Το καθεστώς έκδοσης οικοδομικών αδειών και ελέγχου της δόμησης στη χώρα περνά σε νέα φάση, με τις αρμοδιότητες να μεταφέρονται σταδιακά από τους δήμους και τις πρώην νομαρχιακές δομές στο κεντρικό κράτος.
Κεντρικό στοιχείο της μεταρρύθμισης αποτελεί η αναβάθμιση του Ελληνικού Κτηματολογίου σε Εθνικό Οργανισμό Κτηματολογίου και Ελέγχου Δόμησης. Ο νέος οργανισμός θα συγκεντρώνει λειτουργίες που μέχρι σήμερα ασκούνταν τοπικά, όπως η έκδοση οικοδομικών αδειών, ο έλεγχος των κατασκευών και η συνολική εποπτεία της πολεοδομικής νομοθεσίας. Οι μηχανικοί που υπηρετούν στις 185 Υπηρεσίες Δόμησης της χώρας θα ενταχθούν σε ενιαίο διοικητικό πλαίσιο, με ενσωμάτωση στον νέο φορέα.
Η εφαρμογή του νέου μοντέλου ξεκινά πιλοτικά την 1η Ιουλίου, με τις πρώτες υπηρεσίες να υπάγονται στη διοικητική δομή του Κτηματολογίου. Η πλήρης μετάβαση αναμένεται να ολοκληρωθεί τον Ιανουάριο του 2027, οπότε όλες οι Υπηρεσίες Δόμησης θα λειτουργούν υπό τον νέο Οργανισμό. Στόχος είναι η ενοποίηση των διαδικασιών, η εξάλειψη καθυστερήσεων και η σταθερή εφαρμογή της νομοθεσίας σε όλη τη χώρα.
Ο νέος φορέας θα αξιοποιεί το δίκτυο των κτηματολογικών γραφείων για να καλύπτει όλες τις κρίσιμες διαδικασίες δόμησης, από τις προεγκρίσεις και τη χορήγηση βεβαιώσεων όρων δόμησης έως την τελική άδεια και τους ελέγχους κατά την εκτέλεση των έργων. Η συγκέντρωση αρμοδιοτήτων σε ένα ενιαίο σύστημα αποσκοπεί στην ομοιόμορφη εφαρμογή των κανόνων και στη διαφάνεια σε εθνικό επίπεδο.
Θεσπίζεται επίσης μητρώο ανεξάρτητων ελεγκτών, με υποχρεωτικό έλεγχο κάθε οικοδομικής άδειας πριν την έναρξη των εργασιών. Η εποπτεία ενισχύεται με ψηφιακά εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, τα οποία θα υποστηρίζουν τη στόχευση των ελέγχων βάσει αντικειμενικών κριτηρίων και εκτίμησης κινδύνου.
Οι δήμοι αποσύρονται από την έκδοση αδειών, αλλά διατηρούν σημαντικό ρόλο στον πολεοδομικό σχεδιασμό, στις χρήσεις γης και στα έργα αστικής ανάπλασης, καθορίζοντας το αναπτυξιακό αποτύπωμα των περιοχών τους.
Για τον πολίτη, το νέο σύστημα δημιουργεί ένα ενιαίο ψηφιακό σημείο εξυπηρέτησης, όπου οι άδειες δόμησης, οι έλεγχοι και τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα θα συνδέονται σε μία κοινή πλατφόρμα. Στόχος είναι η απλούστευση, η επιτάχυνση των διαδικασιών και η συνεπής εφαρμογή της πολεοδομικής νομοθεσίας σε όλη τη χώρα, μέσα από ένα τεχνολογικά αναβαθμισμένο και κεντρικά ελεγχόμενο σύστημα.
