Λέκκας για Κυψέλη: Γεωλογικά φαινόμενα πίσω από τις ζημιές του Μετρό

Ανησυχία έχει προκαλέσει στην Κυψέλη η εμφάνιση ρωγμών και ζημιών σε πολυκατοικίες κατά μήκος των έργων για τη Γραμμή 4 του Μετρό, με τους κατοίκους να ζητούν σαφείς απαντήσεις, ανεξάρτητους ελέγχους και γραπτές εγγυήσεις για την ασφάλεια των κτιρίων τους.

Τη δική του επιστημονική αξιολόγηση παρουσίασε ο καθηγητής Γεωλογίας και πρόεδρος του ΟΑΣΠ, Ευθύμης Λέκκας, αποδίδοντας τα προβλήματα στις γεωλογικές συνθήκες της περιοχής και στις επιδράσεις από τη διάνοιξη της υπόγειας σήραγγας.

Μιλώντας στην ΕΡΤ, ο καθηγητής διευκρίνισε ότι τα φαινόμενα που καταγράφηκαν δεν έχουν καμία σύνδεση με σεισμική δραστηριότητα. Πρόκειται, όπως ανέφερε, για γεωλογικές μεταβολές που έχουν συσσωρευτεί κατά μήκος της διαδρομής όπου εκτελούνται οι εργασίες του Μετρό.

Ο Ευθύμης Λέκκας εξήγησε ότι κατά τα πρώτα στάδια του προβλήματος σημειώθηκε έξοδος λάσπης και άλλων υλικών προς την επιφάνεια. Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε πλημμυρικά φαινόμενα σε δρόμους της Κυψέλης και ανέδειξε ζητήματα που σχετίζονται άμεσα με τη σύσταση του υπεδάφους.

Σύμφωνα με την επιστημονική εκτίμησή του, κάτω από την περιοχή διέρχονται παλιές κοίτες ποταμών, ενώ σημαντικό τμήμα του εδάφους αποτελείται από αθηναϊκό σχιστόλιθο. Πρόκειται για πέτρωμα που έχει υποστεί αλλοιώσεις, παρουσιάζει χαμηλότερη συνοχή από έναν συμπαγή βραχώδη σχηματισμό και μπορεί να επηρεαστεί από πιέσεις που αναπτύσσονται κατά τη διάνοιξη μιας σήραγγας.

Η αναφορά αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ επισήμανε ότι ορισμένα γεωλογικά ζητήματα δεν είχαν εντοπιστεί ή δεν είχαν αξιολογηθεί στον απαιτούμενο βαθμό κατά την εκπόνηση των αρχικών μελετών. Το στοιχείο αυτό δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για την επάρκεια της προεργασίας, την ποιότητα των γεωτεχνικών ερευνών και την ταχύτητα με την οποία αντέδρασαν οι αρμόδιοι φορείς μετά τις πρώτες ενδείξεις.

Οι ρωγμές, οι γεωλογικές πιέσεις και η ανάγκη συνεχούς ελέγχου

Με βάση τα δεδομένα που έχουν συγκεντρωθεί έως τώρα, ο Ευθύμης Λέκκας εκτίμησε ότι οι καταγεγραμμένες ζημιές δεν θέτουν σε άμεσο κίνδυνο τη στατική επάρκεια των κατασκευών. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι απαιτείται συστηματική παρακολούθηση της εξέλιξης του φαινομένου και διαρκής έλεγχος από την κατασκευάστρια εταιρεία, την Ελληνικό Μετρό και τους υπόλοιπους εμπλεκόμενους φορείς.

Ο καθηγητής υπογράμμισε ότι η κατάσταση χρειάζεται προσοχή και τεχνική εποπτεία, ακόμη και αν τα μέχρι στιγμής στοιχεία δεν προκαλούν άμεση ανησυχία για τη στατικότητα. Η επιστημονική αυτή τοποθέτηση απέχει από τη λογική των γενικών καθησυχαστικών δηλώσεων, καθώς αναγνωρίζει την ανάγκη παρακολούθησης ενός φαινομένου που συνδέεται με σύνθετες γεωλογικές συνθήκες.

Οι κάτοικοι της Κυψέλης επιμένουν ότι το πρόβλημα είχε εμφανιστεί αρκετές εβδομάδες πριν από τη διακοπή των εργασιών. Σύμφωνα με τις καταγγελίες τους, οι πρώτες ρωγμές σε κτίρια παρατηρήθηκαν από τον Μάρτιο, ενώ οι εργασίες διάνοιξης της Γραμμής 4 βρίσκονταν σε πλήρη εξέλιξη.

Πληροφορίες που μετέδωσε το MEGA τοποθετούν τις πρώτες ρηγματώσεις περίπου στις 22 Μαρτίου. Στις 27 Μαρτίου, μόλις πέντε ημέρες αργότερα, κάτοικοι απευθύνθηκαν στην Άμεση Δράση, ενώ έως τις 17 Απριλίου είχαν αποστείλει δύο ηλεκτρονικά μηνύματα προς την ανάδοχο εταιρεία.

Με τις συγκεκριμένες παρεμβάσεις ζητούσαν ενημέρωση για τις μετρήσεις που είχαν πραγματοποιηθεί, τα τεχνικά δεδομένα που είχαν συλλεχθεί και τους ελέγχους που είχαν γίνει στις επηρεαζόμενες πολυκατοικίες. Οι ίδιοι καταγγέλλουν ότι δεν έλαβαν έγκαιρες, πλήρεις και επιστημονικά τεκμηριωμένες απαντήσεις.

Παρά τις αναφορές και τις έγγραφες προειδοποιήσεις, οι εργασίες συνεχίστηκαν για ακόμη 47 ημέρες μετά την εμφάνιση των πρώτων ζημιών. Η συνέχιση της διάνοιξης μέσα σε αυτό το χρονικό διάστημα αποτελεί το βασικό σημείο της κριτικής των κατοίκων προς την ανάδοχο εταιρεία και την κυβέρνηση.

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, το φαινόμενο επεκτάθηκε και επηρέασε περίπου 200 διαμερίσματα. Η λειτουργία του μετροπόντικα ανεστάλη τελικά στις 8 Μαΐου, όταν το εύρος των προβλημάτων είχε ήδη προκαλέσει έντονη ανησυχία στην περιοχή.

Η ανάδοχος εταιρεία προχώρησε σε ελέγχους και διαβεβαίωσε ότι δεν έχει διαπιστωθεί ζήτημα στατικής επάρκειας. Οι κάτοικοι αντιμετωπίζουν με επιφύλαξη τις διαβεβαιώσεις αυτές, καθώς προέρχονται από την εταιρεία που έχει την ευθύνη εκτέλεσης του έργου και της αποκατάστασης των ζημιών.

Κυβερνητικός εφησυχασμός και αιτήματα για ανεξάρτητη πιστοποίηση

Από την πλευρά του υπουργείου Υποδομών, ο αρμόδιος υφυπουργός υποστήριξε ότι δεν υπάρχει ενεργό ή εξελισσόμενο φαινόμενο. Ανέφερε ότι ο ανάδοχος έχει ήδη παρέμβει σε όσα ακίνητα οι ιδιοκτήτες επέτρεψαν την πρόσβαση και ότι οι εργασίες αποκατάστασης γίνονται με ευθύνη και δαπάνη της εταιρείας.

Ο υφυπουργός πρόσθεσε ότι έχει αναληφθεί η υποχρέωση αποζημίωσης όσων ιδιοκτητών επιλέξουν να προχωρήσουν μόνοι τους στην αποκατάσταση των κτιρίων τους. Η κυβερνητική θέση επιχειρεί να παρουσιάσει την υπόθεση ως τεχνικό ζήτημα που έχει ήδη τεθεί υπό έλεγχο.

Η εικόνα που μεταφέρουν οι κάτοικοι είναι σαφώς διαφορετική. Οι καθυστερήσεις στην ενημέρωση, η συνέχιση των εργασιών μετά τις πρώτες ρωγμές και η έλλειψη ανεξάρτητης κρατικής πιστοποίησης έχουν υπονομεύσει την εμπιστοσύνη τους προς τους υπεύθυνους του έργου.

Το γεγονός ότι ο ίδιος ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ αναφέρθηκε σε γεωλογικά ζητήματα που δεν είχαν αποτυπωθεί ή αξιολογηθεί επαρκώς στις αρχικές μελέτες εκθέτει την κυβερνητική προσπάθεια να υποβαθμιστεί το περιστατικό. Ένα έργο τέτοιας κλίμακας μέσα σε πυκνοδομημένη περιοχή απαιτεί αυστηρή πρόληψη, άμεση ενημέρωση και πλήρη διαφάνεια απέναντι στους κατοίκους.

Αντιπροσωπεία των κατοίκων συναντήθηκε με τον δήμαρχο Αθηναίων, Χάρη Δούκα, και τον διευθύνοντα σύμβουλο της Ελληνικό Μετρό, παρουσιάζοντας τρία συγκεκριμένα αιτήματα πριν από οποιαδήποτε επανέναρξη των εργασιών.

Το πρώτο αφορά την παροχή γραπτών εγγυήσεων για τη στατική επάρκεια όλων των επηρεαζόμενων κτιρίων. Οι κάτοικοι ζητούν η σχετική πιστοποίηση να εκδοθεί από ανεξάρτητο δημόσιο φορέα και να μη στηρίζεται αποκλειστικά στις τεχνικές εκθέσεις της αναδόχου εταιρείας.

Το δεύτερο αίτημα αφορά την άμεση καταβολή αποζημιώσεων και την πλήρη αποκατάσταση των ζημιών, σύμφωνα με όσα προβλέπει η νομοθεσία. Οι ιδιοκτήτες ζητούν σαφές χρονοδιάγραμμα, διαφανή διαδικασία εκτίμησης και κάλυψη του συνολικού κόστους των παρεμβάσεων.

Το τρίτο αίτημα προβλέπει ότι η διάνοιξη της Γραμμής 4 του Μετρό θα πρέπει να συνεχιστεί μόνο όταν εξασφαλιστούν πλήρεις συνθήκες ασφάλειας. Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και ο Δήμος Αθηναίων, ζητώντας αυξημένη τεχνική εποπτεία και αξιόπιστη ενημέρωση για κάθε στάδιο του έργου.

Η υπόθεση της Κυψέλης δεν περιορίζεται στις ρωγμές που εμφανίστηκαν σε τοίχους και κοινόχρηστους χώρους. Αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση και οι φορείς υλοποίησης μεγάλων έργων αντιμετωπίζουν τις προειδοποιήσεις των πολιτών, τη διαφάνεια των τεχνικών ελέγχων και την υποχρέωση άμεσης λογοδοσίας.

Οι επίσημες διαβεβαιώσεις για τη στατική επάρκεια χρειάζονται ανεξάρτητη επιστημονική επιβεβαίωση και πλήρη δημοσιοποίηση των μετρήσεων. Η ασφάλεια εκατοντάδων κατοίκων δεν μπορεί να στηρίζεται σε προφορικές δηλώσεις και εκτιμήσεις του ίδιου του αναδόχου.

Μέχρι να δοθούν οι γραπτές εγγυήσεις και να ολοκληρωθούν οι ανεξάρτητοι έλεγχοι, η ανησυχία στην Κυψέλη θα παραμένει εύλογη. Η ευθύνη της κυβέρνησης είναι να διασφαλίσει ότι η κατασκευή της Γραμμής 4 θα προχωρήσει με απόλυτη προστασία των κτιρίων, των περιουσιών και της ζωής των κατοίκων.