Εν όψει της επικείμενης εκδίκασης από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ) της προσφυγής της Ένωσης Αθέων για αφαίρεση της εικόνας του Ιησού Χριστού από τις δικαστικές αίθουσες.
1. Επειδή βρισκόμαστε στην Ελλάδα και η πνευματική παράδοση του τόπου μας και του λαού μας δεν είναι ο άθρησκος ουμανισμός, αλλά η Ορθοδοξία.
Η στροφή μερίδας συμπατριωτών μας προς την αθεΐα, είτε το αποδέχονται είτε όχι, είναι αποτέλεσμα πολιτισμικής αλλοτρίωσης και θα είναι μέγιστο λάθος της ευρωπαϊκής Δικαιοσύνης – όπως και του ελληνικού κράτους ή της ελληνικής Δικαιοσύνης, τώρα ή μετέπειτα – να τη μετατρέψει σε γνώμονα της κοινωνικής ζωής.
Μία από τις σημαντικότερες ομάδες ιστορικών προσώπων στην Ελλάδα – και όχι μόνο – είναι οι ορθόδοξοι άγιοι, οι περισσότεροι από τους οποίους υπήρξαν βαθείς μελετητές της ανθρώπινης συμπεριφοράς και σοφοί διδάσκαλοι της κοινωνίας, αγωνίστηκαν με αυταπάρνηση για τη δικαιοσύνη και επιδόθηκαν σε συγκλονιστική προσφορά αγάπης προς τον συνάνθρωπο. Οι πρόγονοί μας αγωνίστηκαν επί αιώνες για την ελευθερία, εμπνεόμενοι από το απελευθερωτικό μήνυμα της Σταύρωσης και της Ανάστασης του Χριστού, ενώ οι βάρβαροι κατακτητές μας απαγόρευαν τη θρησκευτική μας έκφραση και τα σύμβολα της ορθόδοξης πίστης μας.
Εξάλλου, η απομάκρυνση του σύγχρονου ανθρώπου από τον χριστιανισμό κάθε άλλο παρά ελευθερία, ειρήνη, πνευματική ισορροπία και ευημερία προσέφερε, όπως διαπιστώνουμε ακόμη και διά γυμνού οφθαλμού.
2. Ήδη η ευρωπαϊκή, αλλά και η ελληνική Δικαιοσύνη έχουν αποφανθεί ορθά ότι η παρουσία των συμβόλων του χριστιανισμού στη δημόσια σφαίρα δεν προσβάλλει τη θρησκευτική ελευθερία των μη χριστιανών ούτε συνιστά πράξη καταναγκασμού:
«Στην απόφαση Lautsi κατά Ιταλίας (2011, Ευρεία Σύνθεση) κρίθηκε ότι η παρουσία του σταυρού στις σχολικές αίθουσες δεν συνιστά, αφ’ εαυτής, παραβίαση της Σύμβασης, καθώς πρόκειται για παθητικό σύμβολο, στερούμενο εξαναγκαστικού χαρακτήρα. (…) Ανάλογη διάκριση μεταξύ παθητικής παρουσίας συμβόλων και ενεργού κρατικής επιβολής θρησκευτικής έκφρασης απαντά και σε άλλες αποφάσεις, όπως στις υποθέσεις Dahlab κατά Ελβετίας και Eweida και λοιποί κατά Ηνωμένου Βασιλείου.»
«Ιδιαίτερη σημασία παρουσιάζει η νομολογία του ΣτΕ επί του μαθήματος των Θρησκευτικών (ΣτΕ 660/2018 και 926/2018), όπου αναπτύσσεται ρητώς η θεωρία της λειτουργικής ουδετερότητας. Το κράτος δεν υποχρεούται σε απογύμνωση της δημόσιας σφαίρας από κάθε θρησκευτικό στοιχείο, αλλά σε σεβασμό της ελευθερίας συνείδησης και στην αποφυγή προσηλυτισμού ή αποκλεισμού. (…)
Η νομολογιακή αυτή προσέγγιση έχει άμεση εφαρμογή και στον χώρο απονομής της Δικαιοσύνης. Η παρουσία θρησκευτικών συμβόλων στις δικαστικές αίθουσες δεν συνιστά άσκηση δικαιοδοσίας υπό θρησκευτικό πρόσημο ούτε επηρεάζει τη δικαστική κρίση. Η αμεροληψία του δικαστή διασφαλίζεται πρωτίστως μέσω της προσωπικής και λειτουργικής ανεξαρτησίας του, των δικονομικών εγγυήσεων και της αιτιολογημένης κρίσης, όχι μέσω της συμβολικής ουδετεροποίησης του δικαστικού περιβάλλοντος.
Ο ευρωπαϊκός πολιτισμός συγκροτείται επί τριπλής βάσεως: της αρχαίας ελληνικής σκέψης, της ρωμαϊκής νομικής παράδοσης και της χριστιανικής διδασκαλίας. Η τελευταία δεν λειτουργεί απλώς ως θρησκευτικό υπόστρωμα, αλλά ως θεμελιώδης ανθρωπιστικός πυλώνας, ο οποίος εισάγει στον ευρωπαϊκό πολιτισμό την έννοια της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της κοινωνικής αλληλεγγύης και της ηθικής ευθύνης έναντι του άλλου».
(Βλ. αρχιμανδρίτη Αθηναγόρα Σουπουρτζή, Καθηγητή Εκκλησιαστικού και Κανονικού Δικαίου της Θεολογικής Ακαδημίας Volyn Ουκρανίας, «Η παρουσία θρησκευτικών συμβόλων στον χώρο της Δικαιοσύνης», άρθρο στην ιστοσελίδα Romfea, 10/2/2026).
3. Η πλειοψηφία των Ελλήνων, στο πείσμα της πολιτισμικής αλλοτρίωσης, είμαστε ακόμη χριστιανοί ορθόδοξοι.
Με ελλιπή γνώση της Ορθοδοξίας και πολλά λάθη στην καθημερινή μας συμπεριφορά, αλλά πιστοί στον Χριστό, όπως και οι πατέρες και οι παππούδες μας. Η εικόνα, λοιπόν, του Χριστού μάς υπενθυμίζει την ηθική υποχρέωση να είμαστε έντιμοι και ειλικρινείς. Εμπνέει αυτές τις αξίες πολύ περισσότερο από μια ουδέτερη αίθουσα δικαστηρίου.
Εμπνέει, επίσης, εμπιστοσύνη στο ίδιο το δικαστικό σύστημα, γιατί δικαστές και δικηγόροι που πραγματικά πιστεύουν στον Χριστό δεν μπορεί να είναι ανέντιμοι ή μεροληπτικοί – ισχύει, δηλαδή, το ακριβώς αντίθετο από αυτό που ισχυρίζεται η Ένωση Αθέων, τα μέλη της οποίας, δυστυχώς, είναι επηρεασμένα από τις προκαταλήψεις τους.
4. Η Ορθοδοξία δεν είναι μεσαιωνικός σκοταδισμός. Δεν είναι θρησκεία βίας και αδικίας, αλλά η Εκκλησία που διακηρύσσει στον άνθρωπο τη δικαιοσύνη.
Αυτό το μήνυμα υπενθυμίζει η παρουσία της εικόνας του Χριστού στις δικαστικές αίθουσες. Από το περίφημο «δικαιοσύνην μάθετε, οἱ ἐνοικοῦντες ἐπὶ τῆς γῆς» (Ησαΐας 26, 9) και τους ανυπέρβλητους λόγους του Χριστού «Μακάριοι οἱ πεινῶντες καὶ διψῶντες τὴν δικαιοσύνην» (Ματθ. 5, 6) και «Μὴ κρίνετε κατ’ ὄψιν, ἀλλὰ τὴν δικαίαν κρίσιν κρίνατε» (Ιω. 7, 24), μέχρι τον λόγο του αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου «Οὐ δέχομαι ταύτην τὴν νομοθεσίαν, οὐκ ἐπαινῶ τὴν συνήθειαν. Ἄνδρες ἦσαν οἱ νομοθετοῦντες, διὰ τοῦτο κατὰ γυναικῶν ἡ νομοθεσία» (Λόγος ΛΖ΄, 6-7)!
Στ’ αλήθεια πιστεύει κάποιος ότι θα συμβάλει στην αναβάθμιση του δικαστικού συστήματος της πατρίδας μας η αποκοπή του από αυτή τη βαρυσήμαντη παρακαταθήκη, που μάλιστα προέρχεται από την καρδιά του πολιτισμού μας; Μήπως, αντίθετα, θα έπρεπε να την τονίσουμε περισσότερο;
5. Τέλος, η παρουσία της εικόνας του Ιησού Χριστού στις δικαστικές αίθουσες υπενθυμίζει σε όλους τους λειτουργούς του νόμου τη μεγαλύτερη δικαστική πλάνη όλων των εποχών.
Η συνεισφορά της υπενθύμισης αυτής στη συνειδητοποίηση της ευθύνης όλων μας είναι περισσότερο από αυτονόητη.
Υπενθυμίζουμε ότι δεν υπάρχουν «ουδέτερες» αναφορές. Η απομάκρυνση του Χριστού, π.χ., και η ενδεχόμενη αντικατάστασή του με κάτι άλλο δεν είναι πράξη θρησκευτικά ουδέτερη, αλλά εχθρική προς την πνευματική και πολιτισμική ταυτότητα του λαού μας και φιλική προς την αλλοτρίωση. Γι’ αυτό θα συνιστά σφάλμα που δεν πρέπει να συμβεί, γιατί οι συνέπειές του για τη ζωή και την κοινωνία, και την ίδια τη Δικαιοσύνη, θα είναι απολύτως αρνητικές, τόσο στο παρόν όσο και μακροπρόθεσμα.
Θ.Ο. Πολιτισμού της ΝΙΚΗΣ
