Μείωση τιμών σε βασικά αγαθά: Σε εξέλιξη η πρωτοβουλία

Η εθνική προσπάθεια για τη συγκράτηση και τη μείωση των τιμών στα βασικά καταναλωτικά αγαθά εντείνεται, με την κυβέρνηση και τους εκπροσώπους της αγοράς να εκφράζουν την αισιοδοξία τους ότι η τάση αποκλιμάκωσης θα διατηρηθεί και το επόμενο διάστημα. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, στην πρωτοβουλία έχουν ήδη ενταχθεί 686 κωδικοί επώνυμων προϊόντων από 55 εταιρείες, ενώ παράλληλα περιλαμβάνονται 130 κωδικοί σχολικών ειδών και 100 προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας. Το ενδιαφέρον των επιχειρήσεων παραμένει αμείωτο, καθώς εκτιμάται ότι το προσεχές διάστημα θα προστεθούν νέες εταιρείες και επιπλέον κωδικοί προϊόντων σε αυτό το πλαίσιο.

Η θετική αυτή εξέλιξη έρχεται να επιβεβαιωθεί από τα στοιχεία του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ), τα οποία κατέγραψαν για τον μήνα Ιούλιο ετήσια μείωση των τιμών στα ράφια των μεγάλων αλυσίδων σούπερ μάρκετ κατά 0,47%, σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μήνα του προηγούμενου έτους. Αυτή η εξέλιξη σηματοδοτεί την πρώτη αρνητική ετήσια μεταβολή μετά από επτά συνεχόμενους μήνες ανατιμήσεων, ενώ αποτελεί και τη χαμηλότερη καταγραφή από τον Δεκέμβριο του 2024. Σε μηνιαία βάση, η υποχώρηση των τιμών ανήλθε στο 0,77% σε σχέση με τον Ιούνιο, γεγονός που ενισχύει την εκτίμηση για σταθεροποίηση της αγοράς.

Κύκλοι του υπουργείου Ανάπτυξης αναφέρουν ότι η συγκεκριμένη πορεία των τιμών αποτελεί απόδειξη πως η συντονισμένη δράση κυβέρνησης, βιομηχανίας και οργανωμένου λιανεμπορίου αποδίδει καρπούς. Η πρωτοβουλία αυτή ξεκίνησε στα τέλη Ιουνίου, έπειτα από σύσκεψη υπό τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη στο Μέγαρο Μαξίμου. Ακολούθησε μια ακόμη σύσκεψη, υπό τον υπουργό Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκο, με τη συμμετοχή εκπροσώπων της βιομηχανίας τροφίμων, των προμηθευτών και του οργανωμένου λιανεμπορίου, κατά τη διάρκεια της οποίας συμφωνήθηκε το πλαίσιο των παρεμβάσεων. Οι συμφωνημένες μειώσεις τιμών τίθενται σε εφαρμογή από τις 31 Αυγούστου, με την εθελοντική συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων φορέων.

Προσδοκίες για συνέχιση της αποκλιμάκωσης το φθινόπωρο

Η κυβέρνηση και οι εκπρόσωποι της αγοράς διατηρούν την πεποίθηση ότι η αποκλιμάκωση των τιμών θα συνεχιστεί και τους επόμενους μήνες, με νέες μειώσεις να αναμένονται σε τρόφιμα και καταναλωτικά αγαθά κατά τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο. Ο γενικός διευθυντής της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας (ΕΣΕ), Απόστολος Πεταλάς, δήλωσε ότι στην πρωτοβουλία μείωσης τιμών αναμένεται να συμμετάσχουν συνολικά 60 με 65 βιομηχανίες και μεγάλες εταιρείες τροφίμων και καταναλωτικών προϊόντων. Ο ίδιος εκτίμησε ότι η μέση έκπτωση θα κυμανθεί μεταξύ 6% και 7% και θα αφορά περίπου 1.000 με 1.100 βασικούς κωδικούς επώνυμων προϊόντων.

Σχολιάζοντας τα στοιχεία του ΙΕΛΚΑ για τον αρνητικό πληθωρισμό στα σούπερ μάρκετ τον Ιούλιο, ο κ. Πεταλάς τόνισε ότι πρόκειται για την πρώτη φορά έπειτα από πολλούς μήνες που το σύνολο των κατηγοριών τροφίμων και καταναλωτικών ειδών παρουσιάζει πτωτική πορεία. Ο μέσος όρος του Ιουλίου διαμορφώθηκε στο -0,47%, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΙΕΛΚΑ, και η εκτίμηση είναι ότι η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού τροφίμων θα συνεχιστεί έως και τον Οκτώβριο.

Αναλύοντας τους λόγους που οδήγησαν σε αυτή την εξέλιξη, ο γενικός διευθυντής της ΕΣΕ επεσήμανε ότι ο πληθωρισμός τροφίμων, τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και στην Ελλάδα, καταγράφει πτωτική πορεία από την αρχή του έτους. Αυτό αποδίδεται σε τρεις βασικούς παράγοντες. Πρώτον, παρά τις γεωπολιτικές εξελίξεις που ξεκίνησαν τον Φεβρουάριο και οδήγησαν σε εκτίναξη της τιμής της ενέργειας, η βιομηχανία τροφίμων και το λιανεμπόριο δεν προχώρησαν σε ανατιμήσεις. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, η εφοδιαστική αλυσίδα γνωρίζει ότι μια ανατίμηση συνεπάγεται αυτόματα πτώση της κατανάλωσης, κάτι που δεν επιθυμεί κανείς, καθώς πλήττει την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας.

Δεύτερον, υπήρξαν κατηγορίες προϊόντων, όπως το μοσχαρίσιο κρέας, ο καφές και το κακάο, που τους προηγούμενους 24 μήνες επηρέασαν αρνητικά τον πληθωρισμό τροφίμων διεθνώς. Παράλληλα, τα έντονα κλιματικά φαινόμενα είχαν επιπτώσεις στις τιμές των φρούτων και των λαχανικών. Πλέον, όμως, καταγράφονται μειώσεις σε αυτές τις κατηγορίες λόγω των καλών καιρικών συνθηκών και της ομαλοποίησης των τιμών παραγωγών και εισαγωγών, με αποτέλεσμα οι κατηγορίες που προηγουμένως οδηγούσαν τον πληθωρισμό ανοδικά να συμβάλλουν τώρα στην αποκλιμάκωσή του.

Τρίτον, ιδιαίτερο ρόλο στην Ελλάδα έπαιξε η συμφωνία μεταξύ της βιομηχανίας, της εφοδιαστικής αλυσίδας και της κυβέρνησης, στα τέλη Ιουνίου, για μη εφαρμογή ανατιμήσεων σε τρόφιμα και καταναλωτικά προϊόντα κατά τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο. Όπως έδειξαν τα στοιχεία του ΙΕΛΚΑ, η συμφωνία τηρήθηκε, με τις βιομηχανίες να συγκρατούν τις τιμές και να προχωρούν σε μειώσεις σε αρκετές κατηγορίες προϊόντων.

Ωστόσο, δεν λείπουν οι προβληματισμοί για το μέλλον, καθώς οι γεωπολιτικές εξελίξεις εξακολουθούν να χαρακτηρίζονται από μεγάλη αβεβαιότητα και το ενεργειακό κόστος απειλεί τη λειτουργία πολλών επιχειρήσεων. Ο κ. Πεταλάς υπογράμμισε ότι το λειτουργικό κόστος όλης της εφοδιαστικής αλυσίδας και ιδιαίτερα του λιανεμπορίου έχει πυροδοτηθεί, με τα κόστη των αλυσίδων και της βιομηχανίας να πιέζονται λόγω της ενέργειας, ενώ μεγάλες είναι και οι ανατιμήσεις στα υλικά συσκευασίας που παράγονται από πετρελαϊκές πρώτες ύλες. Εάν δεν εκτονωθούν αυτά τα φαινόμενα, εκτιμάται ότι μετά τον Οκτώβριο τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Ελλάδα θα μπορούσαν να εμφανιστούν νέες ανατιμήσεις.

Αναφερόμενος στο μέτρο του πλαφόν περιθωρίου κέρδους, ο γενικός διευθυντής της ΕΣΕ επανέλαβε ότι αυτό το νομοθέτημα δεν ευνόησε τον ανταγωνισμό, τις επιχειρήσεις και τις επενδύσεις, ενώ έβλαψε περισσότερο τον καταναλωτή. Όπως εξήγησε, η αγορά δεν λειτουργούσε φυσιολογικά, καθώς υπήρχε ο φόβος του «κλειδώματος» λόγω του μεικτού περιθωρίου, με αποτέλεσμα να μην πραγματοποιούνται μειώσεις τιμών ακόμη και όταν αυτό ήταν εφικτό. Ο νόμος καταργήθηκε στις 30 Ιουνίου και, παρά τις προβλέψεις ορισμένων για αύξηση του πληθωρισμού τον Ιούλιο, τα τελικά στοιχεία έδειξαν για πρώτη φορά αρνητικό πληθωρισμό. Ο κ. Πεταλάς κατέληξε ότι η παρεμβατικότητα στην αγορά δεν αποτελεί τον ενδεδειγμένο τρόπο για να επηρεαστεί ο πληθωρισμός τροφίμων, τονίζοντας ότι σε καμία άλλη ευρωπαϊκή χώρα δεν εφαρμόστηκε κάτι αντίστοιχο. Αυτό, όπως σημείωσε, αποδεικνύει ότι η αγορά λειτουργεί υγιώς μόνο μέσω του ανταγωνισμού, εφόσον οι γεωπολιτικές συνθήκες το επιτρέπουν.