Mobile Internet: 4,8 δισ. χρήστες, 3,4 δισ. εκτός

Η έκθεση «The State of Mobile Internet Connectivity 2026» της GSMA, που δόθηκε στη δημοσιότητα, αποτυπώνει μια διττή πραγματικότητα για την παγκόσμια συνδεσιμότητα: την εντυπωσιακή επέκταση της πρόσβασης στο διαδίκτυο μέσω κινητών συσκευών, αλλά και το επίμονο, βαθύ ψηφιακό χάσμα που εξακολουθεί να αποκλείει δισεκατομμύρια ανθρώπους από τα οφέλη της ψηφιακής εποχής. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, το 2025 ο αριθμός των ατόμων που χρησιμοποιούν mobile internet μέσω δικής τους συσκευής ανήλθε σε 4,8 δισεκατομμύρια, ποσοστό που αντιστοιχεί στο 59% του παγκόσμιου πληθυσμού. Παρόλα αυτά, περίπου 3,4 δισεκατομμύρια άνθρωποι παραμένουν εκτός της συγκεκριμένης υπηρεσίας, παρά τη διεύρυνση της κάλυψης και την ταχεία ανάπτυξη των δικτύων 5G.

Το mobile internet αντιπροσωπεύει πλέον το 84% των ευρυζωνικών συνδέσεων παγκοσμίως, λειτουργώντας ως το κύριο ή ακόμη και το μοναδικό μέσο πρόσβασης στο διαδίκτυο για τις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος. Η αύξηση των χρηστών συνεχίστηκε και το 2025, αλλά με επιβραδυνόμενο ρυθμό: περίπου 160 εκατομμύρια άνθρωποι απέκτησαν πρόσβαση μέσω δικής τους συσκευής, έναντι 190 εκατομμυρίων το 2024. Σχεδόν το 90% αυτής της αύξησης προήλθε από χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, όπου διαμένει και η συντριπτική πλειονότητα των μη συνδεδεμένων πληθυσμών.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το φαινόμενο της «δανεικής» συνδεσιμότητας: επιπλέον 650 εκατομμύρια άνθρωποι, ποσοστό 8% του παγκόσμιου πληθυσμού, χρησιμοποιούν mobile internet αποκλειστικά μέσω κοινόχρηστων ή δανεικών συσκευών. Στο τέλος του 2025, 4,6 δισεκατομμύρια άνθρωποι συνδέονταν μέσω δικού τους smartphone, αριθμός που αντιστοιχεί στο 56% του παγκόσμιου πληθυσμού, σημειώνοντας αύξηση περίπου 200 εκατομμυρίων χρηστών σε έναν χρόνο, χαμηλότερη από την αντίστοιχη αύξηση των 250 εκατομμυρίων του 2024.

Η έκθεση διακρίνει δύο διακριτές μορφές ψηφιακού αποκλεισμού. Η πρώτη αφορά το χάσμα κάλυψης, δηλαδή τους ανθρώπους που ζουν σε περιοχές χωρίς πρόσβαση σε δίκτυο κινητής ευρυζωνικότητας. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν περίπου 270 εκατομμύρια άνθρωποι, ή το 3% του παγκόσμιου πληθυσμού. Κατά το τελευταίο έτος, η κάλυψη επεκτάθηκε σε ακόμη 40 εκατομμύρια ανθρώπους, περιορίζοντας περαιτέρω αυτό το χάσμα. Όσοι παραμένουν εκτός κάλυψης διαβιούν κυρίως σε αγροτικές, φτωχές και αραιοκατοικημένες περιοχές, οι οποίες παρουσιάζουν τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την ανάπτυξη υποδομών.

Πολύ μεγαλύτερες διαστάσεις λαμβάνει το λεγόμενο χάσμα χρήσης. Περίπου 3,1 δισεκατομμύρια άνθρωποι, δηλαδή το 38% του παγκόσμιου πληθυσμού, ζουν σε περιοχές όπου υπάρχει διαθέσιμο δίκτυο κινητής ευρυζωνικότητας, αλλά δεν χρησιμοποιούν mobile internet. Συνεπώς, περισσότερο από το 90% των συνολικά 3,4 δισεκατομμυρίων ανθρώπων που δεν χρησιμοποιούν την υπηρεσία βρίσκεται ήδη εντός της εμβέλειας ενός δικτύου, γεγονός που καταδεικνύει ότι η ύπαρξη υποδομών δεν αρκεί από μόνη της για την επίτευξη της ψηφιακής ένταξης.

Η κατοχή συσκευής αποτελεί σημαντικό, αλλά όχι το μοναδικό, εμπόδιο. Το 70% του συνολικού χάσματος χρήσης αφορά ανθρώπους που δεν διαθέτουν δική τους συσκευή. Ωστόσο, όταν η ανάλυση περιορίζεται στους ενήλικες ηλικίας 18 ετών και άνω, μόνο περίπου ένας στους τρεις από όσους δεν χρησιμοποιούν mobile internet δεν έχει συσκευή. Το στοιχείο αυτό υπογραμμίζει ότι η ύπαρξη δικτύου και κινητού τηλεφώνου δεν επαρκεί για την πραγματική ψηφιακή ένταξη, καθώς άλλοι παράγοντες, όπως οι ψηφιακές δεξιότητες και το κόστος, διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο.

Οι ανισότητες είναι ιδιαίτερα έντονες στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, όπου ζει το 92% των ανθρώπων που παραμένουν ασύνδετοι. Στις χώρες αυτές, οι ενήλικοι κάτοικοι αγροτικών περιοχών έχουν κατά 28% μικρότερη πιθανότητα να χρησιμοποιούν mobile internet σε σύγκριση με όσους ζουν σε αστικές περιοχές. Οι γυναίκες έχουν αντίστοιχα κατά 12% μικρότερη πιθανότητα χρήσης από τους άνδρες, ενώ αντιπροσωπεύουν το 58% του χάσματος χρήσης μεταξύ των ενηλίκων. Οι διαστάσεις του φύλου και της γεωγραφικής κατανομής αναδεικνύονται ως κρίσιμες παράμετροι για την κατανόηση και την αντιμετώπιση του ψηφιακού αποκλεισμού.

Μεταξύ των ανθρώπων που γνωρίζουν την ύπαρξη του mobile internet, τα σημαντικότερα εμπόδια για την υιοθέτησή του παραμένουν το κόστος, κυρίως των συσκευών, καθώς και η έλλειψη γραμματισμού και ψηφιακών δεξιοτήτων. Για την εντατικότερη χρήση από όσους είναι ήδη συνδεδεμένοι, κυριότερα προβλήματα αναδεικνύονται η ασφάλεια, το κόστος και η ποιότητα της συνδεσιμότητας. Στο τέλος του 2025, η τιμή μιας βασικής συσκευής με δυνατότητα σύνδεσης στο διαδίκτυο αντιστοιχούσε κατά μέσο όρο στο 44% του μηνιαίου εισοδήματος του φτωχότερου 20% του πληθυσμού στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος.

Σύμφωνα με την GSMA, η μείωση της τιμής μιας τέτοιας συσκευής στα 20 έως 30 δολάρια θα μπορούσε να την καταστήσει οικονομικά προσιτή για 1,6 έως 2,2 δισεκατομμύρια ανθρώπους. Η επίτευξη αυτού του επιπέδου τιμών, ωστόσο, καθίσταται δυσκολότερη, καθώς εκτιμάται ότι το κόστος των βασικών συσκευών θα αυξηθεί λόγω της ανόδου των τιμών της μνήμης, την οποία ενισχύει η αυξανόμενη ζήτηση που συνδέεται με την τεχνητή νοημοσύνη. Αντίθετα, το 2025 βελτιώθηκε σε σύγκριση με το 2024 η οικονομική προσιτότητα του 1 GB δεδομένων, ενώ παρέμεινε αμετάβλητη για τα πακέτα των 5 GB και 20 GB.

Την ίδια στιγμή, οι υποδομές συνεχίζουν να αναπτύσσονται με ταχείς ρυθμούς. Η κάλυψη 5G επεκτάθηκε το 2025 σε επιπλέον 690 εκατομμύρια ανθρώπους και πλέον φθάνει στο 57% του παγκόσμιου πληθυσμού ή περίπου 4,7 δισεκατομμύρια ανθρώπους. Η κάλυψη 4G ανέρχεται πλέον στο 94%. Η μέση ταχύτητα λήψης δεδομένων αυξήθηκε κατά 22% το 2025, φθάνοντας τα 14 Mbps. Παρά τη βελτίωση, το χάσμα μεταξύ των χωρών παραμένει μεγάλο: στις χώρες υψηλού εισοδήματος οι μέσες ταχύτητες λήψης είναι περίπου 3,5 φορές υψηλότερες και οι ταχύτητες αποστολής περίπου 1,5 φορά υψηλότερες σε σχέση με τις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος. Η μέση κατανάλωση δεδομένων ανά σύνδεση αυξήθηκε στα 13,5 GB τον μήνα, από 12 GB το 2024.

Παρότι το 83% των χρηστών mobile internet στις χώρες που εξετάστηκαν δηλώνει καθημερινή χρήση, πολλοί περιορίζονται σε μία ή δύο μόνο δραστηριότητες. Οι γυναίκες και οι κάτοικοι αγροτικών περιοχών συνδέονται λιγότερο συχνά και αξιοποιούν μικρότερο εύρος υπηρεσιών σε σύγκριση με τους άνδρες και τους κατοίκους των πόλεων, γεγονός που υποδηλώνει ότι η ποιοτική διάσταση της χρήσης αποτελεί εξίσου σημαντική παράμετρο με την ποσοτική πρόσβαση.

Η GSMA υπογραμμίζει ότι το mobile internet παρέχει πρόσβαση σε κρίσιμες υπηρεσίες, όπως η υγεία, η εκπαίδευση, οι χρηματοπιστωτικές συναλλαγές και το ηλεκτρονικό εμπόριο, ενισχύοντας παράλληλα το εισόδημα, την απασχόληση και το επίπεδο διαβίωσης. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της, η κάλυψη του χάσματος χρήσης κατά την περίοδο 2023-2030 θα μπορούσε να δημιουργήσει πρόσθετο παγκόσμιο ΑΕΠ 3,5 τρισ. δολαρίων. Περισσότερο από το 90% αυτού του οφέλους, περίπου 3,2 τρισ. δολάρια, θα κατευθυνόταν στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, ενώ περισσότερα από 1,3 τρισ. δολάρια συνδέονται ειδικά με τη γεφύρωση του ψηφιακού χάσματος μεταξύ ανδρών και γυναικών. Τα στοιχεία αυτά καταδεικνύουν ότι η επένδυση στην ψηφιακή ένταξη δεν αποτελεί μόνο ζήτημα κοινωνικής δικαιοσύνης, αλλά και σημαντικό μοχλό οικονομικής ανάπτυξης σε παγκόσμιο επίπεδο.