Κρούγκμαν: Η Γαλλία πολύ μεγάλη για διάσωση

Η Γαλλία βρίσκεται αντιμέτωπη με τον κίνδυνο μιας σοβαρής κρίσης δημόσιου χρέους, με τον νομπελίστα οικονομολόγο Πολ Κρούγκμαν να εκτιμά ότι η χώρα μπορεί πλέον να έχει καταστεί «πολύ μεγάλη για να διασωθεί» από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Η προειδοποίηση έρχεται σε μια περίοδο έντονης κοινωνικής αναταραχής, καθώς οι φοιτητικές διαδηλώσεις συνεχίζουν να κλονίζουν τη χώρα, ενώ ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί αναμένεται να αντιμετωπίσει σημαντικές δυσκολίες ενόψει της ψηφοφορίας για τον προϋπολογισμό του 2027, ο οποίος στοχεύει σε δημοσιονομική εξυγίανση ύψους δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Substack την Πέμπτη, ο Κρούγκμαν υπογράμμισε ότι η Γαλλία ακολουθεί μια «δημοσιονομικά μη βιώσιμη πορεία». Όπως εξήγησε, η χώρα έρχεται αντιμέτωπη με αυξανόμενα επιτόκια στο δημόσιο χρέος της, την ώρα που τα μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα επιδεινώνουν τον ήδη υψηλό δείκτη χρέους προς ΑΕΠ. Ένα από τα βασικά προβλήματα που εντόπισε ο νομπελίστας οικονομολόγος είναι η αδυναμία της Γαλλίας να αντιμετωπίσει το ζήτημα της σχετικά χαμηλής ηλικίας συνταξιοδότησης, σε συνδυασμό με τη γήρανση του πληθυσμού.

Ο Κρούγκμαν προειδοποίησε ότι η εξάρτηση της Γαλλίας από το ευρώ καθιστά εύκολα αντιληπτό το πώς μια απώλεια εμπιστοσύνης των αγορών θα μπορούσε να μετατραπεί σε μια σοβαρή κρίση. «Είδαμε αυτή την ταινία το 2009-2012, πρώτα στην Ελλάδα, μετά στην Πορτογαλία, την Ισπανία και την Ιταλία», έγραψε χαρακτηριστικά, αναφερόμενος στην κρίση χρέους που οδήγησε σε εκτεταμένη παρέμβαση από την ΕΚΤ. Περιγράφοντας τον μηχανισμό της κρίσης, εξήγησε ότι αρχικά οι επενδυτές σταματούν να αγοράζουν ομόλογα μιας χώρας της ευρωζώνης, εγείροντας φόβους ότι η κυβέρνηση θα αναγκαστεί να κηρύξει στάση πληρωμών, επειδή δεν διαθέτει τα μετρητά για να καλύψει τόκους και κεφάλαιο. Ο φόβος της στάσης πληρωμών οδηγεί σε ακόμη μεγαλύτερη φυγή κεφαλαίων, η οποία εντείνει τους φόβους για χρεοκοπία και αυξάνει τα επιτόκια, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο.

Η περίφημη διαβεβαίωση που έδωσε η ΕΚΤ στις αγορές το 2012, μέσω του τότε προέδρου της Μάριο Ντράγκι, ότι θα έκανε «ό,τι χρειαστεί» για να αποφευχθούν οι χρεοκοπίες, έγινε αποδεκτή σε μεγάλο βαθμό επειδή οι χώρες της Νότιας Ευρώπης προχώρησαν σε «μαζικές περικοπές δαπανών», σημείωσε ο Κρούγκμαν. Ωστόσο, εκτίμησε ότι η διάσωση της Γαλλίας θα ήταν «εξαιρετικά δαπανηρή» για την ΕΚΤ και πολιτικά αμφιλεγόμενη, εφόσον η χώρα απομακρύνεται «ακόμη περισσότερο από τη δημοσιονομική υπευθυνότητα». «Η Γαλλία ίσως να έχει περάσει το όριο από το “πολύ μεγάλη για να χρεοκοπήσει” στο “πολύ μεγάλη για να διασωθεί”. Εν ολίγοις, είναι πάρα πολύ εύκολο να περιγράψει κανείς ένα πραγματικά δυσοίωνο σενάριο για μια γαλλική κρίση που θα προκαλούσε τεράστιες διαιρέσεις εντός της Ευρώπης», κατέληξε.

Ζαν-Κλοντ Τρισέ: Οι πολιτικοί πρέπει να «παρουσιάσουν κάτι που θα είναι αξιόπιστο»

Την Παρασκευή, ο πρώην επικεφαλής της ΕΚΤ, Ζαν-Κλοντ Τρισέ, μιλώντας στο CNBC, προέτρεψε τους πολιτικούς να βρουν έναν συμβιβασμό προκειμένου να περιορίσουν το έλλειμμα της δεύτερης μεγαλύτερης οικονομίας της ΕΕ. Ο Τρισέ, ο οποίος ηγήθηκε της ΕΚΤ από το 2004 έως το 2011, δήλωσε ότι «το μπαλάκι βρίσκεται στο γήπεδο της γαλλικής κυβέρνησης και του κοινοβουλίου, και έχουν δύσκολο έργο μπροστά τους». Παράλληλα, υπενθύμισε ότι σε περίπτωση αποσταθεροποίησης, τα εργαλεία είναι πολυάριθμα και στο παρελθόν έχουν αποδειχθεί εξαιρετικά αποτελεσματικά, όπως έζησε ο ίδιος κατά τη διάρκεια της θητείας του ως διοικητής της Τράπεζας της Γαλλίας.

Τέτοια εργαλεία περιλαμβάνουν τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ESM) και, στην πιο ακραία περίπτωση, το Transmission Protection Instrument (TPI) της ΕΚΤ. Πρόκειται για ένα μέτρο που οριστικοποιήθηκε το 2022, δεν έχει χρησιμοποιηθεί μέχρι στιγμής και αποσκοπεί στη διασφάλιση της σταθερότητας της αγοράς σε περιόδους κατακερματισμού στη ζώνη του ευρώ. Ο Τρισέ διευκρίνισε ότι μια τέτοια παρέμβαση θα απαιτούσε από τη γαλλική κυβέρνηση να απευθυνθεί στην ΕΚΤ ζητώντας βοήθεια, κάτι που, όπως δηλώνει επί του παρόντος, δεν είναι απαραίτητο.

«Η σύστασή μου προς όλα τα πολιτικά κόμματα στη Γαλλία —και γνωρίζετε ότι η κατάσταση είναι περίπλοκη όσον αφορά την πολιτική προετοιμασία για τις προεδρικές εκλογές— είναι να ζητήσω από όλους να συμπεριφερθούν υπεύθυνα υπό αυτές τις συνθήκες», ανέφερε. «Όλες οι πολιτικές δυνάμεις, όποιες κι αν είναι αυτές, πρέπει να καταλάβουν ότι ήρθε η ώρα να αποδείξουν ότι η Γαλλία, ως παράγοντας της αγοράς, είναι υπεύθυνη». Τους κάλεσε, μάλιστα, να είναι όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματικοί στις συζητήσεις τους και να αποδείξουν ότι μπορούν να παρουσιάσουν κάτι αξιόπιστο, τονίζοντας ότι αυτό αποτελεί μία από τις προϋποθέσεις για την ενεργοποίηση του TPI.

Ο Τρισέ ανέφερε ότι η δική του εμπειρία κατά τη διάρκεια της κρίσης του δημόσιου χρέους έδειξε ότι «πρώτα πρέπει να βοηθήσετε τον εαυτό σας, διότι δεν μπορούμε να κερδίσουμε αν δεν πείσετε εσείς οι ίδιοι τους συμμετέχοντες στην αγορά, τους επενδυτές και τους αποταμιευτές ότι είστε αξιόπιστοι». «Φυσικά, πρέπει να πείσεις τη χώρα ότι κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση. Αυτό είναι αυτονόητο. Αυτή είναι, αν κατάλαβα καλά, η πεποίθηση του διοικητή της Τράπεζας της Γαλλίας και της γαλλικής κυβέρνησης», πρόσθεσε.