ΝΔ: Αντάρτικο βουλευτών για αντιπεριφερειάρχες

Στο εσωτερικό της Νέας Δημοκρατίας ανοίγει πλέον ανοιχτά ένα μέτωπο που μέχρι πρόσφατα κινούνταν στο παρασκήνιο. Αφορμή αποτελεί ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ο οποίος έχει κατατεθεί στη Βουλή και αναμένεται να τεθεί προς ψήφιση την επόμενη εβδομάδα, φέρνοντας στην επιφάνεια την έντονη δυσφορία βουλευτών της κυβερνητικής πλειοψηφίας για τον ρόλο των αντιπεριφερειαρχών στα μελλοντικά ψηφοδέλτια.

Περισσότεροι από 30 βουλευτές της ΝΔ ζητούν από τον υπουργό Εσωτερικών Θοδωρή Λιβάνιο να προχωρήσει σε ρύθμιση που θα επιβάλλει στους εν ενεργεία αντιπεριφερειάρχες παραίτηση από το αξίωμά τους πριν ανακοινωθεί η υποψηφιότητά τους στις βουλευτικές εκλογές. Το αίτημα δεν αφορά μια τεχνική λεπτομέρεια του εκλογικού πλαισίου. Ακουμπά τον πυρήνα των εσωκομματικών ισορροπιών και τον τρόπο με τον οποίο η Πειραιώς σχεδιάζει τη μάχη του 2027.

Η υπόθεση έχει συγκεκριμένο πολιτικό υπόβαθρο. Σε αρκετές περιφέρειες της χώρας, αντιπεριφερειάρχες φέρονται να έχουν μπει στο μικροσκόπιο της κομματικής ηγεσίας ως πιθανά πρόσωπα για τα επόμενα «γαλάζια» ψηφοδέλτια. Η παρουσία τους στην αυτοδιοίκηση τους έχει προσφέρει ισχυρή αναγνωρισιμότητα, οργανωμένο τοπικό δίκτυο και άμεση επαφή με κοινωνικές ομάδες, στοιχεία που σε δύσκολες εκλογικές αναμετρήσεις μετατρέπονται σε πολύτιμο πολιτικό κεφάλαιο.

Οι αντιπεριφερειάρχες και οι δύσκολες περιφέρειες

Το ίδιο ζήτημα είχε απασχολήσει τη Νέα Δημοκρατία και πριν από τις εκλογές του 2023. Τότε, υπό την πίεση βουλευτών και υπουργών σε σειρά νομών, επικράτησε η γραμμή του αποκλεισμού των αντιπεριφερειαρχών από τα βουλευτικά ψηφοδέλτια, ώστε να αποφευχθούν εσωκομματικές συγκρούσεις και τοπικές δυσαρέσκειες. Η απόφαση εκείνη λειτούργησε ως ανάχωμα απέναντι σε ένα προφανές πρόβλημα ανταγωνισμού μέσα στο ίδιο κόμμα.

Το πολιτικό περιβάλλον, όμως, έχει αλλάξει. Ενόψει του 2027, η ΝΔ γνωρίζει ότι η κάθε ψήφος αποκτά κρίσιμη σημασία, ιδίως σε νομούς όπου η φθορά της κυβέρνησης, η κόπωση της κοινωνίας και η αποσυσπείρωση της βάσης μπορούν να επηρεάσουν καθοριστικά το αποτέλεσμα. Σε αυτό το πλαίσιο, οι αντιπεριφερειάρχες αντιμετωπίζονται από την Πειραιώς ως πρόσωπα με εκλογική χρησιμότητα και δυνατότητα πρόσθετης διείσδυσης στις τοπικές κοινωνίες.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που κυκλοφορούν στο εσωτερικό της ΝΔ, ήδη έχουν γίνει οι πρώτες διερευνητικές επαφές με αντιπεριφερειάρχες που ενδιαφέρονται να διεκδικήσουν θέση στα γαλάζια ψηφοδέλτια. Μεταξύ των ονομάτων που συζητούνται περιλαμβάνονται ο Παναγιώτης Σπυρόπουλος από τις Σέρρες, ο Θανάσης Μαυρομάτης από την Αιτωλοακαρνανία, ο Χαράλαμπος Μπονάνος από την Αχαΐα και ο Νίκος Κοροβέσης από την Ηλεία.

Ακριβώς αυτή η κινητικότητα έχει προκαλέσει την αντίδραση σημαντικού αριθμού βουλευτών. Η βασική τους ένσταση είναι ότι το ισχύον πλαίσιο δίνει στους αντιπεριφερειάρχες ένα καθαρό πλεονέκτημα έναντι των ήδη εκλεγμένων βουλευτών. Ένας εν ενεργεία αντιπεριφερειάρχης μπορεί να δώσει τη μάχη των βουλευτικών εκλογών έχοντας πίσω του θεσμική θέση, μισθό, δομή, μηχανισμό και δυνατότητα συνεχούς παρουσίας στην τοπική κοινωνία.

Το ασυμβίβαστο και η πίεση προς το Μαξίμου

Οι βουλευτές που ζητούν τη ρύθμιση κάνουν λόγο για άνιση εσωκομματική αναμέτρηση. Υποστηρίζουν ότι, σε περίπτωση αποτυχίας, ο αντιπεριφερειάρχης επιστρέφει κανονικά στη θέση του στην Περιφέρεια, ενώ ο βουλευτής που χάνει την έδρα του μένει εκτός δημόσιου αξιώματος. Το επιχείρημά τους είναι απλό και πολιτικά βαρύ: η υποψηφιότητα χωρίς παραίτηση μηδενίζει το ρίσκο για τον αντιπεριφερειάρχη και μεταφέρει όλο το κόστος στον βουλευτή που καλείται να υπερασπιστεί την έδρα του.

Το αίτημα προς τον Θοδωρή Λιβάνιο έχει διατυπωθεί με σαφήνεια. Οι «γαλάζιοι» βουλευτές ζητούν να ενταχθεί στον Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης διάταξη που θα επιβάλλει την παραίτηση του αντιπεριφερειάρχη από τη στιγμή που ανακοινώνεται ως υποψήφιος βουλευτής. Η πρόταση παρουσιάζεται ως αναλογική εφαρμογή κανόνων που ισχύουν ήδη για άλλες κατηγορίες δημοσίων λειτουργών και αιρετών, με στόχο να διασφαλιστούν ίσοι όροι συμμετοχής στον εκλογικό ανταγωνισμό.

Η πίεση προς το υπουργείο Εσωτερικών αυξάνεται όσο πλησιάζει η συζήτηση του νομοσχεδίου στην Ολομέλεια. Οι βουλευτές θεωρούν ότι ο χρόνος για την ενσωμάτωση της επίμαχης διάταξης περιορίζεται και ότι η κυβέρνηση οφείλει να αποφασίσει άμεσα αν θα κλείσει θεσμικά το ζήτημα ή αν θα αφήσει ανοιχτό ένα παράθυρο που μπορεί να προκαλέσει εσωκομματική σύγκρουση σε κρίσιμες περιφέρειες.

Στο εσωτερικό της ομάδας των βουλευτών που αντιδρούν καταγράφεται και πιο σκληρή γραμμή. Ορισμένοι προειδοποιούν ότι, σε περίπτωση που η διάταξη μείνει εκτός του τελικού κειμένου και αντιπεριφερειάρχες κατέλθουν ως υποψήφιοι χωρίς να παραιτηθούν, οι συγκεκριμένες υποψηφιότητες θα βρεθούν στο στόχαστρο της πολιτικής αντιπαράθεσης. Η προειδοποίηση αυτή δείχνει ότι το ζήτημα έχει ξεπεράσει το επίπεδο της νομοτεχνικής διαφωνίας και έχει μετατραπεί σε σύγκρουση επιβίωσης για τοπικά κομματικά συστήματα.

Το Μέγαρο Μαξίμου καλείται πλέον να σταθμίσει δύο διαφορετικές ανάγκες. Από τη μία πλευρά, επιδιώκει ανανέωση των ψηφοδελτίων και ενίσχυση σε δύσκολους νομούς μέσα από πρόσωπα με τοπική επιρροή. Από την άλλη, κινδυνεύει να προκαλέσει βαθιά ενόχληση στους εν ενεργεία βουλευτές, οι οποίοι βλέπουν να διαμορφώνεται απέναντί τους ένας ανταγωνισμός με άνισους όρους και κυβερνητική ανοχή.

Η τελική στάση του Θοδωρή Λιβάνιου θα δείξει αν η κυβέρνηση επιλέγει να επαναλάβει τη γραμμή του 2023, όταν οι αντιπεριφερειάρχες αποκλείστηκαν από την κάθοδο στις εθνικές εκλογές, ή αν αυτή τη φορά θα αφήσει ανοιχτό τον δρόμο για τη συμμετοχή τους στα ψηφοδέλτια. Το διακύβευμα ξεπερνά τα πρόσωπα. Αφορά τον τρόπο με τον οποίο η ΝΔ οργανώνει την εκλογική της άμυνα ενόψει 2027 και το αν η αναζήτηση πρόσθετων ψήφων θα οδηγήσει σε νέο γύρο εσωκομματικής έντασης.