Μέρκιουρι Ψιλάκης: Ποιος ήταν ο Έλληνας της Σύμης που χάθηκε στα δόντια του καρχαρία

Γεννήθηκε στην Αυστραλία, μεγάλωσε στις ακτές του Σίδνεϊ, αλλά πάντα ένιωθε μέσα του το αλμυρό αίμα του Αιγαίου. Οι γονείς του είχαν καταγωγή από τη Σύμη, κι εκείνος μεγάλωσε ακούγοντας ιστορίες για πέτρινα σοκάκια, για ψαρόβαρκες που άφηναν το λιμάνι πριν ξημερώσει, για το φως που πέφτει χρυσό στις καμπύλες του νησιού. Η Σύμη έγινε για τον Μέρκιουρι Ψιλάκη (Mercury Psilakis) μια «δεύτερη πατρίδα», ένας τόπος που μπορεί να μην έζησε, αλλά κουβαλούσε στην ψυχή του.

Από παιδί, μαζί με τον δίδυμο αδελφό του Μάικ, βρήκαν τον δικό τους δρόμο στη θάλασσα: το σερφ. Δεν ήταν απλώς ένα χόμπι, αλλά μια στάση ζωής. Δεν αρκούνταν να καβαλούν τα κύματα· έφτιαχναν μόνοι τους τις σανίδες, δοκίμαζαν υλικά, μετρούσαν λάθη και επιτυχίες με τον ενθουσιασμό των εφήβων που δημιουργούν. Εκεί, στα πρώτα τους πειράματα, έμαθαν ότι η ελευθερία δεν σου χαρίζεται· τη φτιάχνεις με τα χέρια σου.

Ο Μέρκιουρι εξελίχθηκε σε δεινό σέρφερ. Η κοινότητα του Long Reef τον θυμάται για τον τρόπο που μπορούσε να «διαβάσει» το κύμα πριν καν σηκωθεί. Ήταν σαν να είχε μια μυστική συνεννόηση με τη θάλασσα: η σανίδα γινόταν προέκταση του σώματός του, και κάθε του κίνηση ήταν χορός με το στοιχείο που λάτρευε. Κέρδισε τίτλους, αλλά πάνω απ’ όλα κέρδισε τον σεβασμό των άλλων.

Πέρα από τη θάλασσα, ο Μέρκιουρι είχε μια δεύτερη αγάπη: τα φυτά. Στο Dee Why ήταν γνωστός ως «the plant man». Από το σπίτι του πωλούσε εξωτικά είδη, φροντίζοντας κάθε μικρή ρίζα με τον ίδιο σεβασμό που έδειχνε σε ένα κύμα. Δημιούργησε ένα δίκτυο ανθρώπων που έψαχναν το σπάνιο, το ξεχωριστό. Η επιχειρηματική του πλευρά δεν ήταν ψυχρός υπολογισμός· ήταν ακόμη μία μορφή δημιουργίας, ακόμη μία γέφυρα με την κοινότητα.

Η ίδια αυτή αγάπη για τους ανθρώπους φάνηκε όταν ένας φίλος τους, σέρφερ, χάθηκε πρόσφατα. Ο Μέρκιουρι πήρε την πρωτοβουλία να οργανώσει το παραδοσιακό paddle-out μνημόσυνο: δεκάδες σέρφερς, όρθιοι στις σανίδες τους, σχημάτισαν κύκλο στη θάλασσα και αποχαιρέτησαν τον εκλιπόντα. Εκείνη η στιγμή έμεινε χαραγμένη στη μνήμη όλων – και τώρα η κοινότητα ετοιμάζεται να την επαναλάβει για τον ίδιο.

Η ζωή του ήταν γεμάτη ταξίδια – πρόσφατα με τον αδελφό του είχαν περάσει τέσσερις εβδομάδες στην Ευρώπη, αναζητώντας νέα κύματα. Ήταν άνθρωπος που δεν φοβόταν να ζήσει μεγάλα πράγματα. Και ίσως αυτή η δίψα για εμπειρία έκανε την απώλειά του ακόμα πιο σκληρή: η μοίρα τον βρήκε εκεί όπου έλαμπε περισσότερο, μέσα στη θάλασσα.

Η μοιραία συνάντηση με τον καρχαρία

Για τον Μέρκιουρι η θάλασσα ήταν το πάθος, αλλά η οικογένεια ήταν το λιμάνι. Παντρεμένος με τη Μαρία, είχαν αποκτήσει μια μικρή κόρη που εκείνος αποκαλούσε «το φως της ζωής του». Η καθημερινότητά τους συνδύαζε την ένταση του νερού με τη γαλήνη του σπιτιού, την αδρεναλίνη με την τρυφερότητα.

Η παραμονή της Γιορτής του Πατέρα θα μείνει για πάντα σημαδεμένη. Το πρωί, στα γνώριμα νερά του Dee Why, ένας μεγάλος καρχαρίας εμφανίστηκε απρόσμενα. Όλοι γνώριζαν τον κίνδυνο, οι σέρφερς στην Αυστραλία ζουν με αυτή τη σκιά, αλλά κανείς δεν μπορεί να προβλέψει τη στιγμή. Ο Μέρκιουρι, που τόσες φορές είχε «δαμάσει» κύματα που τρόμαζαν τους άλλους, βρέθηκε αντιμέτωπος με έναν αντίπαλο αμείλικτο. Ο θάνατός του ήταν γρήγορος, βυθίζοντας σε σοκ όσους βρίσκονταν στην παραλία.

Η είδηση διαδόθηκε αμέσως. Φίλοι, γείτονες, σέρφερς, πελάτες από το μικρό του δίκτυο φυτών – όλοι έμειναν άφωνοι. Η θάλασσα που του είχε χαρίσει τα πάντα, του πήρε τη ζωή. Κι όμως, η ίδια κοινότητα που εκείνος είχε στηρίξει με χαμόγελο, ετοιμάζεται να τον τιμήσει όπως θα ήθελε: με ένα ακόμη paddle-out, έναν κύκλο σανιδιών πάνω στο νερό, με λουλούδια να σκορπίζουν στο κύμα και με δάκρυα που θα αναμειχθούν με την αλμύρα.

Η Αυστραλία και το φαινόμενο των επιθέσεων

Η περίπτωση του Μέρκιουρι δεν είναι μοναδική, όσο κι αν η προσωπική της διάσταση συγκλονίζει. Η Αυστραλία είναι μία από τις χώρες με τα περισσότερα καταγεγραμμένα περιστατικά επιθέσεων καρχαριών στον κόσμο. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, κάθε χρόνο καταγράφονται δεκάδες επιθέσεις, με μερικές να καταλήγουν σε θανάτους. Η αύξηση της παρουσίας ανθρώπων στη θάλασσα, η κλιματική αλλαγή που μετακινεί τα κοπάδια ψαριών και αλλάζει τα οικοσυστήματα, καθώς και η βελτίωση στην καταγραφή περιστατικών, έχουν φέρει ξανά στο επίκεντρο το ζήτημα της ασφάλειας.

Οι πολιτείες της Αυστραλίας ακολουθούν διαφορετικές πολιτικές: από την τοποθέτηση διχτυών και συστημάτων sonar, μέχρι τη χρήση drones που παρακολουθούν τις ακτές. Ωστόσο, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι καμία μέθοδος δεν είναι απόλυτη, ενώ οι περιβαλλοντικές οργανώσεις αντιδρούν σε πρακτικές που θέτουν σε κίνδυνο τους ίδιους τους καρχαρίες, είδη κρίσιμα για την ισορροπία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.

Μέσα σε όλα αυτά, η ιστορία του Μέρκιουρι Ψιλάκη αποκτά έναν συμβολικό χαρακτήρα. Ένας Έλληνας της διασποράς, που μεγάλωσε μακριά από την πατρίδα, έφτιαξε τη δική του οικογένεια και κοινότητα, έζησε με πάθος και χάθηκε με τον ίδιο τρόπο. Για τη γυναίκα του, την κόρη του, τον δίδυμο αδελφό του, για τους φίλους που τον έβλεπαν να στήνει κύκλους μνήμης στη θάλασσα, θα μείνει πάντα ο άνθρωπος που δίδαξε ότι η ζωή είναι μια διαρκής αναμέτρηση με τα κύματα – και ότι αξίζει να τα καβαλάς, ακόμη κι αν ξέρεις ότι κάποια στιγμή μπορεί να σε καταπιούν.