ΝΑΤΟ: Πίεση ΗΠΑ για αμυντικές δαπάνες 5% του ΑΕΠ

Σε μια κρίσιμη χρονική συγκυρία, ενόψει της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ που θα πραγματοποιηθεί στην Άγκυρα στις 7 και 8 Ιουλίου, ο Πρέσβης των Ηνωμένων Πολιτειών στη Βορειοατλαντική Συμμαχία, Μάθιου Γουίτακερ, έστειλε ένα σαφές και αυστηρό μήνυμα προς όλα τα κράτη-μέλη. Μιλώντας σε ενημέρωση δημοσιογράφων, ο Αμερικανός αξιωματούχος υπογράμμισε την ανάγκη για άμεση και αξιόπιστη τήρηση των δεσμεύσεων που αναλήφθηκαν στη Σύνοδο της Χάγης, με κεντρικό άξονα την αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 5% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ).

Η απαίτηση για το 5% και η αξιολόγηση της προόδου

Ο κ. Γουίτακερ τόνισε ότι η απαίτηση του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ είναι κατηγορηματική: όλοι οι σύμμαχοι οφείλουν να ανταποκριθούν άμεσα και να χαράξουν μια σαφή πορεία προς τον στόχο του 5%, ενεργώντας με αίσθημα κατεπείγοντος. Παράλληλα, επεσήμανε ότι αρκετές χώρες εξακολουθούν να υστερούν είτε στο ύψος των δαπανών τους είτε στην κατάρτιση ενός αξιόπιστου και ρεαλιστικού σχεδίου για την επίτευξη αυτού του φιλόδοξου στόχου. Η φετινή Σύνοδος Κορυφής, σύμφωνα με τον Αμερικανό πρέσβη, θα λειτουργήσει ως ένα κρίσιμο "μέτρο προόδου", όπου η αξιολόγηση δεν θα περιοριστεί μόνο στα ποσοτικά μεγέθη των αμυντικών προϋπολογισμών, αλλά θα εστιάσει κυρίως στις επιχειρησιακές δυνατότητες που αυτές οι δαπάνες παράγουν. Από τη Σύνοδο της Χάγης τον Ιούνιο του 2025, οι σύμμαχοι έχουν ήδη δεσμεύσει σχεδόν 120 δισεκατομμύρια δολάρια για αμυντικούς σκοπούς, με περίπου τα μισά από αυτά να κατευθύνονται στην αγορά αμερικανικού αμυντικού εξοπλισμού.

Πρωτοπόροι και ουραγοί στην αμυντική ενίσχυση

Ο Αμερικανός αξιωματούχος αναγνώρισε ότι χώρες όπως η Πολωνία, τα σκανδιναβικά κράτη, οι χώρες της Βαλτικής και η Γερμανία βρίσκονται στην πρώτη γραμμή υλοποίησης των νέων στόχων. Αντιθέτως, άλλοι σύμμαχοι εξακολουθούν να παρουσιάζουν υστέρηση. Παράλληλα, υπογράμμισε την επιτακτική ανάγκη επιτάχυνσης της παραγωγής της αμυντικής βιομηχανίας και της καινοτομίας και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, με στόχο την ταχεία ανάπτυξη τόσο συμβατικών όσο και νέων, υπερσύγχρονων αμυντικών συστημάτων. "Αναμένω πλήρως όλοι οι σύμμαχοι να επιδείξουν ουσιαστική ανοδική πορεία, τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά", δήλωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι ο απώτερος στόχος είναι η δικαιότερη κατανομή των βαρών εντός της Συμμαχίας. "Ο στόχος είναι σαφής: να συνεχιστεί η μεταφορά του βάρους της συμβατικής άμυνας της Ευρώπης στους Συμμάχους μας στο ΝΑΤΟ", ανέφερε.

Ηγετικός ρόλος και προνόμια για τους συνεπείς

Ο Μάθιου Γουίτακερ ανέφερε ακόμη ότι η Ουάσιγκτον θεωρεί πως ορισμένοι Ευρωπαίοι σύμμαχοι πρέπει να αναλάβουν μεγαλύτερο ηγετικό ρόλο, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν να παραμένουν επ' αόριστον ο μοναδικός πυλώνας της Συμμαχίας. Ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι αυτό δεν απαλλάσσει κανέναν από τις υποχρεώσεις του. Αντιθέτως, οι χώρες που συνεισφέρουν περισσότερο θα μπορούσαν να απολαμβάνουν συγκεκριμένα πλεονεκτήματα, όπως μεγαλύτερη πρόσβαση στην πολιτική ηγεσία ή προτεραιότητα σε εξοπλιστικά προγράμματα και προμήθειες. "Η ισχύς του ΝΑΤΟ είναι αυτή που τελικά εγγυάται την ειρήνη. More is more", ανέφερε χαρακτηριστικά, αποτυπώνοντας τη φιλοσοφία της αμερικανικής διοίκησης.

Στήριξη στην Ουκρανία και μήνυμα προς τη Ρωσία

Αναφορικά με την Ουκρανία, ο Αμερικανός αξιωματούχος προανήγγειλε ότι στη Σύνοδο Κορυφής θα υπάρξουν "ουσιαστικές ανακοινώσεις" από τις ΗΠΑ και τους Συμμάχους για τη συνέχιση της υποστήριξης προς το Κίεβο. Υποστήριξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν προσφέρει μέχρι σήμερα περισσότερη βοήθεια από οποιαδήποτε άλλη χώρα, σημειώνοντας ότι μέσω του προγράμματος PURL (Priority Ukraine Requirements List), έχουν ήδη πωληθεί αμερικανικά οπλικά συστήματα αξίας άνω των 6 δισεκατομμυρίων δολαρίων, συμπεριλαμβανομένων συστημάτων αεράμυνας Patriot και πυραύλων PAC-3. Παράλληλα, τόνισε ότι "η ευρωπαϊκή πλευρά θα πρέπει να αναλάβει μεγαλύτερο μέρος του βάρους", καθώς "πρόκειται για πόλεμο που διεξάγεται στην ευρωπαϊκή ήπειρο", διαβεβαιώνοντας όμως ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες "δεν πρόκειται να αποχωρήσουν" και θα συνεχίσουν να στηρίζουν το Κίεβο. "Θα πρέπει να αναμένονται μακροπρόθεσμες δεσμεύσεις για τη στήριξη της Ουκρανίας", ανέφερε, ώστε να συνεχίσει να αμύνεται και ταυτόχρονα να σταλεί ένα σαφές μήνυμα προς τη Ρωσία ότι ο πόλεμος πρέπει να τερματιστεί. Υποστήριξε ακόμη ότι ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επιδιώκει τον τερματισμό του πολέμου και μια ειρηνευτική συμφωνία, σημειώνοντας ωστόσο ότι "χρειάζονται και οι δύο πλευρές για να υπάρξει συμφωνία" και ότι, επί του παρόντος, ούτε η Μόσχα ούτε το Κίεβο φαίνεται να αποδέχονται τους ίδιους όρους. "Θα συνεχίσουμε να πιέζουμε και να συνομιλούμε, αλλά δεν βρισκόμαστε ακόμη σε αυτό το σημείο", κατέληξε.