Η γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή έχει αποκτήσει απτές επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή εκατομμυρίων Ευρωπαίων. Το ενεργειακό σοκ που έχει προκαλέσει πλήττει νοικοκυριά και επιχειρήσεις σε ολόκληρη την ήπειρο, και η αντιμετώπισή του απαιτεί συγκεκριμένα μέτρα σε εθνικό επίπεδο.
Στη Σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις Βρυξέλλες, οι ηγέτες των κρατών-μελών εξέτασαν το σύνολο των επιδράσεων της κρίσης — από τις τιμές ενέργειας και τον αντίκτυπο στους καταναλωτές έως τη διαχείριση του μεταναστευτικού.
Η Ευρώπη οφείλει να έχει στη διάθεσή της ένα σαφές σύνολο εργαλείων, ώστε να παρέχει έγκαιρη και στοχευμένη στήριξη εκεί που χρειάζεται. Οι επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις της περιοχής επιβαρύνουν την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα και ασκούν πρόσθετες πιέσεις στις διεθνείς τιμές ενέργειας.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα και η Γαλλία υποστήριξαν την πρόταση για μορατόριουμ επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές, ως πρώτο βήμα αποκλιμάκωσης της έντασης. Παράλληλα, η συζήτηση για την ενίσχυση της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής της ΕΕ έδωσε την ευκαιρία να αναδειχθεί η σημασία ενός σαφούς και εφαρμόσιμου σχεδίου δράσης για κάθε περίπτωση επίθεσης σε ευρωπαϊκό έδαφος.
Η αλληλεγγύη που επέδειξαν η Ελλάδα και άλλα κράτη-μέλη προς την Κύπρο αποδεικνύει ότι η ενωμένη Ευρώπη μπορεί να είναι και αποτελεσματική. Στο ίδιο πνεύμα, η ελληνική συνεισφορά με συστοιχία Patriot στη Σαουδική Αραβία από το 2021 ενισχύει την προστασία κρίσιμων υποδομών στο πλαίσιο της στρατηγικής συνεργασίας.
Πάνω από 2.000 Έλληνες επαναπατρίστηκαν από εμπόλεμες ζώνες
Από την έναρξη του πολέμου, το ελληνικό κράτος οργάνωσε σύνθετη επιχείρηση εκκένωσης για τους Έλληνες που βρίσκονταν σε εμπόλεμες περιοχές. Το Υπουργείο Εξωτερικών διαχειρίστηκε περισσότερα από 10.000 αιτήματα και επέστρεψε με ασφάλεια πάνω από 2.000 συμπολίτες μέσω χερσαίων μεταφορών, μισθωμένων πτήσεων και αεροσκαφών της Πολεμικής Αεροπορίας.
Στην τελευταία πτήση επαναπατρισμού από το Άμπου Ντάμπι, το υπουργείο εξασφάλισε ειδικές άδειες για την επιβίβαση κατοικίδιων ζώων, παρά τους αυστηρούς περιορισμούς που ισχύουν στην περιοχή. Συνολικά, 45 κατοικίδια επέστρεψαν μαζί με τους ιδιοκτήτες τους — μια μοναδική περίπτωση στην ιστορία εκκενώσεων από εμπόλεμες ζώνες.
Η ικανότητα του κράτους να δρα με οργάνωση, ταχύτητα και ανθρωπιά σε κρίσιμες συνθήκες αντικατοπτρίζεται και στη διαχείριση των εγχώριων υποθέσεων. Η διεθνής αξιοπιστία της χώρας ενισχύεται παράλληλα με τις επιδόσεις της οικονομίας, η οποία προσελκύει επενδύσεις με ταχύτητα που δεν είχε σημειωθεί στο παρελθόν.
Νέο επενδυτικό πλαίσιο, μείωση χρέους και αύξηση μισθών
Το Υπουργείο Ανάπτυξης προχωρά σε ουσιαστική αναδιάρθρωση του επενδυτικού πλαισίου. Όλες οι αρμοδιότητες για τις ιδιωτικές επενδύσεις συγκεντρώνονται στη Γενική Γραμματεία Ιδιωτικών Επενδύσεων, με στόχο λιγότερη γραφειοκρατία, μεγαλύτερη διαφάνεια και ταχύτερη διεκπεραίωση. Ο έλεγχος των κρατικών ενισχύσεων θα πραγματοποιείται εφεξής από την αρχή της διαδικασίας, δίνοντας στους επενδυτές μεγαλύτερη βεβαιότητα για την πορεία των σχεδίων τους.
Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση προχωρά στην πρόωρη αποπληρωμή του δανείου των 52,9 δισ. ευρώ από τις χώρες της Ευρωζώνης, με τον στόχο η Ελλάδα να μην κατέχει την πρώτη θέση στο δημόσιο χρέος της Ευρώπης έως το 2030. Τον Ιούνιο θα καταβληθούν επιπλέον 7 δισ. ευρώ, ενώ τα επόμενα τέσσερα χρόνια η αποπληρωμή θα συνεχίζεται με ρυθμό περίπου 5 δισ. ευρώ ετησίως. Το δημόσιο χρέος έχει ήδη μειωθεί σε απόλυτα νούμερα, από 364,95 δισ. ευρώ το 2024 στα 362,8 δισ. στο τέλος του 2025.
Στον εργασιακό τομέα, υπογράφηκε νέα Συλλογική Σύμβαση Εργασίας για τον κλάδο επισιτισμού, που αφορά περίπου 400.000 εργαζόμενους σε ξενοδοχεία, εστιατόρια, ταβέρνες και αρτοποιεία. Η διετής σύμβαση προβλέπει αυξήσεις αποδοχών από 6% έως 25% ανά ειδικότητα, με βασικούς μισθούς μεταξύ 950 και 1.000 ευρώ μεικτά. Ανοδική αναπροσαρμογή θα γνωρίσουν και τα επιδόματα τριετίας, γάμου, σπουδών, ανθυγιεινής εργασίας και εποχικής απασχόλησης.
Νέα ρύθμιση έρχεται και για τους οφειλέτες που εντάσσονται στον εξωδικαστικό μηχανισμό. Για πρώτη φορά, ο οφειλέτης θα μπορεί να διαχωρίσει την κύρια κατοικία του από την υπόλοιπη περιουσία του, με αποτέλεσμα μεγαλύτερη μείωση της οφειλής και χαμηλότερη μηνιαία δόση. Για παράδειγμα, οφειλέτης με δάνειο 200.000 ευρώ, κύρια κατοικία αξίας 120.000 ευρώ και εξοχικό αξίας 80.000 ευρώ, θα μπορεί να επιλέξει τη διάσωση μόνο της κύριας κατοικίας — ο αλγόριθμος θα υπολογίζει τότε μόνο τα 120.000 ευρώ, επιτρέποντας άμεση μείωση χρέους με ρευστοποίηση του εξοχικού.
Ψηφιακές μεταρρυθμίσεις, προστασία ανηλίκων και πολιτιστική συνταγογράφηση
Ανακοινώθηκε ο οδικός χάρτης για την πλήρη εφαρμογή της απαγόρευσης πώλησης καπνικών προϊόντων και αλκοόλ σε ανηλίκους. Η ευθύνη ελέγχου ηλικίας μεταφέρεται στον πωλητή, με υποστήριξη από ψηφιακό σύστημα επαλήθευσης μέσω Gov.gr Wallet και Kids Wallet. Οι παραβάσεις αντιμετωπίζονται ως ποινικό αδίκημα, με ποινή φυλάκισης τριών ετών και χρηματικό πρόστιμο. Ψηφιακό Μητρώο Ελέγχου (alto.gov.gr) θα καταγράφει υποχρεωτικά όλα τα σημεία πώλησης στη χώρα, ενώ ειδικό τμήμα του ΕΟΔΥ θα ενισχύσει την εποπτεία. Ανήλικοι δεν θα έχουν πρόσβαση σε μπαρ και κέντρα νυχτερινής διασκέδασης, ενώ ιδιωτικές εκδηλώσεις με τη συμμετοχή τους θα απαιτούν προηγούμενη δήλωση στην πλατφόρμα events.gov.gr.
Υπογράφηκε επίσης σύμβαση δωρεάς ύψους 3,8 εκατ. ευρώ για την προμήθεια νέου συστήματος επικοινωνίας στον έλεγχο εναέριας κυκλοφορίας των Κέντρων Αθηνών και Μακεδονίας. Το κόστος καλύπτεται εξ ολοκλήρου από ιδιωτικούς φορείς: Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών, Fraport (Α και Β), ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, Aegean Airlines και Sky Express.
Παρουσιάστηκε ο Κόμβος Παρακολούθησης Επιδόσεων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, μέσω του οποίου κάθε πολίτης μπορεί να αξιολογεί τη λειτουργία του δήμου του στο deiktesota.gov.gr. Δεδομένα για καθαριότητα, ψηφιακές υπηρεσίες και κοινωνική πολιτική γίνονται πλέον δημόσια και συγκρίσιμα για σχεδόν το σύνολο των δήμων της χώρας.
Τέθηκε σε πιλοτική λειτουργία η Ψηφιακή Τράπεζα Γης, μέσω της οποίας ιδιοκτήτες ακινήτων που δεν μπορούν να αξιοποιήσουν την περιουσία τους — για παράδειγμα λόγω χαρακτηρισμού ως διατηρητέου — μπορούν να μεταφέρουν το δικαίωμα δόμησης αλλού. Παράλληλα, το Κτηματολόγιο παρουσίασε νέα υπηρεσία στο maps.ktimatologio.gr, που ενσωματώνει για πρώτη φορά κτηματολογικά και πολεοδομικά στοιχεία σε ενιαίο ψηφιακό περιβάλλον.
Στο πεδίο της κοινωνικής πολιτικής, κατατέθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση η ελληνική πρόταση για αξιοποίηση 5,3 δισ. ευρώ από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο. Σχεδιάστηκαν 25 παρεμβάσεις για 1,5 εκατ. νοικοκυριά και 70.000 μικρές επιχειρήσεις, με έμφαση στο ενεργειακό κόστος, τις μεταφορές και τον εκσυγχρονισμό κτηρίων.
Το Πρόγραμμα Σχολικών Γευμάτων επεκτείνεται σε έξι νέους δήμους — Ορεστιάδας, Σουφλίου, Γρεβενών, Παιονίας, Ιστιαίας-Αιδηψού και Αίγινας — προσθέτοντας 4.680 παιδιά στο πρόγραμμα που ήδη καλύπτει 179.000 μαθητές σε ολόκληρη τη χώρα.
Η εβδομάδα ολοκληρώνεται με μια καινοτόμο πρωτοβουλία στον τομέα της ψυχικής υγείας: την πολιτιστική συνταγογράφηση. Μέσω της ΗΔΙΚΑ, οι γιατροί θα έχουν τη δυνατότητα να συνταγογραφούν συμμετοχή σε θεατρικές παραστάσεις, μουσεία ή συναυλίες ως μέρος θεραπευτικής αγωγής, με αποζημίωση από τον ΕΟΠΥΥ. Η πρακτική έχει εφαρμοστεί με θετικά αποτελέσματα σε άλλες χώρες και αντιμετωπίζει την ψυχική υγεία με ολιστικό τρόπο, μέσα από την κοινωνική συμμετοχή και την έκφραση.
