξία της θα υποβαθμιστεί πλήρως.
Μέσα σε αυτό το μεταβατικό πλαίσιο, όπου η διαδικασία ψηφιακής καταγραφής της ιδιωτικής περιουσίας στο Εθνικό Κτηματολόγιο, στο Ενιαίο Μητρώο Ακινήτων του Κτηματολογίου και στη βάση δεδομένων ΜΙΔΑ της ΑΑΔΕ βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, ο κ. Παραδιάς τονίζει τη σημασία της διατήρησης της δυνατότητας τακτοποίησης πολεοδομικών παραβάσεων. Επιπλέον, ζητά να επιτραπεί η διόρθωση των στοιχείων επιφανειών στα Ε9 και στους δήμους χωρίς επιβολή προστίμων, τουλάχιστον μέχρι να ολοκληρωθούν οι σχετικές διαδικασίες.
Η επιβολή προστίμων σε αυτή τη φάση, κατά τον ίδιο, θα συνιστά διπλή τιμωρία για τους ιδιοκτήτες: από τη μία θα τους αφαιρεί τη δυνατότητα αξιοποίησης της περιουσίας τους, και από την άλλη θα τους επιβαρύνει οικονομικά, τη στιγμή που η αποτύπωση της περιουσίας τους στο ψηφιακό σύστημα δεν έχει ακόμα ολοκληρωθεί.
Ο πρόεδρος της ΠΟΜΙΔΑ απευθύνει ξεκάθαρη έκκληση προς την Πολιτεία για νομοθετική πρωτοβουλία που θα παρατείνει την καταληκτική ημερομηνία της 31ης Μαρτίου 2026. Όπως προειδοποιεί, η μη λήψη τέτοιας απόφασης ενδέχεται να οδηγήσει σε ένα μαζικό αδιέξοδο, με παγίδευση εκατομμυρίων ιδιοκτησιών, παραλύοντας την αγορά ακινήτων και ακυρώνοντας στην πράξη την αξία τεράστιου μέρους της ιδιωτικής περιουσίας της χώρας.
