Μετρό Γραμμή 4: Ρωγμές σε 20 πολυκατοικίες και κάτοικοι σε απόγνωση

Σοβαρές καταγγελίες για καθιζήσεις, εκτεταμένες ρηγματώσεις και ζημιές σε τουλάχιστον είκοσι πολυκατοικίες της Κυψέλης συνοδεύουν τη διέλευση του μετροπόντικα της Γραμμής 4 του Μετρό από την περιοχή. Δεκάδες κάτοικοι δηλώνουν ότι ζουν επί εβδομάδες με τον φόβο για την ασφάλεια των σπιτιών τους, χωρίς να διαθέτουν πλήρη τεχνική ενημέρωση για την εξέλιξη του φαινομένου και τη στατική κατάσταση των κτιρίων.

Η Πρωτοβουλία Κατοίκων Κυψέλης φέρνει το ζήτημα στο Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Αθηναίων, ζητώντας άμεση παρέμβαση, ανεξάρτητους δομοστατικούς ελέγχους και πλήρη δημοσιοποίηση των μετρήσεων που πραγματοποιούνται κατά την κατασκευή της σήραγγας.

Οι πρώτες ζημιές άρχισαν να γίνονται αντιληπτές πριν από περίπου δύο μήνες, την ίδια περίοδο κατά την οποία υλικό που έμοιαζε με υγρό τσιμέντο εμφανίστηκε σε δρόμους της περιοχής. Από τότε, σύμφωνα με τις καταγγελίες, οι ρωγμές πολλαπλασιάστηκαν και η ανησυχία εξαπλώθηκε από την πλατεία Κυψέλης έως την Ευελπίδων, την οδό Ευβοίας και σημεία πάνω από την πλατεία.

Κάτοικοι περιγράφουν τοίχους που άνοιγαν σταδιακά, δάπεδα και κτίρια που παρουσίαζαν μετακινήσεις, καθώς και πόρτες ή παράθυρα που έπαψαν να λειτουργούν κανονικά. Σε ορισμένα υπόγεια εμφανίστηκαν νερά που, όπως καταγγέλλεται, εξακολουθούν να τρέχουν, ενώ έχουν αναφερθεί περιπτώσεις παραμορφωμένων εξώθυρων που δυσκόλεψαν ακόμη και την έξοδο ενοίκων από τα σπίτια τους.

Σε άλλες περιπτώσεις, οι κάτοικοι υποστηρίζουν ότι γειτονικές πολυκατοικίες παρουσίασαν αποκολλήσεις μεταξύ τους. Ορισμένες οικογένειες εγκατέλειψαν προσωρινά τα διαμερίσματά τους, ενώ ενοικιαστές φέρεται να αποφάσισαν να φύγουν οριστικά από την περιοχή, αδυνατώντας να αποδεχθούν την παρατεταμένη αβεβαιότητα.

Στο ψήφισμα της ανοιχτής συνέλευσης των κατοίκων, το φαινόμενο περιγράφεται σαν ένας «σεισμός που συνεχίζεται για ημέρες». Η διατύπωση αποτυπώνει το κλίμα φόβου που έχει διαμορφωθεί σε μια πυκνοκατοικημένη περιοχή της Αθήνας, όπου πολλά κτίρια είναι παλαιά και οι ιδιοκτήτες αδυνατούν να γνωρίζουν πώς μπορεί να επηρεαστούν από μετακινήσεις του υπεδάφους.

Το πρόβλημα αφορά, σύμφωνα με την Πρωτοβουλία, τουλάχιστον είκοσι καταγεγραμμένες πολυκατοικίες. Ο αριθμός ενδέχεται να αυξηθεί, καθώς ακόμη και ιδιοκτήτες κτιρίων χωρίς εμφανείς ρωγμές έχουν αρχίσει να αναθέτουν σε μηχανικούς προαποτυπώσεις, ώστε να διαθέτουν στοιχεία για την κατάσταση των ακινήτων τους πριν από οποιαδήποτε νέα εξέλιξη.

Το έργο της Γραμμής 4 κατασκευάζεται από την κοινοπραξία ΑΒΑΞ–GHELLA–ALSTOM. Η ολοκλήρωσή του έχει ήδη μετατοπιστεί για το 2032, ενώ η αρχική σύμβαση προέβλεπε περαίωση το 2029. Οι καταγγελίες για τις ζημιές στην Κυψέλη δημιουργούν πλέον πρόσθετη πίεση γύρω από την πορεία, την ασφάλεια και το χρονοδιάγραμμα του έργου.

Η ανάδοχος κοινοπραξία παραπέμπει τους κατοίκους στην Ελληνικό Μετρό. Το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών έχει ενημερωθεί, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει παρουσιάσει ένα ολοκληρωμένο δημόσιο σχέδιο αντιμετώπισης των καταγγελιών, ελέγχου των κτιρίων και στήριξης των πληγέντων.

Η στάση αυτή προκαλεί έντονη κριτική. Ένα δημόσιο έργο τέτοιου μεγέθους δεν μπορεί να προχωρά με τους πολίτες να αναζητούν μόνοι τους μηχανικούς, πραγματογνώμονες και νομική προστασία. Η κρατική εποπτεία οφείλει να είναι άμεση, διαφανής και πλήρως τεκμηριωμένη, ιδιαίτερα όταν τίθεται ζήτημα ασφάλειας κατοικιών.

Η Ελληνικό Μετρό αναγνώρισε μετακινήσεις και ρηγματώσεις

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά απαντητικό έγγραφο που απέστειλε η Ελληνικό Μετρό τον Απρίλιο σε ενοίκους πολυκατοικίας της οδού Κυψέλης. Στο έγγραφο αναγνωρίζονται «μετακινήσεις» που καταγράφηκαν από την 1η έως τις 4 Μαρτίου 2026 και αποδίδονται σε δυσμενείς γεωλογικές συνθήκες στη συγκεκριμένη θέση του έργου.

Η εταιρεία αναφέρει επίσης ότι, μετά από αυτοψίες, διαπιστώθηκαν ρηγματώσεις σε τοιχοποιίες πλήρωσης και δυσχέρειες στη λειτουργία θυρών διαμερισμάτων και κοινόχρηστων χώρων. Παράλληλα, γνωστοποιεί ότι ενισχύθηκε το δίκτυο των ενόργανων μετρήσεων για την παρακολούθηση του φαινομένου.

Η παραδοχή των μετακινήσεων και των βλαβών επιβεβαιώνει ότι οι ανησυχίες των κατοίκων δεν στηρίζονται μόνο σε υποκειμενικές εκτιμήσεις. Υπήρξε τεχνικά καταγεγραμμένο συμβάν, το οποίο συνδέθηκε από την ίδια την Ελληνικό Μετρό με τις γεωλογικές συνθήκες που αντιμετώπισε το έργο.

Το κρίσιμο πρόβλημα αφορά την πρόσβαση στα δεδομένα. Οι κάτοικοι υποστηρίζουν ότι ζήτησαν επανειλημμένα τις γεωτεχνικές και καθιζησιομετρικές μετρήσεις, ώστε να μπορούν ανεξάρτητοι μηχανικοί να εξετάσουν αν οι μετακινήσεις έχουν σταματήσει και αν υφίσταται μελλοντικός κίνδυνος.

Η Ελληνικό Μετρό αρνήθηκε να παραδώσει τα στοιχεία, υποστηρίζοντας ότι η αξιολόγησή τους αποτελεί μέρος μιας συνολικής επιστημονικής διαδικασίας που μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο από την εξειδικευμένη ομάδα μελετητών του έργου.

Η επίκληση της επιστημονικής πολυπλοκότητας δεν δικαιολογεί τον αποκλεισμό των πληγέντων από κρίσιμες πληροφορίες που αφορούν τα σπίτια τους. Η δημοσιοποίηση των πρωτογενών δεδομένων σε πιστοποιημένους ανεξάρτητους επιστήμονες αποτελεί βασική προϋπόθεση διαφάνειας και ουσιαστικού ελέγχου.

Η εταιρεία υποστηρίζει ότι το τελευταίο διάστημα δεν έχουν διαπιστωθεί νέες μετακινήσεις στην περιοχή της συγκεκριμένης πολυκατοικίας, επειδή οι εργασίες διάνοιξης έχουν πλέον απομακρυνθεί. Διαβεβαιώνει επίσης ότι, με βάση τις διαθέσιμες μετρήσεις, δεν τεκμηριώνεται επηρεασμός της υφιστάμενης στατικής επάρκειας του κτιρίου.

Η συγκεκριμένη διαβεβαίωση δεν καθησύχασε τους ενοίκους. Οι κάτοικοι επισημαίνουν ότι οι ζημιές παραμένουν ορατές, ενώ σε ορισμένα σημεία οι ρωγμές φέρεται να διευρύνονται ή να εμφανίζονται εκ νέου, παρά την απομάκρυνση του μετροπόντικα.

Ο Αλέξανδρος Κουτρουλάρης, κάτοικος της περιοχής, περιγράφει ότι από την πρώτη εβδομάδα των εργασιών εμφανίστηκαν ρωγμές σε τοίχους και προβλήματα στη λειτουργία θυρών και παραθύρων. Κατά την καταγγελία του, οι βλάβες δεν έχουν σταθεροποιηθεί πλήρως και συνεχίζουν να δημιουργούν ανασφάλεια.

Η πρόσφατη κατάρρευση πολυκατοικίας στα Πετράλωνα επιβάρυνε ακόμη περισσότερο το κλίμα. Οι κάτοικοι της Κυψέλης ζητούν σαφείς γραπτές απαντήσεις για τη μελλοντική συμπεριφορά των κτιρίων, ιδιαίτερα σε περίπτωση σεισμικής δόνησης.

Οι έλεγχοι που πραγματοποιήθηκαν από μηχανικούς του αναδόχου περιγράφονται από τους κατοίκους ως κυρίως οπτικοί. Οι ίδιοι ζητούν ολοκληρωμένες δομοστατικές μελέτες που θα εξετάζουν τη συνολική αντοχή κάθε κτιρίου και όχι μια απλή καταγραφή των εμφανών ρωγμών.

Η ηλικία των κτιρίων δεν μπορεί να λειτουργεί ως γενική δικαιολογία για βλάβες που εμφανίστηκαν ταυτόχρονα με τη διέλευση του μηχανήματος διάνοιξης. Η προϋπάρχουσα κατάσταση κάθε ακινήτου όφειλε να έχει καταγραφεί με ακρίβεια πριν από τις εργασίες, ώστε να μπορεί να προσδιοριστεί η έκταση και η αιτία οποιασδήποτε μεταβολής.

Οι κάτοικοι καταγγέλλουν ακόμη ότι συνεργεία της κοινοπραξίας προσφέρθηκαν να πραγματοποιήσουν επιφανειακές επισκευές, όπως στοκάρισμα ρωγμών και προσαρμογές σε πόρτες ή παράθυρα. Κατά τους ισχυρισμούς τους, ζητήθηκε από ορισμένους ιδιοκτήτες να υπογράψουν ότι δεν διατηρούν άλλες απαιτήσεις από την εταιρεία.

Η συγκεκριμένη πρακτική, εφόσον επιβεβαιωθεί, δημιουργεί σοβαρό θεσμικό και νομικό ζήτημα. Η αποκατάσταση της εξωτερικής εικόνας μιας ρωγμής πριν από την ολοκλήρωση ανεξάρτητου τεχνικού ελέγχου μπορεί να εξαφανίσει στοιχεία αναγκαία για την αξιολόγηση της ζημιάς και τη διεκδίκηση αποζημίωσης.

Οι πολίτες ζητούν να μην πραγματοποιηθεί καμία επισκευή πριν από πλήρη καταγραφή, φωτογραφική τεκμηρίωση και γραπτή τεχνική έκθεση. Ζητούν επίσης να μην υποχρεωθεί κανένας πληγέντας να παραιτηθεί από μελλοντικές αξιώσεις χωρίς να γνωρίζει το πραγματικό μέγεθος της βλάβης.

Κάτοικοι προσέφυγαν και στην Πολεοδομία, η οποία, κατά τις καταγγελίες, διαπίστωσε τις ρηγματώσεις και τους παρέπεμψε σε ιδιώτες μηχανικούς για τη σύνταξη στατικών μελετών. Το κόστος αυτών των ελέγχων μεταφέρεται στους ίδιους, παρότι οι ζημιές εμφανίστηκαν κατά την εξέλιξη ενός δημόσιου έργου.

Μια ολοκληρωμένη στατική αυτοψία αναφέρεται ότι μπορεί να κοστίζει περίπου 3.000 ευρώ ανά κτίριο. Για πολλές πολυκατοικίες, ιδιαίτερα σε μια περιοχή με οικονομικές και κοινωνικές πιέσεις, το ποσό είναι εξαιρετικά υψηλό.

Η απαίτηση να χρηματοδοτήσουν οι κάτοικοι μόνοι τους τον έλεγχο της ασφάλειας των κατοικιών τους αποτελεί μετακύλιση ευθύνης. Το κόστος των αναγκαίων πραγματογνωμοσυνών οφείλει να καλυφθεί από τους φορείς του έργου, χωρίς οικονομική επιβάρυνση των ιδιοκτητών και των ενοίκων.

Δωρεάν έλεγχοι, δημοσιοποίηση στοιχείων και πλήρης αποκατάσταση

Η Πρωτοβουλία Κατοίκων ζητά από τον Δήμο Αθηναίων να αναλάβει ενεργό θεσμικό ρόλο και να πιέσει το υπουργείο Υποδομών, την Ελληνικό Μετρό και την ανάδοχο κοινοπραξία για άμεσα μέτρα προστασίας.

Πρώτο αίτημα αποτελεί η διενέργεια δωρεάν, πλήρους δομοστατικού ελέγχου από το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας και η σύνταξη γραπτής τεχνικής μελέτης για κάθε κτίριο που έχει παρουσιάσει ζημιές ή βρίσκεται μέσα στη ζώνη επιρροής της σήραγγας.

Οι έλεγχοι ζητείται να καλύψουν και τα δημόσια κτίρια της περιοχής, καθώς και όσα ακίνητα είναι κενά, εγκαταλελειμμένα ή ακατοίκητα. Η κατάσταση αυτών των κτισμάτων μπορεί να αποτελεί κίνδυνο για γειτονικές ιδιοκτησίες και πεζούς, ακόμη και αν οι ιδιοκτήτες τους δεν έχουν καταθέσει καταγγελία.

Δεύτερο βασικό αίτημα είναι η πλήρης δημοσιοποίηση από την Ελληνικό Μετρό και τον ανάδοχο όλων των δεδομένων παρακολούθησης. Σε αυτά περιλαμβάνονται οι καταγραφές καθιζήσεων, οι μετακινήσεις του εδάφους, οι γεωτεχνικές μετρήσεις και τα στοιχεία των οργάνων που έχουν τοποθετηθεί στα κτίρια.

Οι κάτοικοι ζητούν τα δεδομένα να παραδοθούν σε μορφή που θα επιτρέπει την αξιολόγησή τους από ανεξάρτητους ειδικούς. Η ενημέρωση μέσω προφορικών διαβεβαιώσεων θεωρείται ανεπαρκής όταν αφορά την ασφάλεια ανθρώπων και περιουσιών.

Στα αιτήματα περιλαμβάνεται και η επανεξέταση της χάραξης ή του βάθους της σήραγγας, εφόσον οι τεχνικοί έλεγχοι δείξουν ότι η συνέχιση της διάνοιξης στο συγκεκριμένο τμήμα δεν μπορεί να γίνει με απόλυτη ασφάλεια.

Η απαίτηση αυτή δεν στρέφεται κατά της κατασκευής του Μετρό. Θέτει ως αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα την προστασία των κατοίκων και την υποχρέωση των φορέων να προσαρμόζουν τον σχεδιασμό όταν τα πραγματικά γεωλογικά δεδομένα αποκλίνουν από τις αρχικές προβλέψεις.

Ζητείται επίσης πλήρης αποκατάσταση όλων των ζημιών με αποκλειστική δαπάνη της Ελληνικό Μετρό και της αναδόχου κοινοπραξίας. Η αποκατάσταση πρέπει να βασίζεται σε τεχνικές μελέτες και να περιλαμβάνει κάθε αναγκαία ενίσχυση, χωρίς να περιορίζεται σε αισθητικές παρεμβάσεις.

Οι κάτοικοι διεκδικούν κάλυψη του συνόλου των εξόδων για πραγματογνωμοσύνες, στατικούς ελέγχους, τεχνικές μελέτες και νομική υποστήριξη. Ζητούν ακόμη αποζημίωση για αποδεδειγμένη απώλεια χρήσης κατοικιών, απώλεια εισοδήματος και κάθε άλλη οικονομική επίπτωση που συνδέεται με τις βλάβες.

Απαραίτητη θεωρείται και η έγγραφη κοινοποίηση των ασφαλιστικών και αποζημιωτικών διαδικασιών που ισχύουν για το έργο. Οι πληγέντες πρέπει να γνωρίζουν ποιος φορέας είναι υπεύθυνος, ποια δικαιολογητικά απαιτούνται και μέσα σε ποιο χρονοδιάγραμμα εξετάζονται οι αξιώσεις.

Η Πρωτοβουλία προτείνει τη σύσταση επιτροπής παρακολούθησης με τη συμμετοχή του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, του Δήμου Αθηναίων, του ΤΕΕ, επιστημονικών φορέων και εκπροσώπων των κατοίκων.

Μια τέτοια επιτροπή θα μπορούσε να διασφαλίσει συνεχή ενημέρωση, έλεγχο των μετρήσεων και άμεση λήψη μέτρων. Η παρουσία των κατοίκων είναι απαραίτητη, καθώς αυτοί βιώνουν τις συνέπειες του έργου και έχουν άμεση γνώση της εξέλιξης των ζημιών.

Ζητείται ακόμη ρητή δέσμευση του υπουργείου και της Ελληνικό Μετρό ότι, εφόσον προκύψουν ενδείξεις σοβαρού κινδύνου, θα εφαρμοστούν χωρίς καθυστέρηση τεχνικά μέτρα προστασίας και θα επανεξεταστεί η συνέχιση των εργασιών στο επίμαχο τμήμα.

Το υπουργείο Υποδομών δεν μπορεί να παραμένει σε ρόλο παρατηρητή. Η πολιτική ηγεσία έχει ευθύνη να εγγυηθεί ότι η κατασκευή ενός μεγάλου δημόσιου έργου δεν θα αφήσει τους κατοίκους αντιμέτωπους με ρωγμές, δικαστικές περιπέτειες και ανεξέλεγκτο οικονομικό κόστος.

Η Γραμμή 4 αποτελεί κρίσιμη υποδομή για την Αθήνα. Η χρησιμότητα του έργου δεν ακυρώνει την υποχρέωση λογοδοσίας. Η ανάπτυξη των μεταφορών οφείλει να προχωρά με πλήρη τεχνική ασφάλεια και απόλυτο σεβασμό στην περιουσία και τη ζωή των πολιτών.

Οι κάτοικοι της Κυψέλης δηλώνουν ότι δεν ζητούν προνομιακή μεταχείριση. Απαιτούν ελεύθερη πρόσβαση στα στοιχεία, ανεξάρτητους ελέγχους, κάλυψη των ζημιών και τη δυνατότητα να παραμείνουν με ασφάλεια στα σπίτια τους.

Η κυβέρνηση, η Ελληνικό Μετρό και η ανάδοχος κοινοπραξία καλούνται να απαντήσουν με έγγραφα, μετρήσεις και άμεσα έργα προστασίας. Οι διαβεβαιώσεις χωρίς δημοσιοποίηση δεδομένων δεν αρκούν όταν δεκάδες οικογένειες βλέπουν τις κατοικίες τους να ρηγματώνονται κατά τη διάρκεια ενός έργου που κατασκευάζεται με δημόσια ευθύνη.