Νέα καθαίρεση προέδρου στο Περού και συνέχιση της πολιτικής αστάθειας

Η καθαίρεση του υπηρεσιακού προέδρου του Περού, Χοσέ Χερί, από το Κογκρέσο την Τρίτη προστίθεται σε μια μακρά ακολουθία πολιτικών ανατροπών που χαρακτηρίζουν τη χώρα από το 2016. Η απομάκρυνσή του πραγματοποιήθηκε λίγους μήνες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του και επιβεβαιώνει το κλίμα διαρκούς θεσμικής αβεβαιότητας.

Από το 2016 έως σήμερα, επτά αρχηγοί κράτους έχουν διαδεχθεί ο ένας τον άλλο. Τέσσερις απομακρύνθηκαν με αποφάσεις του Κογκρέσου, δύο παραιτήθηκαν πριν ολοκληρωθούν οι σχετικές διαδικασίες, ενώ μόνο ένας κατάφερε να φτάσει στο τέλος της μεταβατικής θητείας του.

Η παρατεταμένη αστάθεια συνδέεται με τον ιδιόμορφο θεσμικό συσχετισμό στο Περού, όπου το κοινοβούλιο διαθέτει ισχυρές αρμοδιότητες έναντι μιας συγκριτικά αδύναμης εκτελεστικής εξουσίας. Το τοπίο επιβαρύνεται περαιτέρω από την απουσία σταθερής πολιτικής συναίνεσης και τον κατακερματισμό του κομματικού συστήματος.

Το 2016 εξελέγη πρόεδρος ο Πέδρο Πάμπλο Κουτσίνσκι, πολιτικός της δεξιάς και πρώην στέλεχος της Παγκόσμιας Τράπεζας. Η θητεία του διήρκεσε περίπου είκοσι μήνες, έως τον Μάρτιο του 2018, όταν υπέβαλε την παραίτησή του λίγο πριν από την κοινοβουλευτική ψηφοφορία για την καθαίρεσή του λόγω του σκανδάλου της Odebrecht.

Τη θέση του ανέλαβε ο αντιπρόεδρός του, Μαρτίν Βισκάρα, ο οποίος κυβέρνησε από το 2018 έως το 2020. Η προεδρία του έληξε με απόφαση του Κογκρέσου τον Νοέμβριο του 2020, βάσει της συνταγματικής διάταξης περί «μόνιμης ηθικής ακαταλληλότητας».

Ακολούθησε ο τότε πρόεδρος του Κογκρέσου, Μανουέλ Μερίνο, η θητεία του οποίου κράτησε μόλις πέντε ημέρες. Η παραίτησή του ήρθε μετά από εκτεταμένες διαδηλώσεις και επεισόδια με δύο νεκρούς.

Μετά την αποχώρηση Μερίνο, υπηρεσιακός πρόεδρος ορίστηκε ο κεντρώος Φρανσίσκο Σαγάστι. Οδήγησε τη χώρα στις εκλογές του 2021 και αποτελεί τον μοναδικό πρόεδρο της τελευταίας δεκαετίας που ολοκλήρωσε τη μεταβατική θητεία του.

Στις εκλογές του 2021 επικράτησε ο Πέδρο Καστίγιο, προερχόμενος από τη ριζοσπαστική αριστερά. Χωρίς πλειοψηφία στο Κογκρέσο, καθαιρέθηκε τον Δεκέμβριο του 2022, έπειτα από απόπειρα διάλυσης του κοινοβουλίου και διακυβέρνησης με διατάγματα. Η ανατροπή του προκάλεσε εκτεταμένες κινητοποιήσεις και αιματηρά επεισόδια.

Τον Καστίγιο διαδέχθηκε η αντιπρόεδρός του, Ντίνα Μπολουάρτε, η πρώτη γυναίκα στην προεδρία του Περού. Η θητεία της συνοδεύτηκε από έντονη κοινωνική αμφισβήτηση, αύξηση της ανασφάλειας και δικαστικές έρευνες. Καθαιρέθηκε τον Οκτώβριο του 2025 από το Κογκρέσο με ταχύρρυθμη διαδικασία.

Μετά την απομάκρυνσή της, ο τότε πρόεδρος του κοινοβουλίου Χοσέ Χερί ανέλαβε υπηρεσιακά την προεδρία με αποστολή τη διαχείριση της μετάβασης έως τον Ιούλιο του 2026. Η καθαίρεσή του ολοκληρώνει έναν ακόμη κύκλο πολιτικής ανατροπής και αναδεικνύει τη διαρκή ευαλωτότητα της εκτελεστικής εξουσίας στο Περού, σε ένα σύστημα όπου οι διαδικασίες αποπομπής έχουν καταστεί επαναλαμβανόμενο εργαλείο πολιτικής αντιπαράθεσης.