Μήνυμα Λόλερ σε Τραμπ: Όχι F-35 στην Τουρκία του Ερντογάν

Σαφή προειδοποίηση προς τον Λευκό Οίκο στέλνει ο Ρεπουμπλικάνος βουλευτής της Νέας Υόρκης, Μάικ Λόλερ, ζητώντας από τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ να μην ανοίξει ξανά τον δρόμο για την παράδοση των προηγμένων μαχητικών F-35 στην Τουρκία. Η παρέμβαση έχει ιδιαίτερο βάρος, καθώς προέρχεται από πολιτικό που διατηρεί στενή σχέση με τον Τραμπ και ανήκει στο στρατόπεδο των υποστηρικτών του.

Ο Αμερικανός νομοθέτης έχει ετοιμάσει επιστολή προς τον Πρόεδρο των ΗΠΑ, η οποία αναμένεται να φέρει υπογραφές και άλλων μελών του Κογκρέσου, τόσο Ρεπουμπλικάνων όσο και Δημοκρατικών. Το περιεχόμενό της αποτυπώνει τη διακομματική ανησυχία στην Ουάσινγκτον για την Τουρκία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και για το ενδεχόμενο επανένταξής της στο πρόγραμμα των F-35.

Στην επιστολή, οι Αμερικανοί βουλευτές εκφράζουν έντονη αντίθεση σε οποιαδήποτε προσπάθεια πώλησης των μαχητικών στην Άγκυρα. Τονίζουν ότι η συνεχιζόμενη επιθετικότητα του Ερντογάν απέναντι σε βασικούς εταίρους των ΗΠΑ, σε συνδυασμό με τις αμυντικές σχέσεις που διατηρεί με ανταγωνιστές της Ουάσινγκτον, καθιστούν μια τέτοια απόφαση επιζήμια για τα αμερικανικά συμφέροντα.

Το προηγούμενο των S-400 και ο αποκλεισμός της Τουρκίας

Οι υπογράφοντες υπενθυμίζουν ότι το πρόγραμμα F-35 αποτελεί μία από τις πιο κρίσιμες και τεχνολογικά προηγμένες αμυντικές πρωτοβουλίες των Ηνωμένων Πολιτειών. Η αξία του δεν περιορίζεται στο ίδιο το αεροσκάφος, αλλά επεκτείνεται στη διαλειτουργικότητα, στην κοινή παραγωγή και στον συντονισμό των συμμαχικών δυνάμεων στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και άλλων αμυντικών δικτύων.

Κατά τους Αμερικανούς νομοθέτες, η συμμετοχή σε ένα τόσο ευαίσθητο πρόγραμμα προϋποθέτει αξιοπιστία, συνέπεια και στρατηγική ευθυγράμμιση. Η Τουρκία, όπως επισημαίνουν, παραβίασε αυτή τη βάση εμπιστοσύνης το 2019, όταν ο Ερντογάν προχώρησε στην αγορά του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400, παρά τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις των ΗΠΑ και των συμμάχων στο ΝΑΤΟ.

Η απόκτηση των S-400 θεωρήθηκε σοβαρή απειλή για την ασφάλεια του προγράμματος F-35. Γι’ αυτό η τότε κυβέρνηση Τραμπ απέκλεισε την Τουρκία από το πρόγραμμα, ενώ το Κογκρέσο ενσωμάτωσε περιορισμούς στην αμυντική νομοθεσία για το οικονομικό έτος 2020. Οι περιορισμοί αυτοί αφορούσαν τη μεταφορά αεροσκαφών, τεχνικών δεδομένων, εξοπλισμού υποστήριξης και κάθε υποδομής που θα μπορούσε να συνδεθεί με τη λειτουργία του μαχητικού.

Το μήνυμα εκείνης της περιόδου ήταν απολύτως καθαρό: η Τουρκία δεν μπορούσε να παραμένει στο πρόγραμμα των F-35 όσο διατηρούσε στην κατοχή της το ρωσικό σύστημα αεράμυνας. Η επιστολή Λόλερ ζητά από τον Τραμπ να μην αναιρέσει αυτή τη γραμμή, γιατί μια υπαναχώρηση θα παρουσιαζόταν ως επιβράβευση της τουρκικής στάσης.

Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ και η αξιοπιστία της Άγκυρας

Η αμερικανική παρέμβαση δεν περιορίζεται στο ζήτημα των S-400. Στο κείμενο γίνεται ειδική αναφορά στη συμπεριφορά της Τουρκίας απέναντι σε συμμάχους και εταίρους των ΗΠΑ. Οι βουλευτές σημειώνουν ότι από το 2019 και μετά ο Ερντογάν έχει εντείνει τη σύγκρουση με την Ουάσινγκτον και με συμμάχους του ΝΑΤΟ, αντί να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη.

Στο πλαίσιο αυτό, επισημαίνεται η συνεχιζόμενη τουρκική στρατιωτική παρουσία στη Βόρεια Κύπρο, καθώς και οι επιθετικές ενέργειες της Άγκυρας κατά της Ελλάδας, με φόντο τις επαναλαμβανόμενες θαλάσσιες και αεροπορικές διαφορές. Η αναφορά αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, διότι εντάσσει ευθέως την τουρκική συμπεριφορά στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο στο αμερικανικό επιχείρημα κατά της πώλησης των F-35.

Οι νομοθέτες αναφέρονται επίσης στην αυξανόμενη αντιισραηλινή ρητορική της Τουρκίας, καθώς και στις σχέσεις της με το Ιράν. Με αυτόν τον τρόπο παρουσιάζουν την Άγκυρα ως σύμμαχο που τυπικά ανήκει στο ΝΑΤΟ, αλλά στην πράξη ακολουθεί πολιτική που συγκρούεται με κρίσιμες στρατηγικές επιλογές των Ηνωμένων Πολιτειών και των εταίρων τους.

Η πιο βαριά φράση της επιστολής είναι ότι, παρότι η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ από το 1952, δεν έχει αποδειχθεί αξιόπιστος εταίρος μέχρι σήμερα. Πρόκειται για ευθεία πολιτική αποδόμηση της τουρκικής θέσης μέσα στη Συμμαχία και για σαφές μήνυμα ότι η ιδιότητα του μέλους δεν αρκεί για να δικαιολογήσει πρόσβαση σε τεχνολογία αιχμής.

Ο Μάικ Λόλερ και οι συνυπογράφοντες καλούν τον Ντόναλντ Τραμπ να διατηρήσει την απαγόρευση που είχε επιβληθεί επί της δικής του προηγούμενης θητείας. Υπογραμμίζουν ότι οποιαδήποτε διαφορετική απόφαση θα έστελνε λανθασμένο μήνυμα όχι μόνο στον Ερντογάν, αλλά και στους συμμάχους των ΗΠΑ στην Ευρώπη και στη Μέση Ανατολή.

Η επιστολή αποτυπώνει ότι το ζήτημα των F-35 στην Τουρκία παραμένει ανοιχτό και πολιτικά εκρηκτικό στην Ουάσινγκτον. Για την Ελλάδα και την Κύπρο, η παρέμβαση έχει ξεχωριστή σημασία, καθώς αναδεικνύει ότι οι τουρκικές προκλήσεις δεν αντιμετωπίζονται πλέον μόνο ως διμερές πρόβλημα, αλλά ως παράγοντας που επηρεάζει τη συνολική ασφάλεια του ΝΑΤΟ και την αξιοπιστία των αμερικανικών αμυντικών επιλογών.