Νέα ΥΑ: Ταχύτερη αυτοκατανάλωση με φωτοβολταϊκά

Η ενεργειακή μετάβαση στη χώρα μας εισέρχεται σε μια νέα, πιο δυναμική φάση, καθώς η πρόσφατη Υπουργική Απόφαση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας έρχεται να άρει χρόνιες γραφειοκρατικές αγκυλώσεις που ταλαιπωρούσαν επί σειρά ετών τους υποψήφιους αυτοπαραγωγούς. Η νέα ρυθμιστική παρέμβαση, η οποία στοχεύει στην επιτάχυνση και απλοποίηση των διαδικασιών εγκατάστασης και λειτουργίας μικρών σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, με ή χωρίς συστήματα αποθήκευσης, αναμένεται να δώσει σημαντική ώθηση στην αυτοκατανάλωση. Κεντρικός άξονας της πολιτικής αυτής είναι η διευκόλυνση της εγκατάστασης φωτοβολταϊκών συστημάτων, τα οποία πλέον θα μπορούν να τοποθετούνται σε ταράτσες και μπαλκόνια με μια απλή δήλωση, ανοίγοντας ουσιαστικά μια νέα αγορά για τα νοικοκυριά.

Η κίνηση αυτή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ηλιακή ενέργεια καταρρίπτει το ένα ιστορικό ρεκόρ μετά το άλλο, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Τα φωτοβολταϊκά λειτουργούν ως ένα ισχυρό ανάχωμα απέναντι στην εκρηκτική άνοδο των τιμών του φυσικού αερίου και κατ' επέκταση της ηλεκτρικής ενέργειας. Χωρίς την ουσιαστική συμβολή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, οι αυξήσεις στους λογαριασμούς των καταναλωτών θα ήταν πολλαπλάσιες, αναδεικνύοντας τη στρατηγική σημασία της ενεργειακής αυτονομίας.

Τα στοιχεία του ανεξάρτητου οίκου ανάλυσης Ember επιβεβαιώνουν την κυριαρχία της ηλιακής ενέργειας στο ευρωπαϊκό μείγμα ηλεκτροπαραγωγής. Τον Ιούνιο του 2026, για πρώτη φορά στην ιστορία της Ένωσης, τα φωτοβολταϊκά κάλυψαν το ένα τέταρτο της συνολικής ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας. Ειδικότερα, η παραγωγή ανήλθε σε 52 TWh, αντιπροσωπεύοντας το 25% της συνολικής ηλεκτροπαραγωγής, ξεπερνώντας το προηγούμενο ρεκόρ του 23% που είχε σημειωθεί τον Μάιο. Την ίδια περίοδο, η ηλιακή ενέργεια υπερκέρασε την πυρηνική (21%), το φυσικό αέριο (15%), τα αιολικά πάρκα (14%) και τα υδροηλεκτρικά (12%), ενώ ο άνθρακας περιορίστηκε σε ένα μόλις 8%.

Στην ελληνική επικράτεια, η εικόνα είναι εξίσου ενθαρρυντική. Σύμφωνα με τα δεδομένα του Green Tank, τον Ιούνιο τα φωτοβολταϊκά αντιστοιχούσαν στο 31,6% της συνολικής παραγωγής, φθάνοντας τις 1.456,5 γιγαβατώρες επί συνόλου 4.608,6. Στο σύνολο του εξαμήνου, ο ήλιος κάλυψε το 21% της παραγωγής. Αν συνυπολογιστούν και τα μη διασυνδεδεμένα νησιά, το μερίδιο των φωτοβολταϊκών εκτοξεύεται κοντά στο 34% για τον Ιούνιο και στο 25,1% για το εξάμηνο, αποδεικνύοντας την κρίσιμη συμβολή τους στην ενεργειακή σταθερότητα της χώρας.

Ο Επικεφαλής Αναλυτής Πολιτικής του Green Tank, Νίκος Μάντζαρης, δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι μετά από χρόνια καθυστερήσεων που είχαν «παγώσει» την αγορά, η πολυαναμενόμενη απόφαση για την ενίσχυση της αυτοκατανάλωσης αποτελεί ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, υπάρχει σαφής βελτίωση σε σχέση με το αρχικό σχέδιο που είχε τεθεί σε δημόσια διαβούλευση. Πέρα από την τήρηση των προθεσμιών, ο κ. Μάντζαρης τόνισε την ανάγκη η Πολιτεία να προχωρήσει σε δράσεις ενημέρωσης των πολιτών, ώστε να αξιοποιήσουν τις νέες δυνατότητες και να μειώσουν σημαντικά και βιώσιμα τους λογαριασμούς τους.

Από την πλευρά του, ο Σύνδεσμος Εταιριών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ) εξέφρασε την ικανοποίησή του για την υπουργική απόφαση, επισημαίνοντας ότι παρά τη μεγάλη καθυστέρηση, το τελικό κείμενο ενσωματώνει τις περισσότερες προτάσεις της αγοράς, καθώς και νέες ρυθμίσεις που απορρέουν από Κοινοτικές Οδηγίες. Η νέα ρύθμιση θεσπίστηκε με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου, και του Υφυπουργού, Νίκου Τσάφου.

Τα 15 σημαντικότερα σημεία του νέου πλαισίου, όπως κωδικοποιούνται από τον ΣΕΦ, διαμορφώνουν ένα σαφές τοπίο για τους αυτοκαταναλωτές:

1. Καθορίζονται οι ροές για την ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ των φορέων και τη διενέργεια όλων των οικονομικών συναλλαγών μεταξύ αυτοκαταναλωτή, Φορέα Σωρευτικής Εκπροσώπησης (ΦοΣΕ) και Προμηθευτή. Αντίστοιχη πρόβλεψη υπάρχει και σε περίπτωση που ο σταθμός εκπροσωπείται από τον ΔΑΠΕΕΠ ή τον ΔΕΔΔΗΕ ΜΔΝ.

2. Καταργείται η πρόβλεψη στον ταυτοχρονισμένο συμψηφισμό για τριμερή σύμβαση μεταξύ αυτοκαταναλωτή, προμηθευτή και ΦοΣΕ, και προβλέπονται διακριτά δύο διμερείς συμβάσεις (αυτοκαταναλωτή-προμηθευτή και αυτοκαταναλωτή-ΦοΣΕ). Ειδικά για τα Μη Διασυνδεδεμένα Νησιά (ΜΔΝ), προβλέπονται δύο διμερείς συμβάσεις (αυτοκαταναλωτή-προμηθευτή και αυτοκαταναλωτή-ΔΕΔΔΗΕ ΜΔΝ).

3. Καταργείται η πρόβλεψη στον ταυτοχρονισμένο και εικονικό ταυτοχρονισμένο συμψηφισμό για το Πρόγραμμα «Οικιακών Φωτοβολταϊκών έως 10,8 kW» για τριμερή σύμβαση μεταξύ αυτοκαταναλωτή, προμηθευτή και ΔΑΠΕΕΠ, και προβλέπεται μία διμερής σύμβαση μεταξύ αυτοκαταναλωτή και προμηθευτή.

4. Αποσαφηνίζεται ότι στο Πρόγραμμα «Οικιακών Φωτοβολταϊκών έως 10,8 kW» εντάσσονται οι καταναλωτές που έχουν παροχή οικιακής χρήσης, ανεξαρτήτως αν είναι φυσικά ή νομικά πρόσωπα.

5. Ορίζεται ότι για τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α. Α' και Β' Βαθμού), νομικά πρόσωπα δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου του δημοσίου τομέα και κοινωφελή ιδρύματα, η χρηματική αξία για το σύνολο της πλεονάζουσας ενέργειας των σταθμών πιστώνεται στον εκκαθαριστικό λογαριασμό της παροχής κατανάλωσης προς συμψηφισμό, όπως συμβαίνει και στους οικιακούς αυτοκαταναλωτές.

6. Αποσαφηνίζεται ότι η αποζημίωση του αυτοκαταναλωτή για την περίσσεια ενέργειας γίνεται με βάση τις τιμές της Αγοράς Επόμενης Ημέρας ή βάσει της Ειδικής Τιμής Αγοράς (Ε.Τ.Α.) τεχνολογιών Α.Π.Ε., όπως δημοσιεύεται κάθε φορά από τον Διαχειριστή Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και Εγγυήσεων Προέλευσης. Πρόβλεψη για Ε.Τ.Α. υπάρχει και στα ΜΔΝ.

7. Επεκτείνεται ο ορισμός περί εφαρμογής της συλλογικής αυτοκατανάλωσης σε καταναλωτές που βρίσκονται όχι μόνο στο ίδιο κτίριο, αλλά και σε καταναλωτές εντός συγκροτήματος κατοικιών, σε συμμόρφωση με τον νόμο. Αποσαφηνίζεται ότι τα έσοδα από την πλεονάζουσα ενέργεια καταβάλλονται στους λογαριασμούς των αυτοκαταναλωτών και όχι στον εξουσιοδοτημένο εκπρόσωπό τους. Προβλέπεται εκπροσώπηση των φωτοβολταϊκών σταθμών έως 10,8 kW για συλλογική αυτοκατανάλωση που εξυπηρετούν αποκλειστικά παροχές οικιακής χρήσης και κοινόχρηστους χώρους από τον ΔΑΠΕΕΠ ή τον ΔΕΔΔΗΕ ΜΔΝ, αντί από ΦοΣΕ.

8. Προβλέπεται εκπροσώπηση των σταθμών αυτοκατανάλωσης, οι οποίοι εγχέουν ενέργεια στο δίκτυο αλλά δεν επιθυμούν να αποζημιωθούν για αυτή, από τον ΔΑΠΕΕΠ ή τον ΔΕΔΔΗΕ ΜΔΝ αντί από ΦοΣΕ, και πίστωση τυχόν εσόδων των σταθμών στον ΕΛΑΠΕ. Για τις συγκεκριμένες περιπτώσεις, δεν συνάπτεται σύμβαση ταυτοχρονισμένου ή εικονικού ταυτοχρονισμένου συμψηφισμού, αλλά απαιτείται μόνο η εγγραφή στο Μητρώο του ΔΑΠΕΕΠ ή του ΔΕΔΔΗΕ ΜΔΝ.

9. Προβλέπεται για σταθμούς αυτοκατανάλωσης που προσθέτουν συστήματα αποθήκευσης: για το Διασυνδεδεμένο Σύστημα, το σύστημα αποθήκευσης φορτίζει από το φωτοβολταϊκό και, εφόσον είναι zero feed-in, μπορεί να απορροφά ενέργεια και από το δίκτυο. Για τα ΜΔΝ, το σύστημα αποθήκευσης δεν ανταλλάσσει ενέργεια με το Δίκτυο ΜΔΝ.

10. Προβλέπεται εφαρμογή αυτοκατανάλωσης από σταθμούς αποθήκευσης χωρίς έγχυση. Επιτρέπεται η εγκατάσταση σταθμών αποθήκευσης από φυσικά και νομικά πρόσωπα. Η εγκατεστημένη ισχύς δεν μπορεί να ξεπερνά το 100% της συμφωνημένης ισχύος της παροχής κατανάλωσης. Προβλέπεται επαύξηση της παροχής, εγκατάσταση αισθητήρα κατεύθυνσης και σύστημα τηλεμέτρησης. Επιτρέπεται υπό προϋποθέσεις η συμμετοχή της παροχής και σε άλλα συστήματα αυτοκατανάλωσης.

11. Καθορίζεται διαδικασία on-line ενημέρωσης του Διαχειριστή για την εγκατάσταση μικροηλιακών συστημάτων με ρευματολήπτη έως 800 W μέγιστης ισχύος έγχυσης και 1000 kW εγκατεστημένης ισχύος. Η υπουργική απόφαση απλοποιεί τη διαδικασία για τα λεγόμενα «φωτοβολταϊκά μπαλκονιού».

12. Διευκρινίζεται ότι σε περίπτωση αυτοκατανάλωσης μέσω τρίτου προσώπου, το τρίτο πρόσωπο μπορεί να είναι ο κάτοχος του σταθμού, αλλά δεν μπορεί να συνάπτει τη σύμβαση ταυτοχρονισμένου και εικονικού ταυτοχρονισμένου συμψηφισμού, την οποία συνάπτει υποχρεωτικά ο αυτοκαταναλωτής. Ορίζεται ότι εγκαθίσταται διακριτός μετρητής για τον σταθμό και εφαρμόζεται εικονικός ταυτοχρονισμένος συμψηφισμός.

13. Δίνεται η δυνατότητα στους Προμηθευτές, κατόπιν συμφωνίας με τον αυτοκαταναλωτή, να επεκτείνουν το χρονικό διάστημα διενέργειας των εκκαθαρίσεων κατά την εφαρμογή του ενεργειακού συμψηφισμού και του εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού.

14. Αποσαφηνίζεται ότι σε περίπτωση αλλαγής προμηθευτή ή ΦοΣΕ λύεται η σύμβαση συμψηφισμού και συνάπτεται νέα για το υπολειπόμενο χρονικό διάστημα της 20ετίας της αρχικής σύμβασης.

15. Τέλος, αντικαθίστανται και επικαιροποιούνται όλα τα υποδείγματα των απαιτούμενων συμβάσεων συμψηφισμού.