Αυξανόμενη εμπλοκή του χρηματοπιστωτικού τομέα στην παραγωγή και αναβάθμιση πυρηνικών όπλων καταγγέλλουν διεθνείς μη κυβερνητικές οργανώσεις, προειδοποιώντας ότι η τάση αυτή τροφοδοτεί έναν νέο και επικίνδυνο κύκλο εξοπλιστικής κλιμάκωσης. Η προειδοποίηση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι στρατιωτικές δαπάνες αυξάνονται διεθνώς και οι γεωπολιτικές εντάσεις σε Ευρώπη, Ασία και Μέση Ανατολή βαθαίνουν.
Αύξηση επενδύσεων στην πυρηνική βιομηχανία
Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση Don’t Bank on the Bomb, της βραβευμένης με Νόμπελ Ειρήνης ICAN και της οργάνωσης PAX, 301 τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρείες, συνταξιοδοτικά ταμεία και άλλοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί έχουν χρηματοδοτήσει ή επενδύσει σε εταιρείες που εμπλέκονται στην παραγωγή πυρηνικών όπλων.
Ο αριθμός αυτός είναι αυξημένος κατά 15% σε σχέση με την προηγούμενη έκθεση, γεγονός που, σύμφωνα με τις οργανώσεις, σηματοδοτεί ανατροπή της προηγούμενης τάσης μείωσης τέτοιων επενδύσεων.
Η ICAN προειδοποιεί ότι η επένδυση στην πυρηνική βιομηχανία δεν αποτελεί ουδέτερη οικονομική επιλογή. Όπως τονίζεται, όποιος αποκομίζει κέρδη από μια κούρσα εξοπλισμών συμβάλλει ταυτόχρονα στη συντήρηση και ενίσχυσή της.
Τα πυρηνικά κράτη και η νέα κούρσα εξοπλισμών
Οι εννέα χώρες που διαθέτουν πυρηνικά όπλα —Ρωσία, ΗΠΑ, Κίνα, Γαλλία, Βρετανία, Πακιστάν, Ινδία, Ισραήλ και Βόρεια Κορέα— βρίσκονται σε φάση εκσυγχρονισμού ή επέκτασης των οπλοστασίων τους.
Η ανησυχία εντείνεται από τη λήξη της συνθήκης New START, η οποία αποτελούσε το τελευταίο βασικό πλαίσιο περιορισμού των ανεπτυγμένων πυρηνικών κεφαλών ΗΠΑ και Ρωσίας. Η αποδυνάμωση των μηχανισμών ελέγχου, σε συνδυασμό με τις διεθνείς συγκρούσεις, ενισχύει τον φόβο για νέα πυρηνική αναμέτρηση εξοπλισμών.
Παράλληλα, η έκθεση επισημαίνει ότι κυβερνήσεις, κυρίως στην Ευρώπη, ασκούν αυξανόμενη πίεση ώστε οι επενδυτές να ξεπεράσουν ηθικούς φραγμούς και να χρηματοδοτήσουν την αμυντική βιομηχανία, επικαλούμενες τη ρωσική απειλή και την αβεβαιότητα γύρω από την αμερικανική προστασία.
Πάνω από 709 δισ. δολάρια σε μετοχές και αξιόγραφα
Η έκθεση καταγράφει 25 εταιρείες που εμπλέκονται στην παραγωγή, συντήρηση ή αναβάθμιση πυρηνικών όπλων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι Honeywell International, General Dynamics, Northrop Grumman, BAE Systems, Bechtel και Lockheed Martin.
Οι μεγαλύτεροι επενδυτές, σε όρους αξίας μετοχών και αξιογράφων, είναι οι αμερικανικοί κολοσσοί Vanguard, BlackRock και Capital Group.
Κατά την περίοδο Ιανουαρίου 2023 – Σεπτεμβρίου 2025, οι επενδύσεις σε μετοχές και αξιόγραφα εταιρειών που συνδέονται με πυρηνικά όπλα ξεπέρασαν τα 709 δισ. δολάρια, αυξημένες κατά περισσότερα από 195 δισ. δολάρια σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο.
Παράλληλα, σχεδόν 300 δισ. δολάρια χορηγήθηκαν με τη μορφή δανείων ή εγγυήσεων σε εταιρείες του ίδιου τομέα. Οι μεγαλύτεροι δανειστές είναι οι αμερικανικές τράπεζες Bank of America, JPMorgan Chase και Citigroup.
Η δημοσιοποίηση της έκθεσης γίνεται λίγες ημέρες πριν από τη σύνοδο των κρατών που συμμετέχουν στη Συνθήκη για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων στη Νέα Υόρκη, σε μια συγκυρία όπου η διεθνής αρχιτεκτονική αφοπλισμού εμφανίζεται όλο και πιο αδύναμη.
