Το Πάσχα είναι η μεγαλύτερη γιορτή του ελληνικού λαού. Η Ανάσταση του Χριστού δεν είναι απλώς θρησκευτικό γεγονός — είναι σύμβολο ελπίδας και ανανέωσης για ολόκληρο το Γένος. Μαζί με την εθνική αυτή χαρά, ωστόσο, αναδύεται και μια βαθύτερη αγωνία: η κατάσταση της παιδείας και η απομάκρυνσή της από την ορθόδοξη και ελληνική παράδοση.
Η εισχώρηση μιας παιδείας αποκομμένης από τις ρίζες του τόπου αποτελεί, για πολλούς, ανοιχτή πληγή. Η λεγόμενη προοδευτική αγωγή, όπως αυτή εφαρμόζεται στα ελληνικά σχολεία, κρίνεται ως ασύμβατη με την πνευματική κληρονομιά που διαμόρφωσε την εθνική ταυτότητα.
Ο Παπουλάκος και η διαχρονική προειδοποίηση
Πριν από περίπου 150 χρόνια, ένας αγράμματος μοναχός από την Πελοπόννησο είχε ήδη εντοπίσει αυτή την απειλή. Ο Χριστόφορος Παναγιωτόπουλος, γνωστός στον λαό ως Παπουλάκος, υπήρξε κήρυκας με ασυνήθιστη επιρροή. Στριμωγμένος από πολιτικούς και εκκλησιαστικούς παράγοντες της εποχής, κατέληξε έγκλειστος στη μονή της Παναχράντου στην Άνδρο — με απόφαση της ίδιας της Ιεράς Συνόδου.
Παρ' όλα αυτά, ο κόσμος συνέρρεε στο μοναστήρι του. Η φυλακή του μετατράπηκε σε τόπο προσκυνήματος. Μέχρι τον θάνατό του, τον Ιανουάριο του 1861, δίδασκε ακούραστα όσους αναζητούσαν πνευματική καθοδήγηση.
Τα λόγια του παραμένουν διαπεραστικά: «Τα άθεα γράμματα παραμέρισαν τους αγίους και τους αγωνιστές και βάλανε στο κεφάλι του έθνους ξένους και άπιστους γραμματισμένους». Μιλούσε για μια παιδεία που, κατά την εκτίμησή του, έκοβε τον δρόμο του έθνους προς την αληθινή ελευθερία.
Η κριτική στα σχολικά βιβλία
Χαρακτηριστικά παραδείγματα επικαλούνται όσοι συμμερίζονται αυτή την ανησυχία: στο τετράδιο εργασιών της Νέας Ελληνικής Γλώσσας Α΄ Γυμνασίου περιλαμβάνεται κείμενο του Καζαντζάκη για τη Μεγάλη Παρασκευή, όπου ο Χριστός παραλληλίζεται με τον αρχαίο θεό Άδωνη. Στα Θρησκευτικά της Β΄ Λυκείου, η μαγεία ορίζεται ως «τέχνη για την πραγματοποίηση επιθυμητών αποτελεσμάτων», διατύπωση που θεωρείται προβληματική για σχολικό εγχειρίδιο.
Στο ίδιο πνεύμα, παλαιότερο δημοσίευμα της εφημερίδας «Το Παρόν» (Μάρτιος 2009) ανέφερε ότι τέσσερα μέλη του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου — του φορέα που είναι αρμόδιος για τα σχολικά βιβλία — είναι μέλη μασονικών στοών. Το δημοσίευμα αυτό, σύμφωνα με όσους το επικαλούνται, δεν διαψεύστηκε ποτέ επίσημα.
Ο Παπουλάκος είχε συνεχίσει: «Αντίς να μαθαίνουμε τα παιδιά μας από τα άγια συναξάρια, τους μαθαίνουμε την ιστορία του κολασμένου κόσμου». Για τον ίδιο, η αγιασμένη ιστορία — αυτή των μαρτύρων, των ασκητών, των αγωνιστών της πίστης — είχε αξία ανώτερη από οποιαδήποτε κοσμική αφήγηση.
Αναστάσιμη προσδοκία για την παιδεία
Το κεντρικό αίτημα που διατρέχει αυτή την οπτική είναι σαφές: η ελληνική παιδεία χρειάζεται να αναπνεύσει ξανά μέσα από την ορθόδοξη και εθνική της ταυτότητα. Η αποκοπή από αυτή την κληρονομιά δεν αντιμετωπίζεται ως φυσική εξέλιξη, αλλά ως σκόπιμη υποβάθμιση.
Η Ανάσταση, ως σύμβολο, αποκτά έτσι διπλή σημασία: είναι γιορτή της χριστιανικής πίστης, αλλά και κάλεσμα για αφύπνιση — στην παιδεία, στην κοινωνία, στη συλλογική μνήμη ενός λαού που έχτισε την ελευθερία του με τίμημα βαρύ.
Νατσιός Δημήτρης
Πρόεδρος της ΝΙΚΗΣ
Δάσκαλος
