Οργή και αμφισβήτηση για τη διαχείριση της υπόθεσης Μουρτζούκου: Μεταξύ αποπροσανατολισμού και κρατικής αποτυχίας

Έντονες είναι οι αντιδράσεις που έχει προκαλέσει η υπόθεση της Ειρήνης Μουρτζούκου, με πολλούς δημοσιογράφους, εκπροσώπους του πολιτικού κόσμου αλλά και πολίτες να εκφράζουν δημόσια την πεποίθηση ότι η υπερπροβολή του θέματος από τα μέσα ενημέρωσης δεν ήταν τυχαία, αλλά αποτέλεσε μεθοδευμένο αντιπερισπασμό για να καλυφθεί το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Αν και δεν υπάρχουν αποδείξεις για άνωθεν παρέμβαση ή εσκεμμένη χρονική επιλογή της σύλληψης της κατηγορούμενης, η χρονική σύμπτωση και ο τρόπος με τον οποίο τα ΜΜΕ -ιδίως εκείνα που κατηγορούνται για κυβερνητική στήριξη- ανέδειξαν την υπόθεση, αφήνοντας σχεδόν εκτός κάλυψης τις αποκαλύψεις για τις κοινοτικές επιδοτήσεις, ενισχύουν τις υποψίες περί αποπροσανατολισμού.

Την ώρα που το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ αποτελεί αντικείμενο σοβαρών ερευνών και καταγγελιών για παρακρατική λειτουργία γύρω από το σύστημα επιδοτήσεων της Ε.Ε., τα δελτία ειδήσεων μονοπωλούνται από την παιδοκτονία που αποδίδεται στη Μουρτζούκου. Κάποιοι εκφράζουν την άποψη ότι είναι παράλογο να θεωρείται αποπροσανατολισμός μια υπόθεση που αφορά τη δολοφονία τεσσάρων παιδιών, ενώ άλλοι βλέπουν εργαλειοποίηση του δράματος είτε από την κυβέρνηση είτε από την αντιπολίτευση. Οι δύο υποθέσεις αντιμετωπίζονται έτσι ως αντικείμενα πολιτικής αντιπαράθεσης, με την κοινωνία να παρακολουθεί αμήχανη, απογοητευμένη και πολλές φορές διχασμένη.

Για ορισμένους, η υπόθεση Μουρτζούκου είναι ακόμα πιο σοβαρή από εκείνη του ΟΠΕΚΕΠΕ, καθώς αναδεικνύει την πλήρη κατάρρευση του κράτους πρόνοιας. Η ανεπάρκεια των κοινωνικών υπηρεσιών, η απουσία έγκαιρης παρέμβασης, η αδυναμία πρόληψης και η κραυγαλέα αδιαφορία απέναντι στα πιο ευάλωτα μέλη της κοινωνίας, τα παιδιά, σκιαγραφούν την εικόνα ενός κοινωνικού κράτους που δεν λειτουργεί. Από το 2019 έως το 2023, σε ακτίνα μικρότερη των 100 χιλιομέτρων, δολοφονήθηκαν έξι παιδιά, με πανομοιότυπο τρόπο, σε υποθέσεις που απασχόλησαν πρώτα τα τηλεοπτικά πάνελ και πολύ αργότερα τις αρμόδιες Αρχές.

Οι υποθέσεις Πισπιρίγκου και Μουρτζούκου αναδεικνύονται έτσι ως δύο από τα μεγαλύτερα σκάνδαλα της τελευταίας κυβερνητικής περιόδου. Παρά το γεγονός ότι οι δράστιδες είχαν εμφανιστεί στα μέσα ενημέρωσης, προβάλλοντας δημόσια την εικόνα τους, δεν βρέθηκε κανένας κρατικός λειτουργός να ενεργοποιήσει μηχανισμούς προστασίας ή να ελέγξει καταγγελίες και ύποπτα περιστατικά. Οι ευθύνες διαχέονται σε αστυνομικούς, εισαγγελείς, κοινωνικούς λειτουργούς, ιατροδικαστές, ακόμη και αιρετούς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, οι οποίοι δεν κατόρθωσαν να κινητοποιηθούν για να προλάβουν τις τραγωδίες.

Μια εμπειρία ενός γνωστού έρχεται να φωτίσει την αξία της έγκαιρης και σχολαστικής παρέμβασης του κράτους: πριν από περίπου μία δεκαετία, μέσα στη δίνη της κρίσης και των μνημονίων, ένα δίχρονο παιδί μεταφέρθηκε νύχτα στο νοσοκομείο Παίδων με έγκαυμα, και οι γιατροί προχώρησαν σε αναλυτικές ερωτήσεις στους γονείς για την προέλευση του τραύματος. Αν και αρχικά οι ερωτήσεις απέναντι στους γονεις, προκάλεσαν δυσαρέσκεια, αργότερα κατέστη σαφές ότι οι γιατροί ενήργησαν ορθά, τηρώντας πρωτόκολλα προστασίας των παιδιών. Οι ίδιες αυτές πρακτικές φαίνεται πως σήμερα φθίνουν, καθώς το Εθνικό Σύστημα Υγείας αποδομείται σταδιακά, οι ελλείψεις προσωπικού γίνονται ολοένα και εντονότερες και τα δημόσια νοσοκομεία βρίσκονται στα όρια των δυνατοτήτων τους.

Η υποτυπώδης αυτοκριτική της κυβέρνησης για τα σκάνδαλα που αφορούν τη διαχείριση των κοινοτικών κονδυλίων, εκφράστηκε με μια φράση του πρωθυπουργού: «Αποτύχαμε». Ωστόσο, καμία δήλωση δεν έγινε για τις δολοφονίες των παιδιών, για την πλήρη απουσία του κοινωνικού κράτους ή για την αδυναμία πρόληψης και παρέμβασης. Η σιωπή αυτή ερμηνεύεται από πολλούς ως ένδειξη αδιαφορίας απέναντι στους φτωχούς, τους απελπισμένους και τους κοινωνικά ευάλωτους.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, αναλαμβάνοντας την πρωθυπουργία, είχε δεσμευθεί για στήριξη των οικογενειών και για γενναία πολιτική απέναντι στο δημογραφικό πρόβλημα. Στην πράξη όμως, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, η παιδική φτώχεια στην Ελλάδα παραμένει από τις υψηλότερες στην Ευρώπη, με το 27,9% των παιδιών να αντιμετωπίζουν σοβαρό κίνδυνο κοινωνικού αποκλεισμού και οικονομικής ανέχειας.

Σε ένα κράτος που αποδομείται και μια κοινωνία που χάνει τα σημεία αναφοράς της, η αντιπολίτευση περιορίζεται στο να καταγγέλλει τεχνάσματα αποπροσανατολισμού, χωρίς να απαιτεί λογοδοσία για τη διάλυση του κοινωνικού κράτους. Παράλληλα, σημαντικό μέρος της κοινωνίας, αντί να ζητά ενίσχυση των θεσμών και των υπηρεσιών πρόνοιας, εγκλωβίζεται σε θεωρίες περί σκοπιμοτήτων και επικοινωνιακών τεχνασμάτων.

Το έγκλημα στην υπόθεση Μουρτζούκου είναι, για πολλούς, μια τραγική επιβεβαίωση ότι καμία χώρα δεν μπορεί να έχει μέλλον όταν δεν προστατεύει τα παιδιά της. Ακόμα κι αν αποδοθούν ευθύνες για τα οικονομικά σκάνδαλα, ακόμα κι αν καταδικαστούν οι υπεύθυνοι, το ερώτημα παραμένει αναπάντητο: ποιος θα απολογηθεί για την απώλεια ανθρώπινων ζωών, για την ανικανότητα πρόληψης, για την πλήρη απουσία αντίδρασης σε τόσες προειδοποιητικές ενδείξεις;

Στο επίκεντρο των ερευνών ο θάνατος του Παναγιωτάκη

Στο καθαρά δημοσιογραφικό κομμάτι, οι αρχές στρέφουν πλέον την προσοχή τους στον θάνατο του βρέφους Παναγιωτάκη, στο πλαίσιο της έρευνας για την πολύκροτη υπόθεση της Ειρήνης Μουρτζούκου. Οι αποκαλύψεις που έρχονται στη δημοσιότητα για τους θανάτους τεσσάρων βρεφών συγκλονίζουν, ενώ η ίδια η 25χρονη γυναίκα, που έχει ομολογήσει την τέλεση των πράξεων, παραμένει υπό κράτηση και πρόκειται να καταθέσει επισήμως ενώπιον της ανακρίτριας Πατρών την Κυριακή.

Μέχρι τότε, οι αστυνομικές αρχές δίνουν αγώνα με τον χρόνο προκειμένου να διαπιστώσουν εάν η προφυλακισμένη μητέρα θα προχωρήσει σε αποκαλύψεις σχετικά με το πέμπτο παιδί της, τον Παναγιωτάκη. Το ζητούμενο είναι αν θα υπάρξει ομολογία και για αυτή την υπόθεση, καθώς η στάση της μέχρι στιγμής αφήνει ερωτήματα αναπάντητα.

Η μέχρι τώρα κατάθεσή της αναμένεται να επαναξιολογηθεί, με το βλέμμα στραμμένο στο αν θα διατηρήσει την ίδια γραμμή ενώπιον της ανακρίτριας. Το βασικό ζητούμενο είναι να αποσαφηνιστεί πώς ακριβώς διεπράχθησαν οι δολοφονίες των τεσσάρων παιδιών. Η ίδια, ωστόσο, υποστηρίζει ότι δεν θυμάται τα κρίσιμα δευτερόλεπτα κατά τα οποία φέρεται να προέβη στις εγκληματικές ενέργειες.

Παραμένει άγνωστο αν θα συνεχίσει να συνεργάζεται με τις Αρχές, ωστόσο ο συνήγορός της προανήγγειλε ότι στην επικείμενη επίσημη κατάθεσή της θα υπάρξουν αποκαλύψεις που θα σοκάρουν την κοινή γνώμη.

Την ίδια στιγμή, η Ιατροδικαστική Υπηρεσία Πατρών τελεί υπό αυστηρή αστυνομική επιτήρηση, καθώς βρίσκεται σε εξέλιξη επείγουσα προκαταρκτική εξέταση για τυχόν ποινικές ευθύνες που βαρύνουν τους ιατροδικαστές, μετά από αναφορές για σοβαρές παραλείψεις στους χειρισμούς των υποθέσεων.

Αστυνομικές δυνάμεις έχουν αναλάβει τη φύλαξη του χώρου, ώστε να διασφαλιστεί ότι κανένα αποδεικτικό στοιχείο δεν θα χαθεί, ενώ η έρευνα που έχει διαταχθεί από την Εισαγγελία Εφετών Πατρών αναμένεται να είναι εκτεταμένη. Σύμφωνα με πληροφορίες, το αντικείμενο του ελέγχου δεν θα περιοριστεί στις υποθέσεις των τεσσάρων βρεφών, αλλά θα εξεταστούν και παλαιότερες υποθέσεις, όπου έχουν καταγραφεί καταγγελίες για ιατροδικαστικές πράξεις οι οποίες εκ των υστέρων κρίθηκαν εσφαλμένες.