Made in Europe: Χωρά η Βρετανία μετά το Brexit;

Η αυτοκινητοβιομηχανία βρίσκεται στο επίκεντρο ενός νέου μετα-Brexit διλήμματος που αφορά τις σχέσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ηνωμένου Βασιλείου. Το κεντρικό ερώτημα που απασχολεί τις Βρυξέλλες και το Λονδίνο είναι κατά πόσον η βρετανική πλευρά μπορεί να συμβαδίσει με τις επιδιώξεις της Ένωσης, την ώρα που η Κίνα αναδεικνύεται σε βασικό σημείο τριβής, ακόμη και στο εσωτερικό της ΕΕ, όπου καταγράφονται σημαντικές διαφωνίες.

Το «Made in Europe» και το δίλημμα του Brexit

Ο όρος «Made in Europe» – «Κατασκευάζεται στην Ευρώπη» – εγείρει ερωτήματα σχετικά με το ποιος μπορεί να τον χρησιμοποιήσει. Γεωγραφικά, το Ηνωμένο Βασίλειο αποτελεί μέρος της ευρωπαϊκής ηπείρου, ωστόσο η Ευρώπη ταυτίζεται πλέον με την ενιαία αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το ζήτημα αυτό αναδεικνύει τα όρια της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, του οράματος που είχαν εκφράσει ο τότε Γερμανός καγκελάριος Χέλμουτ Κολ και ο τότε Γάλλος πρόεδρος Φρανσουά Μιτεράν.

Νέος νόμος της ΕΕ απέναντι στην Κίνα

Το ευρωπαϊκό μπλοκ βρίσκεται και πάλι αντιμέτωπο με ένα δίλημμα όσον αφορά τη σχέση του με το Ηνωμένο Βασίλειο και το πόσο στενή θα είναι αυτή στη μετα-Brexit εποχή. «Μήλον της Έριδος» αποτελεί η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον νόμο περί Βιομηχανικής Επιτάχυνσης (Industrial Accelerator Act), ο οποίος αποσκοπεί στον περιορισμό της κινεζικής επιρροής, ωφελώντας παράλληλα την ευρωπαϊκή βιομηχανία.

«Ευρωπαίοι φορολογούμενοι, ευρωπαϊκό όφελος»

Το σχέδιο προβλέπει δημόσιες συμβάσεις και προνομιακή μεταχείριση για προϊόντα ευρωπαϊκής παραγωγής, μεταξύ των οποίων αυτοκίνητα, χάλυβας και τεχνολογίες πράσινης μετάβασης. Η γαλλική θέση είναι ξεκάθαρη: «Ευρωπαίοι φορολογούμενοι, ευρωπαϊκό όφελος», προωθώντας μια αυστηρότερη προσέγγιση που θα περιορίζεται στα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ. Συγκεκριμένα, ο Γάλλος υπουργός Βιομηχανίας Σεμπαστιάν Μαρτάν, αναφερόμενος ειδικά στο Ηνωμένο Βασίλειο, δήλωσε ότι «η Βρετανία πήρε την απόφαση πριν από κάποια χρόνια να εγκαταλείψει το ευρωπαϊκό εγχείρημα (...) αν δεν βρίσκεσαι στην ενιαία αγορά, δεν μπορείς να απολαμβάνεις την ίδια προστασία».

Η αυτοκινητοβιομηχανία πιέζει για συνεργασία

Στη μέση βρίσκεται η αυτοκινητοβιομηχανία των δύο πλευρών. Η βρετανική Ένωση Κατασκευαστών και Εμπόρων Αυτοκινήτων (SMMT) τονίζει ότι οι αγορές αυτοκινήτου της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου είναι άρρηκτα συνδεδεμένες και προειδοποιεί ότι ο αποκλεισμός της Βρετανίας από το σχέδιο θα αποτελούσε αυτογκόλ τόσο για την ΕΕ όσο και για τους καταναλωτές της. Είναι χαρακτηριστικό ότι, σύμφωνα με ανάλυση της Oxford Economics για το 2024, περίπου 20 δισεκατομμύρια ευρώ από τη βρετανική παραγωγή αυτοκινήτων εξήχθησαν στην ΕΕ. Η παραγωγή αυτή δημιούργησε δαπάνες ύψους 5,6 δισεκατομμυρίων ευρώ σε αγαθά και υπηρεσίες εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υποστηρίζοντας περισσότερες από 58.000 θέσεις εργασίας.

Γερμανία και Γαλλία σε διαφορετική γραμμή

Ωστόσο, ακόμη και στο εσωτερικό του ευρωπαϊκού μπλοκ υπάρχουν διαφορές. Η Γερμανία υποστηρίζει μια ευρύτερη προσέγγιση, με τη Γερμανίδα υπουργό Οικονομίας Κατερίνα Ράιχε να επισημαίνει ότι «πρέπει να μειώσουμε τις μονομερείς και κρίσιμες εξαρτήσεις, αλλά όχι να αποξενωθούμε από τον υπόλοιπο κόσμο». Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζονται ακόμη και σενάρια που θα συμπεριλάμβαναν χώρες όπως ο Καναδάς και η Ιαπωνία στο σχήμα των προϊόντων «Made in Europe».

Η Κίνα στο επίκεντρο της διαφωνίας

Βασικό αγκάθι στις σχέσεις Λονδίνου και Βρυξελλών παραμένει η Κίνα. Αναλυτές θεωρούν ότι η στάση απέναντι στο Πεκίνο αποτελεί τη σημαντικότερη πηγή τριβών μεταξύ των δύο πλευρών. Η ΕΕ επιβάλλει δασμούς σε κινεζικά προϊόντα προκειμένου να προστατεύσει τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες και ζητεί αντίστοιχη προσέγγιση από το Ηνωμένο Βασίλειο, ώστε να μη λειτουργήσει ως «παραθυράκι» εισόδου κινεζικών προϊόντων στην ευρωπαϊκή αγορά. Πηγές των Financial Times αναφέρουν ότι η καλύτερη λύση για το Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά και αυτό που ουσιαστικά επιδιώκει η ευρωπαϊκή πλευρά, θα ήταν η ένταξή του στην τελωνειακή ένωση. Ωστόσο, ένα τέτοιο ενδεχόμενο έρχεται σε αντίθεση με τις δεσμεύσεις της κυβέρνησης των Εργατικών, η οποία επιδιώκει να διατηρήσει την υποστήριξη των ψηφοφόρων που τάχθηκαν υπέρ του Brexit.

Έτσι, η βρετανική στάση εμφανίζεται αντιφατική. «Θέλουμε να εμβαθύνουμε τη συνεργασία μας με την ΕΕ, αλλά και να περιορίσουμε τις αρνητικές συνέπειες που προκύπτουν από αθέμιτες εμπορικές πρακτικές», τονίζει το βρετανικό υπουργείο Επιχειρήσεων, Καινοτομίας, Επιστήμης και Εμπορίου. Είναι εμφανές ότι το Λονδίνο επιδιώκει στενότερη συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Την ίδια στιγμή, όμως, επιζητεί και ισχυρούς οικονομικούς δεσμούς με την Κίνα, προσβλέποντας σε σημαντικές επενδύσεις και εμπορικά οφέλη. Ωστόσο, όπως συχνά επισημαίνεται, «στους δύο τρίτος δεν χωρεί».