Σε φάση έντονων διεργασιών εισέρχεται το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, καθώς οι μεγάλες πολιτικές ομάδες κινούνται ήδη για τη διαμόρφωση συσχετισμών ενόψει του ενδιάμεσου ανασχηματισμού που προβλέπεται για τις αρχές του 2027. Παρότι απομένει περισσότερο από ένας χρόνος μέχρι την επίσημη ανακατανομή των ηγετικών θέσεων, οι διαπραγματεύσεις για τα κορυφαία αξιώματα έχουν ξεκινήσει, σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσιοποίησε το Politico.
Οι συζητήσεις αφορούν συνολικά το πλέγμα εξουσίας του Κοινοβουλίου, από την προεδρία έως τις αντιπροεδρίες, τις προεδρίες επιτροπών και τις εσωτερικές ισορροπίες στις πολιτικές ομάδες. Στο επίκεντρο βρίσκεται η μάχη για την προεδρία, με τις δύο μεγαλύτερες πολιτικές οικογένειες να κινούνται σε αντίθετες κατευθύνσεις ως προς το ποια δικαιούται τη θέση.
Η νυν πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Roberta Metsola, εμφανίζεται πρόθυμη να διεκδικήσει τρίτη θητεία, επιλογή που θα την καθιστούσε τη μακροβιότερη πρόεδρο του θεσμού. Το ενδεχόμενο αυτό έχει τύχει θετικής αντιμετώπισης από την ηγεσία του Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, με τον επικεφαλής του, Manfred Weber, να αποφεύγει οποιαδήποτε διάψευση.
Οι πρόεδροι του Κοινοβουλίου εκλέγονται για θητεία δυόμισι ετών, με δυνατότητα ανανέωσης, στο πλαίσιο μιας πενταετούς κοινοβουλευτικής περιόδου. Η Metsola άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας υποψηφιότητας το καλοκαίρι, μετά την απόφασή της να μην επιστρέψει στη Μάλτα για εθνικό πολιτικό ρόλο. Δηλώσεις της το φθινόπωρο παρέπεμπαν σε προσήλωση στα τρέχοντα καθήκοντα, ωστόσο αρκετοί ευρωβουλευτές εκτιμούν ότι κινείται ήδη οργανωμένα προς μια νέα εκλογική διαδικασία.
Η προοπτική αυτή προκαλεί αντιδράσεις στους Σοσιαλιστές και Δημοκράτες, οι οποίοι θεωρούν ότι, βάσει συμφωνίας κατανομής θέσεων στην αρχή της κοινοβουλευτικής περιόδου, η προεδρία τους αναλογεί στον επόμενο κύκλο. Από την πλευρά του ΕΛΚ, δεν υπάρχει σαφής επιβεβαίωση ότι δεσμεύτηκε σε τέτοια συμφωνία. Το γεγονός ότι οι Σοσιαλιστές δεν έχουν ακόμη παρουσιάσει συγκεκριμένο υποψήφιο καταγράφεται ως αδυναμία, ακόμη και από πολιτικούς συμμάχους τους.
Το κενό αυτό έχει οδηγήσει τους Renew Europe να εξετάζουν το ενδεχόμενο προώθησης λύσης συναινετικού χαρακτήρα, αξιοποιώντας τη σύγκρουση των δύο μεγάλων ομάδων.
Παράλληλα, η διαδικασία του ανασχηματισμού αναμένεται να επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα του άτυπου αποκλεισμού της άκρας δεξιάς από θέσεις ευθύνης. Το λεγόμενο cordon sanitaire δοκιμάζεται, καθώς το τελευταίο διάστημα το ΕΛΚ έχει συμπλεύσει σε ορισμένες νομοθετικές ψηφοφορίες με δεξιότερες ομάδες, κυρίως σε ζητήματα μετανάστευσης και κανονιστικής χαλάρωσης.
Ο Weber έχει διαμηνύσει ότι παραμένει αδιαπραγμάτευτη η μη ανάθεση θεσμικών ρόλων εκπροσώπησης ή εκτελεστικής ευθύνης σε ακροδεξιούς ευρωβουλευτές. Φιλελεύθερες και κεντροαριστερές ομάδες εκφράζουν επιφυλάξεις ως προς την εφαρμογή αυτής της γραμμής, εκτιμώντας ότι θέσεις αντιπροέδρων και προέδρων επιτροπών μπορεί να αξιοποιηθούν ως εργαλείο διαπραγμάτευσης.
Στο εσωτερικό του ΕΛΚ διατυπώνονται επίσης ερωτήματα για το κατά πόσο είναι βιώσιμη η πολιτική απομόνωσης δυνάμεων που συμμετέχουν ήδη σε εθνικές κυβερνήσεις. Οι ομάδες Patriots και Europe of Sovereign Nations, παρά τα εκλογικά τους ποσοστά το 2024, έμειναν εκτός ηγετικών θέσεων και έχουν προσφύγει στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επικαλούμενες παραβίαση της αρχής της αναλογικής εκπροσώπησης.
Την ίδια στιγμή, εντάσεις καταγράφονται και στο εσωτερικό άλλων πολιτικών ομάδων. Στους Πράσινους, η ηγεσία που προέρχεται από τη μετριοπαθή πτέρυγα αντιμετωπίζει αυξανόμενη πίεση από πιο ιδεολογικά προσανατολισμένα στελέχη. Στους Renew Europe, οι διαφοροποιήσεις μεταξύ κεντροαριστερών και οικονομικά φιλελεύθερων τάσεων εντείνονται, ενώ η θέση της Valérie Hayer εμφανίζεται αποδυναμωμένη από τις πολιτικές εξελίξεις στη Γαλλία.
Κινητικότητα παρατηρείται και σε επίπεδο μετακινήσεων ευρωβουλευτών, με νέες προσχωρήσεις στους Renew Europe από τους μη εγγεγραμμένους και από το S&D. Η ενίσχυση αριθμητικά των ομάδων συνεπάγεται μεγαλύτερη χρηματοδότηση, αυξημένο χρόνο λόγου και αυξημένη θεσμική επιρροή.
Τέλος, στο παρασκήνιο συζητείται η πιθανότητα συγκρότησης νέας πολιτικής ομάδας με φιλορωσικά χαρακτηριστικά. Ευρωβουλευτές από διαφορετικές χώρες εξετάζουν το ενδεχόμενο σύμπραξης, χωρίς ακόμη να διαθέτουν τον απαιτούμενο αριθμό μελών. Οι εξελίξεις στον ενδιάμεσο ανασχηματισμό ενδέχεται να καθορίσουν αν η προσπάθεια αυτή θα αποκτήσει θεσμική υπόσταση.
