Νέα πρόταση του Ιράν για τον τερματισμό της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή δήλωσε ότι θα εξετάσει ο Ντόναλντ Τραμπ, την ώρα που η αντιπαράθεση με την Τεχεράνη παραμένει σε οριακό σημείο και η απειλή επανέναρξης των στρατιωτικών επιχειρήσεων παραμένει ανοιχτή.
Ο Αμερικανός πρόεδρος, ο οποίος είχε απορρίψει προηγούμενη ιρανική προσφορά και είχε απειλήσει με πλήρη στρατιωτική συντριβή την Ισλαμική Δημοκρατία, ανέφερε μέσω Truth Social ότι θα μελετήσει το νέο σχέδιο που έφθασε στην Ουάσιγκτον. Η δήλωσή του συνοδεύτηκε από σαφή επιφυλακτικότητα, καθώς υποστήριξε πως δυσκολεύεται να δει πώς θα μπορούσε η πρόταση να γίνει αποδεκτή.
Η κατάσταση παραμένει εύθραυστη μετά την κατάπαυση του πυρός της 8ης Απριλίου, η οποία επιβλήθηκε έπειτα από περίπου σαράντα ημέρες αμερικανοϊσραηλινών βομβαρδισμών και ιρανικών αντιποίνων σε διάφορα μέτωπα της ευρύτερης περιοχής. Η παύση των αεροπορικών επιθέσεων έχει περιορίσει προσωρινά την ένταση, όμως το πολιτικό και στρατιωτικό αδιέξοδο εξακολουθεί να βαθαίνει.
Αξιωματικός των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων προειδοποίησε ότι η επανέναρξη του πολέμου με τις Ηνωμένες Πολιτείες θεωρείται πιθανή. Η προειδοποίηση αυτή ήρθε μετά τον πρώτο μεταπολεμικό κύκλο συνομιλιών μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, που πραγματοποιήθηκε στο Ισλαμαμπάντ στις 11 Απριλίου και ολοκληρώθηκε χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα.
Το νέο ιρανικό σχέδιο και οι αμερικανικές επιφυλάξεις
Τα μεγάλα αγκάθια παραμένουν το στενό του Χορμούζ, η αμερικανική στρατιωτική παρουσία κοντά στο ιρανικό έδαφος και το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Οι δύο πλευρές εξακολουθούν να κινούνται σε διαφορετικές αφετηρίες, με το Ιράν να ζητεί συνολική πολιτική διευθέτηση και τις Ηνωμένες Πολιτείες να επιμένουν στην πυρηνική διάσταση της κρίσης.
«Θα μελετήσω σύντομα σχέδιο που μόλις μας έστειλε το Ιράν», ανέφερε ο Τραμπ, προσθέτοντας ότι δεν μπορεί να φανταστεί πως θα είναι αποδεκτό, επειδή, κατά την άποψή του, η Τεχεράνη δεν έχει πληρώσει επαρκές τίμημα για τη δράση της τα τελευταία 47 χρόνια.
Σε ερώτηση δημοσιογράφων στη Φλόριντα για το ενδεχόμενο νέων βομβαρδισμών κατά του Ιράν, ο Αμερικανός πρόεδρος απέφυγε να δώσει ευθεία απάντηση. Δήλωσε ότι δεν μπορεί να αποκαλύψει τέτοιες αποφάσεις σε δημοσιογράφο και πρόσθεσε πως, εφόσον οι Ιρανοί κινηθούν με τρόπο που η Ουάσιγκτον θα θεωρήσει απαράδεκτο, όλα παραμένουν πιθανά.
Σύμφωνα με ιρανικά πρακτορεία ειδήσεων, η Τεχεράνη διαβίβασε μέσω Πακιστάν ένα σχέδιο 14 σημείων για τον τερματισμό του πολέμου μέσα σε διάστημα 30 ημερών. Το σχέδιο παρουσιάζεται ως πλαίσιο συνολικής αποκλιμάκωσης, με αιτήματα που καλύπτουν στρατιωτικά, οικονομικά και περιφερειακά ζητήματα.
Το πρακτορείο Tasnim μετέδωσε ότι το Ιράν ζητεί την αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων από περιοχές κοντά στα σύνορά του, την άρση του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών, την αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων, την καταβολή επανορθώσεων και την άρση των κυρώσεων. Το ίδιο σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία μηχανισμού για το στενό του Χορμούζ και την κήρυξη τερματισμού του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
Στις πληροφορίες που μεταδόθηκαν από την ιρανική πλευρά δεν περιλαμβάνεται αναφορά στον φάκελο του πυρηνικού προγράμματος. Το συγκεκριμένο ζήτημα βρίσκεται στον πυρήνα των απαιτήσεων των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ, που κατηγορούν την Τεχεράνη ότι επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικού οπλοστασίου. Η ιρανική ηγεσία απορρίπτει σταθερά αυτές τις κατηγορίες εδώ και δεκαετίες.
Απειλές Τραμπ και σενάρια νέας ανάφλεξης
Η ιρανική διπλωματία είχε ήδη μεταφέρει νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα νέο κείμενο στο Πακιστάν, χωρίς να δημοσιοποιηθούν λεπτομέρειες για το περιεχόμενό του. Ο Τραμπ δήλωσε την Παρασκευή ότι η πρόταση δεν τον ικανοποιεί, επιμένοντας στη σκληρή γραμμή απέναντι στην Τεχεράνη.
Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε προηγουμένως απειλήσει ότι θα αφανίσει τον «πολιτισμό» του Ιράν, ενώ σε επόμενη τοποθέτησή του είπε πως θα προτιμούσε να αποφύγει την ολοκληρωτική στρατιωτική καταστροφή της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Η επανάληψη των πολεμικών επιχειρήσεων, σύμφωνα με τον ίδιο, παραμένει στο τραπέζι ως επιλογή.
Ο Μοχαμάντ Τζαφάρ Ασαντί, στέλεχος της διοίκησης Χατάμ αλ Ανμπιγιά των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων, δήλωσε στο FARS ότι η επανέναρξη της σύρραξης με τις Ηνωμένες Πολιτείες είναι πιθανή. Κατηγόρησε επίσης την Ουάσιγκτον ότι δεν τηρεί υποσχέσεις και συμφωνίες, περιγράφοντας τις ΗΠΑ ως δύναμη αναξιόπιστη στις διαπραγματεύσεις.
Ο υφυπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γαριμπαμπαντί, ανέφερε ότι η χώρα του είναι έτοιμη για κάθε ενδεχόμενο, είτε πρόκειται για συνέχιση της διπλωματικής διαδικασίας είτε για νέα στρατιωτική σύγκρουση. Κατά την εκτίμησή του, η επόμενη κίνηση ανήκει πλέον στην Ουάσιγκτον.
Ο Τραμπ είχε, θεωρητικά, προθεσμία έως την Παρασκευή για να ζητήσει την έγκριση του Κογκρέσου ώστε να συνεχίσει τον πόλεμο. Αντί σχετικού αιτήματος, απέστειλε επιστολή στους κοινοβουλευτικούς, ενημερώνοντάς τους ότι οι εχθροπραξίες κατά του Ιράν έχουν τερματιστεί.
Πολλοί Δημοκρατικοί αμφισβήτησαν αυτή την εικόνα, επισημαίνοντας ότι η συνεχιζόμενη παρουσία, ενίσχυση και τροφοδοσία αμερικανικών δυνάμεων στην περιοχή δείχνει παραμονή των ΗΠΑ σε καθεστώς επιχειρησιακής εμπλοκής. Η αντιπαράθεση έχει πλέον μεταφερθεί και στο εσωτερικό πολιτικό πεδίο των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ναυτικός αποκλεισμός, Λίβανος και κοινωνική πίεση στο Ιράν
Αμερικανοί βουλευτές, ανάμεσά τους και Ρεπουμπλικανοί, επέκριναν την ανακοίνωση του Πενταγώνου για την απόσυρση περίπου 5.000 Αμερικανών στρατιωτικών από τη Γερμανία μέσα στους επόμενους δώδεκα μήνες. Ο Τραμπ απείλησε ότι μπορεί να αποσύρει ακόμη περισσότερες δυνάμεις, εκφράζοντας την έντονη δυσαρέσκειά του για τη στάση των Ευρωπαίων στον πόλεμο.
Η σύγκρουση έχει στοιχίσει τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, κυρίως στο Ιράν και στον Λίβανο, ενώ οι συνέπειές της εξακολουθούν να πλήττουν την παγκόσμια οικονομία. Οι τιμές του πετρελαίου έχουν εκτιναχθεί στα υψηλότερα επίπεδα από το 2022, τροφοδοτώντας φόβους για νέα ενεργειακή κρίση.
Παρά την αναστολή των αεροπορικών βομβαρδισμών, η αντιπαράθεση έχει περάσει σε άλλη φάση. Η Ουάσιγκτον εφαρμόζει αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια, ως απάντηση στο de facto κλείσιμο του στενού του Χορμούζ από την Τεχεράνη. Από το συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα διέρχεται, υπό κανονικές συνθήκες, περίπου το ένα πέμπτο των υδρογονανθράκων που καταναλώνονται παγκοσμίως.
Στον Λίβανο, που αποτελεί ένα από τα κύρια μέτωπα της σύγκρουσης, ο ισραηλινός στρατός εξαπέλυσε νέο κύμα αεροπορικών πληγμάτων. Σύμφωνα με το επίσημο λιβανικό πρακτορείο ANI, τουλάχιστον τρεις άνθρωποι σκοτώθηκαν στον νότο της χώρας.
Οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις ανακοίνωσαν ότι έπληξαν περίπου 70 στρατιωτικές υποδομές και κατέστρεψαν περίπου 50 εγκαταστάσεις που συνδέονται με τη Χεζμπολάχ σε διαφορετικές περιοχές. Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι η κατάπαυση του πυρός δεν έχει φέρει πλήρη ηρεμία στα περιφερειακά μέτωπα.
Στο εσωτερικό του Ιράν, η καθημερινότητα πολλών πολιτών έχει αποκτήσει ξανά ορισμένα στοιχεία κανονικότητας, όμως η κοινωνική πίεση παραμένει ασφυκτική. Ο πληθωρισμός έχει εκτοξευθεί, η ανεργία επιδεινώνεται και η οικονομία βρίσκεται υπό το βάρος των πολυετών διεθνών κυρώσεων και των πρόσφατων πολεμικών πληγμάτων.
Ο Αμίρ, 40 ετών, περιγράφει μια καθημερινότητα βυθισμένη στον φόβο και την αβεβαιότητα. Όπως ανέφερε στο Γαλλικό Πρακτορείο, ξεκινά την ημέρα του παρακολουθώντας τις ειδήσεις και τις ανακοινώσεις για νέες εκτελέσεις.
Η ιρανική Δικαιοσύνη ανακοίνωσε τον απαγχονισμό ακόμη δύο ανδρών, οι οποίοι κρίθηκαν ένοχοι για κατασκοπεία υπέρ του Ισραήλ. Ο Αμίρ δήλωσε ότι ο κόσμος προσπαθεί να αντέξει, βλέποντας την κοινωνία να πλησιάζει στα όρια της κατάρρευσης, ενώ ο ίδιος παθαίνει επανειλημμένες κρίσεις πανικού μέσα στην ημέρα.
Το διπλωματικό παζάρι συνεχίζεται μέσα σε περιβάλλον απειλών, στρατιωτικών μετακινήσεων, οικονομικού αποκλεισμού και κοινωνικής αποσταθεροποίησης. Το νέο ιρανικό σχέδιο μπορεί να ανοίξει ένα παράθυρο διαπραγμάτευσης, όμως η απόσταση ανάμεσα στις απαιτήσεις της Τεχεράνης και στους όρους της Ουάσιγκτον παραμένει μεγάλη.
