Νέα ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή:Οι ΗΠΑ χτύπησαν το Ιράν μετά την επίθεση σε δεξαμενόπλοιο

Νέα επικίνδυνη κλιμάκωση καταγράφεται στη σύγκρουση Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, μετά την επίθεση με drone σε δεξαμενόπλοιο με σημαία Παναμά στα Στενά του Ορμούζ. Η Ουάσινγκτον απάντησε με νέες στρατιωτικές επιδρομές κατά ιρανικών στόχων, ενώ η Τεχεράνη ανακοίνωσε αντίποινα εναντίον αμερικανικών εγκαταστάσεων στο Κουβέιτ και το Μπαχρέιν.

Η Κεντρική Διοίκηση των Ενόπλων Δυνάμεων των ΗΠΑ, η Centcom, ανακοίνωσε ότι αμερικανικά μαχητικά έπληξαν πολλαπλούς στόχους σε ιρανικό έδαφος και στην ευρύτερη περιοχή των Στενών του Ορμούζ. Η επιχείρηση παρουσιάστηκε ως άμεση απάντηση στη συνεχιζόμενη ιρανική επιθετικότητα κατά της εμπορικής ναυσιπλοΐας.

Η νέα κρίση ξέσπασε μετά την επίθεση κατά του δεξαμενόπλοιου MT Kiku, που έπλεε με σημαία Παναμά. Η αμερικανική πλευρά υποστηρίζει ότι το πλοίο χτυπήθηκε από drone αυτοκτονίας, το οποίο αποδίδεται στις ιρανικές δυνάμεις. Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, αμφισβητεί την αμερικανική εκδοχή και κατηγορεί τις ΗΠΑ για παραβίαση της εκεχειρίας.

Αλληλοκατηγορίες για την εκεχειρία

Μετά την ανταλλαγή πυρών, Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν επιδόθηκαν σε νέο κύκλο αλληλοκατηγοριών για το ποιος παραβίασε πρώτος τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός. Η Centcom ανέφερε ότι η Τεχεράνη είχε την ευκαιρία να τηρήσει τη συμφωνία, όμως επέλεξε να συνεχίσει τις επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων.

Σύμφωνα με την αμερικανική ανακοίνωση, οι επιδρομές έπληξαν 10 ιρανικούς στρατιωτικούς στόχους σε διαφορετικές τοποθεσίες μέσα και γύρω από τα Στενά του Ορμούζ. Οι στόχοι φέρονται να περιλάμβαναν στρατιωτικό εξοπλισμό, συστήματα επικοινωνιών, θέσεις αντιαεροπορικής άμυνας και εγκαταστάσεις αποθήκευσης drones.

Οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης υποστήριξαν ότι οι ΗΠΑ επιτέθηκαν σε πέντε παράκτιες στρατιωτικές θέσεις του Ιράν, χρησιμοποιώντας ως πρόσχημα το περιστατικό με το δεξαμενόπλοιο. Κατά την ιρανική εκδοχή, το Ναυτικό των IRGC χειριζόταν την υπόθεση ενός πλοίου που είχε παραβιάσει τους κανονισμούς ναυσιπλοΐας στην περιοχή.

Σε απάντηση, οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι εκτόξευσαν βαλλιστικούς πυραύλους και drones εναντίον αμερικανικών εγκαταστάσεων. Στο στόχαστρο, σύμφωνα με την ανακοίνωσή τους, τέθηκαν οκτώ βασικές υποδομές στη βάση Αλί αλ-Σάλεμ στο Κουβέιτ και εγκαταστάσεις του Πέμπτου Στόλου του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ στο Πορτ Σαλμάν του Μπαχρέιν.

Οι IRGC ισχυρίστηκαν ότι οι στόχοι καταστράφηκαν, ωστόσο Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε στο Reuters ότι δεν υπήρξαν απώλειες μεταξύ του αμερικανικού προσωπικού και δεν καταγράφηκαν σημαντικές ζημιές στις αμερικανικές εγκαταστάσεις στη Μέση Ανατολή.

Οι Φρουροί της Επανάστασης υποστήριξαν ακόμη ότι, βάσει του Μνημονίου Κατανόησης που είχε υπογραφεί νωρίτερα μέσα στον μήνα, το Ιράν έχει αναλάβει τον έλεγχο της διέλευσης και της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Προειδοποίησαν μάλιστα ότι όσα πλοία παραβιάζουν τους κανονισμούς θα αντιμετωπίζονται πλέον με μεγαλύτερη αυστηρότητα.

Στην ίδια ανακοίνωση, η Τεχεράνη προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε εχθρική ενέργεια, ακόμη και με πρόσχημα δευτερεύοντες στόχους, θα λαμβάνει «συντριπτική απάντηση». Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών καταδίκασε τις αμερικανικές επιδρομές ως «βάρβαρες επιθέσεις» και τις χαρακτήρισε κατάφωρη παραβίαση της κατάπαυσης του πυρός.

Η προειδοποίηση Τραμπ και ο φόβος γενίκευσης

Λίγο μετά τις νέες αμερικανικές επιδρομές, ο Ντόναλντ Τραμπ επανήλθε με σκληρή προειδοποίηση μέσω της πλατφόρμας Truth Social. Έγραψε ότι είναι «πολύ πιθανό» η Τεχεράνη να μην αλλάξει στάση και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο ακόμη σκληρότερης στρατιωτικής απάντησης.

Ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε ότι μπορεί να έρθει η στιγμή κατά την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα μπορούν πλέον να επιδείξουν αυτοσυγκράτηση και θα αναγκαστούν να «ολοκληρώσουν στρατιωτικά» αυτό που, κατά τον ίδιο, ξεκίνησαν με επιτυχία. Η ανάρτησή του κατέληγε με ευθεία απειλή κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν.

Η νέα ανάφλεξη έθεσε σε συναγερμό και τις χώρες του Κόλπου. Το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν ανακοίνωσαν ότι ενεργοποίησαν τα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας. Οι Ένοπλες Δυνάμεις του Κουβέιτ ανέφεραν ότι η αεράμυνα αντιμετωπίζει επιθέσεις με πυραύλους και drones, καλώντας τους πολίτες να ακολουθούν τις οδηγίες ασφαλείας.

Στο Μπαχρέιν, το υπουργείο Εσωτερικών κάλεσε τους πολίτες να παραμείνουν ψύχραιμοι και να κατευθυνθούν στο πλησιέστερο ασφαλές σημείο. Παρά την ένταση, η Centcom υποστήριξε ότι τα εμπορικά πλοία εξακολουθούν να κινούνται κανονικά στα Στενά του Ορμούζ.

Οι τελευταίες επιδρομές σημειώθηκαν λιγότερο από ένα εικοσιτετράωρο μετά από προηγούμενα αμερικανικά αντίποινα κατά του Ιράν, τα οποία η Ουάσινγκτον συνέδεσε με επίθεση drone εναντίον του φορτηγού πλοίου MV Ever Lovely, με σημαία Σιγκαπούρης, στις 25 Ιουνίου.

Η Centcom χαρακτήρισε τις αμερικανικές επιχειρήσεις «ισχυρή απάντηση» στην επίθεση κατά της εμπορικής ναυσιπλοΐας, επιμένοντας ότι οι ιρανικές ενέργειες παραβίασαν ξεκάθαρα την κατάπαυση του πυρός. Η Τεχεράνη απάντησε ότι το φορτηγό πλοίο είχε χρησιμοποιήσει μη εγκεκριμένη διαδρομή στον θαλάσσιο διάδρομο του Κόλπου και ότι οι αμερικανικές επιδρομές είναι εκείνες που υπονομεύουν την εκεχειρία.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν είχαν συμφωνήσει στις 17 Ιουνίου σε τερματισμό των εχθροπραξιών μέσω Μνημονίου Κατανόησης 14 σημείων. Το κείμενο προέβλεπε, μεταξύ άλλων, ότι το Ιράν θα κατέβαλλε τη μέγιστη δυνατή προσπάθεια για την ασφαλή διέλευση των εμπορικών πλοίων, χωρίς χρεώσεις, για διάστημα 60 ημερών.

Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν μία από τις πιο κρίσιμες θαλάσσιες αρτηρίες του πλανήτη για τη μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου. Κάθε στρατιωτική ένταση στην περιοχή προκαλεί άμεσο συναγερμό στις διεθνείς αγορές, καθώς επηρεάζει την ενεργειακή ασφάλεια, τις τιμές του πετρελαίου και τη μεταφορά κρίσιμων εμπορευμάτων.

Η νέα αντιπαράθεση ΗΠΑ – Ιράν δείχνει ότι η εκεχειρία βρίσκεται πλέον σε οριακό σημείο. Με τις δύο πλευρές να αλληλοκατηγορούνται, τις στρατιωτικές δυνάμεις στον Κόλπο να έχουν τεθεί σε αυξημένη επιφυλακή και τα Στενά του Ορμούζ να παραμένουν στο επίκεντρο της παγκόσμιας ενεργειακής ασφάλειας, ο κίνδυνος γενίκευσης της σύγκρουσης μεγαλώνει επικίνδυνα.