Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Κριστίν Λαγκάρντ, εξέφρασε σοβαρές ανησυχίες σχετικά με την αυξανόμενη τάση των κυβερνήσεων να ενισχύουν τον έλεγχό τους επί των νομισματικών αρχών, υπογραμμίζοντας ότι η διατήρηση της ανεξαρτησίας των κεντρικών τραπεζών καθίσταται ακόμη πιο κρίσιμη σε ένα διεθνές περιβάλλον που γίνεται ολοένα και πιο ασταθές και απαιτητικό.
Κατά τη διάρκεια ομιλίας της σε συνέδριο στην Πνομ Πενχ της Καμπότζης, η κ. Λαγκάρντ αναφέρθηκε στον Ναπολέοντα Βοναπάρτη, ο οποίος το 1800 ίδρυσε την Τράπεζα της Γαλλίας. Όπως εξήγησε, παρά την αρχική παραχώρηση ανεξαρτησίας, οι αυξανόμενες κρατικές ανάγκες οδήγησαν σταδιακά στην ανάκτηση του ελέγχου από την πολιτική εξουσία. "Ακριβώς αυτός ο πειρασμός είναι πιθανό να ενταθεί στην περίοδο που έρχεται", προειδοποίησε χαρακτηριστικά, σύμφωνα με το Bloomberg.
Η επικεφαλής της ΕΚΤ τόνισε ότι η πρόκληση για τις κεντρικές τράπεζες δεν περιορίζεται πλέον στην απλή διατήρηση της νομικής τους ανεξαρτησίας. "Σε έναν κόσμο όπου οι συνθήκες γίνονται δυσκολότερες, η πρόκληση δεν είναι πλέον απλώς η διατήρηση της νομικής ανεξαρτησίας, αλλά κυρίως η διατήρηση της αξιοπιστίας που απαιτείται για την άσκησή της", σημείωσε. "Το μάθημα της ιστορίας είναι σαφές: χρειάζεται χρόνος για να χτιστεί εμπιστοσύνη, αλλά μόνο μια στιγμή για να χαθεί", πρόσθεσε, υπογραμμίζοντας την εύθραυστη φύση της θεσμικής εμπιστοσύνης.
Οι ανησυχίες για την ανεξαρτησία των κεντρικών τραπεζών εντείνονται σε ένα παγκόσμιο σκηνικό αυξανόμενων πολιτικών πιέσεων. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η αντικατάσταση του Τζερόμ Πάουελ από τον Κέβιν Γουόρς, υπό την πίεση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για μείωση των επιτοκίων, αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Παράλληλα, η γεωπολιτική αστάθεια, όπως ο πόλεμος στο Ιράν, συμβάλλει στην αύξηση του πληθωρισμού, δημιουργώντας ένα ακόμη πιο περίπλοκο περιβάλλον για τους υπεύθυνους χάραξης νομισματικής πολιτικής.
Παρότι η αυτονομία της ΕΚΤ κατοχυρώνεται στη Συνθήκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η πολιτική παρέμβαση παραμένει μια υπαρκτή απειλή. Το μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου, Ιζαμπέλ Σνάμπελ, έχει προειδοποιήσει για τον κίνδυνο μιας "σιωπηλής διάβρωσης" της ανεξαρτησίας, η οποία μπορεί να προκύψει μέσω δημοσιονομικής και χρηματοπιστωτικής κυριαρχίας. Η κ. Λαγκάρντ αποκάλυψε ότι την τελευταία δεκαετία, η "de facto ανεξαρτησία" έχει επιδεινωθεί σε σχεδόν τις μισές κεντρικές τράπεζες χωρών που αντιπροσωπεύουν το 75% του παγκόσμιου ΑΕΠ.
Το περιβάλλον για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής γίνεται λιγότερο ευνοϊκό, καθώς τα σοκ στην προσφορά γίνονται συχνότερα, οι δημοσιονομικές πιέσεις αυξάνονται και η εμπιστοσύνη στους δημόσιους θεσμούς μειώνεται. Σε αυτό το πλαίσιο, η αξιοπιστία, η οποία "κερδίζεται μέσω πράξεων", καθίσταται καθοριστική. Η κ. Λαγκάρντ αναμένεται να επιβλέψει μια νέα αύξηση των επιτοκίων στη συνεδρίαση της ΕΚΤ στις 10-11 Ιουνίου.
"Ακριβώς όταν οι αποφάσεις νομισματικής πολιτικής είναι πολιτικά ευαίσθητες και οικονομικά επώδυνες, τότε η αξιοπιστία είναι πιο απαραίτητη", δήλωσε η πρόεδρος της ΕΚΤ. "Και είναι επίσης τότε που είναι πιο δύσκολο να διατηρηθεί", πρόσθεσε, αναδεικνύοντας την κεντρική πρόκληση της εποχής.
Οι τρεις προϋποθέσεις για τη διαφύλαξη της ανεξαρτησίας
Η κ. Λαγκάρντ παρουσίασε τρεις βασικές προϋποθέσεις για τη διαφύλαξη της ανεξαρτησίας των κεντρικών τραπεζών: τη σαφήνεια της εντολής, την άμεση επικοινωνία με τους πολίτες και τη διατήρηση του περιθωρίου ελιγμών της νομισματικής πολιτικής. "Αυτό το περιθώριο εξαρτάται πρώτα και κύρια από τη δημοσιονομική υπευθυνότητα: τα νομικά πλαίσια δεν μπορούν να διασφαλίσουν την ανεξαρτησία των κεντρικών τραπεζών όταν οι δημοσιονομικές πορείες καθίστανται μη βιώσιμες", κατέληξε.
