Νέα γαλάζια ρωγμή στη Συνταγματική Αναθεώρηση της ΝΔ

Νέα εσωκομματική διαφοροποίηση στη Νέα Δημοκρατία καταγράφηκε με αφορμή τις προτάσεις για τη Συνταγματική Αναθεώρηση, καθώς μετά την Ντόρα Μπακογιάννη και τον Χαράλαμπο Αθανασίου, επιφυλάξεις διατύπωσε και ο Νότης Μηταράκης. Στο επίκεντρο βρίσκεται το πολυσυζητημένο ασυμβίβαστο μεταξύ βουλευτικής και υπουργικής ιδιότητας, μια πρόταση που ήδη προκαλεί τριβές στο εσωτερικό της κυβερνητικής παράταξης.

Ο βουλευτής Χίου εξέφρασε σοβαρές αντιρρήσεις για το σενάριο των «αναπληρωτών βουλευτών», οι οποίοι θα καταλαμβάνουν προσωρινά τις έδρες όσων εκλεγμένων βουλευτών αναλαμβάνουν υπουργικά καθήκοντα. Η πρόβλεψη αυτή έχει ανοίξει συζήτηση για τη λειτουργία της Βουλής, τη σχέση κυβέρνησης και Κοινοβουλίου, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο θα εκπροσωπείται η λαϊκή ψήφος.

Ο κ. Μηταράκης προχώρησε ακόμη περισσότερο, ζητώντας τα μέλη της κυβέρνησης να προέρχονται αποκλειστικά από την Εθνική Αντιπροσωπεία. Με άλλα λόγια, τάχθηκε υπέρ μιας κυβέρνησης χωρίς εξωκοινοβουλευτικά στελέχη, θέση που αγγίζει ευθέως μια σταθερή πρακτική του Μεγάρου Μαξίμου τα τελευταία χρόνια.

Αιχμή προς την πρακτική των εξωκοινοβουλευτικών

Η τοποθέτηση Μηταράκη δεν είναι μια απλή τεχνική παρατήρηση για τη Συνταγματική Αναθεώρηση. Αποτελεί πολιτική παρέμβαση με σαφές εσωτερικό μήνυμα, καθώς αμφισβητεί την επιλογή αξιοποίησης τεχνοκρατών και εξωκοινοβουλευτικών προσώπων σε κρίσιμες κυβερνητικές θέσεις.

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει επενδύσει επανειλημμένα στο μοντέλο των προσώπων εκτός Βουλής, παρουσιάζοντάς το ως ένδειξη τεχνοκρατικής επάρκειας και διοικητικής αποτελεσματικότητας. Η αντίθετη θέση που διατυπώνει ο πρώην υπουργός επαναφέρει το ζήτημα της πολιτικής λογοδοσίας και της άμεσης σχέσης των υπουργών με τη λαϊκή εντολή.

Η διαφοροποίηση αποκτά μεγαλύτερο βάρος επειδή προέρχεται από στέλεχος που έχει υπηρετήσει σε υπουργικές θέσεις. Ο Νότης Μηταράκης γνωρίζει από μέσα τη λειτουργία του κυβερνητικού μηχανισμού και η παρέμβασή του δεν μπορεί να διαβαστεί αποκομμένα από τις εσωτερικές ισορροπίες της ΝΔ.

Η γαλάζια ενόχληση μεγαλώνει

Το γεγονός ότι οι ενστάσεις δεν περιορίζονται σε ένα μόνο πρόσωπο δείχνει ότι οι προτάσεις της ΝΔ για τη Συνταγματική Αναθεώρηση συναντούν αντιστάσεις μέσα στην ίδια την παράταξη. Η λίστα των διαφωνούντων μεγαλώνει και το Μαξίμου καλείται πλέον να διαχειριστεί όχι μόνο την κοινοβουλευτική διαδικασία, αλλά και τις πολιτικές αποστάσεις που παίρνουν στελέχη του.

Η συζήτηση για το ασυμβίβαστο βουλευτή και υπουργού δεν είναι ουδέτερη. Αγγίζει τον πυρήνα της κυβερνητικής λειτουργίας, την ισχύ του πρωθυπουργικού κέντρου και τον βαθμό αυτονομίας των βουλευτών. Σε μια περίοδο όπου η ΝΔ επιχειρεί να εμφανίσει εικόνα θεσμικής πρωτοβουλίας, οι εσωτερικές διαφοροποιήσεις φανερώνουν ότι η αναθεωρητική ατζέντα δεν είναι τόσο συμπαγής όσο παρουσιάζεται.

Η παρέμβαση Μηταράκη αφήνει και μια πολιτική σκιά. Η κριτική στο μοντέλο των εξωκοινοβουλευτικών υπουργών αποκτά διαφορετική βαρύτητα όταν διατυπώνεται από πρώην μέλος κυβέρνησης. Η απόσταση από το υπουργικό συμβούλιο έως τα βουλευτικά έδρανα συχνά αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο διαβάζονται οι θεσμικές ισορροπίες και οι κυβερνητικές πρακτικές.

Το βέβαιο είναι ότι η Συνταγματική Αναθεώρηση, πριν ακόμη ανοίξει πλήρως ως πολιτική διαδικασία, έχει αρχίσει να αποκαλύπτει ρωγμές στο εσωτερικό της Νέας Δημοκρατίας. Το ζήτημα δεν αφορά μόνο τους αναπληρωτές βουλευτές ή τους εξωκοινοβουλευτικούς υπουργούς. Αφορά το ποιος αποφασίζει, ποιος λογοδοτεί και πόσο χώρο αφήνει το πρωθυπουργικό σύστημα στην κοινοβουλευτική βάση της κυβερνητικής παράταξης.