Η εικόνα σχετικής αποκλιμάκωσης που καταγράφεται στα θαλάσσια περάσματα της Κρήτη κατά τους πρώτους μήνες του 2026 αποτυπώνει μια προσωρινή κατάσταση. Τα διαθέσιμα στοιχεία και οι εκτιμήσεις των αρμόδιων φορέων δείχνουν ότι πρόκειται για μια σύντομη περίοδο ηρεμίας, πριν από την εκδήλωση νέου κύματος αφίξεων.
Πίσω από τους αριθμούς και τις συζητήσεις για νέες δομές φιλοξενίας, διαμορφώνεται ένα σκηνικό αυξημένης πίεσης. Όπως περιγράφει ο πρόεδρος της Ένωσης Λιμενικού Σώματος Ανατολικής Κρήτης, Γιώργος Σφακιανάκης, χιλιάδες άνθρωποι παραμένουν συγκεντρωμένοι σε αποθήκες και πρόχειρους χώρους στα παράλια της Λιβύη, αναμένοντας τη βελτίωση των καιρικών συνθηκών για να ξεκινήσουν το ταξίδι προς το νησί.
Τα δεδομένα των τελευταίων ετών αποτυπώνουν την ένταση του φαινομένου. Μεταξύ 2024 και 2025 οι αφίξεις αυξήθηκαν κατακόρυφα, από περίπου 5.100 σε σχεδόν 20.000 άτομα. Σύμφωνα με τον κ. Σφακιανάκη, το Λιβυκό Πέλαγος παρουσιάζει ιδιαιτερότητες που διαφοροποιούν πλήρως την επιχειρησιακή πραγματικότητα σε σχέση με το Ανατολικό Αιγαίο.
Οι μεγάλες αποστάσεις, η απουσία μηχανισμών αποτροπής αντίστοιχων με εκείνους στα ελληνοτουρκικά θαλάσσια σύνορα και οι συχνά δυσμενείς καιρικές συνθήκες καθιστούν τις επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης εξαιρετικά απαιτητικές. Με τα υφιστάμενα μέσα, η αποτελεσματική επιτήρηση της περιοχής εμφανίζεται περιορισμένη.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η συζήτηση για δημιουργία χώρων ταυτοποίησης σε Χανιά και Ηράκλειο, καθώς και για ενδεχόμενη λειτουργία κλειστής δομής εντός του 2026. Από την πλευρά των λιμενικών εκφράζεται επιφυλακτικότητα, καθώς οι υποδομές, χωρίς αντίστοιχη ενίσχυση σε προσωπικό, δεν επαρκούν για τη διαχείριση της κατάστασης.
Τα στελέχη του Λιμενικού στην Κρήτη καλούνται να ανταποκριθούν σε πολλαπλά καθήκοντα, από επιχειρήσεις διάσωσης και μεταφοράς μεταναστών έως διαδικασίες καταγραφής, φύλαξης και διοικητικής υποστήριξης. Η συσσωρευμένη επιβάρυνση έχει οδηγήσει το ανθρώπινο δυναμικό στα όριά του.
Η πίεση αυτή επηρεάζει και την καθημερινή αστυνόμευση. Έλεγχοι, διαχείριση της τουριστικής κίνησης και εξυπηρέτηση πολιτών περιορίζονται, καθώς το μεγαλύτερο μέρος των δυνάμεων διοχετεύεται στη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών.
Ο κ. Σφακιανάκης επισημαίνει ότι η βελτίωση του καιρού αναμένεται να αυξήσει τον κίνδυνο νέας μαζικής πίεσης. Το μήνυμα προς την πολιτική ηγεσία εστιάζει στην ανάγκη άμεσων παρεμβάσεων και ουσιαστικής ενίσχυσης των δυνάμεων, πριν η Κρήτη βρεθεί αντιμέτωπη με μια κατάσταση που θα περιορίσει δραστικά τα περιθώρια αντίδρασης.
