Νέες συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν μετά την κηδεία Χαμενεΐ

Οι διπλωματικές διεργασίες μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσινγκτον εισέρχονται σε μια νέα, κρίσιμη φάση, καθώς οι μεσολαβητές από το Κατάρ και το Πακιστάν ανακοίνωσαν ότι οι διαπραγματεύσεις θα επαναληφθούν το συντομότερο δυνατόν, αμέσως μετά την ολοκλήρωση των εξαήμερων τελετών κηδείας του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Ο εκλιπών έχασε τη ζωή του στις 28 Φεβρουαρίου, κατά την πρώτη ημέρα των ισραηλινοαμερικανικών πληγμάτων εναντίον της ιρανικής επικράτειας, γεγονός που πυροδότησε μια άνευ προηγουμένου κρίση στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής.

Σύμφωνα με κοινή ανακοίνωση των υπουργείων Εξωτερικών του Κατάρ και του Πακιστάν, οι συνομιλίες που είχαν προγραμματιστεί στο πλαίσιο της συμφωνίας της 17ης Ιουνίου διακόπηκαν προσωρινά λόγω του πένθους. Οι μεσολαβητές υπογράμμισαν ότι οι τεχνικές συζητήσεις που πραγματοποιήθηκαν στην Ντόχα την Τετάρτη σημείωσαν θετική πρόοδο, με ξεχωριστές συναντήσεις ανάμεσα στους Αμερικανούς και τους Ιρανούς διαπραγματευτές. Το επίκεντρο των συζητήσεων παραμένουν τα δύο πιο ακανθώδη ζητήματα: η ασφάλεια και η ελεύθερη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ, καθώς και το μέλλον του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.

Το πρωτόκολλο συμφωνίας, το οποίο υπεγράφη στις 17 Ιουνίου, προβλέπει μια περίοδο διαπραγματεύσεων 60 ημερών, με δυνατότητα ανανέωσης. Σύμφωνα με πληροφορίες του επίσημου ιρανικού πρακτορείου ειδήσεων Irna, οι τεχνικές συζητήσεις κατέληξαν σε μια σημαντική συμφωνία που επιτρέπει στην Τεχεράνη να χρησιμοποιήσει μέρος των παγωμένων πόρων της στο Κατάρ για την αγορά αγαθών πρώτης ανάγκης. Παράλληλα, από σήμερα Πέμπτη τίθεται σε λειτουργία ένας δίαυλος επικοινωνίας για την καταγραφή και αναφορά τυχόν παραβιάσεων του πρωτοκόλλου, ένα βήμα που εκλαμβάνεται ως θετική εξέλιξη για την οικοδόμηση εμπιστοσύνης.

Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, αναφέρθηκε σε πολύ καλές συναντήσεις, σημειώνοντας ότι η αποπυρηνικοποίηση του Ιράν προχωρά καλά. Ωστόσο, η Τεχεράνη διαψεύδει κατηγορηματικά ότι υπήρξε οποιαδήποτε απευθείας διαπραγμάτευση με την αμερικανική πλευρά, διατηρώντας μια στάση επιφυλακτικότητας και ανεξαρτησίας.

Η κηδεία του αγιατολάχ Χαμενεΐ και η λαϊκή κινητοποίηση

Η κηδεία του αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος ηγήθηκε του Ιράν για σχεδόν 37 χρόνια, αναβλήθηκε αρχικά λόγω των πολεμικών συγκρούσεων. Τώρα, οι τελετές ξεκινούν το Σάββατο στο μεγάλο τέμενος της Τεχεράνης Μοσάλα, η πρόσοψη του οποίου έχει ήδη καλυφθεί με γιγάντια πορτρέτα του εκλιπόντος ηγέτη. Οι ιρανικές αρχές αναμένουν τη συρροή 15 έως 20 εκατομμυρίων ανθρώπων μόνο στην πρωτεύουσα, σε μια άνευ προηγουμένου επίδειξη λαϊκού πένθους και πολιτικής ενότητας.

Παρά την υπογραφή του πρωτοκόλλου συμφωνίας, οι εντάσεις παραμένουν υψηλές, ιδιαίτερα γύρω από το Στενό του Ορμούζ, όπου σημειώθηκαν επιθέσεις εναντίον πλοίων, παρά την καταρχήν συμφωνία για εκεχειρία. Το Ιράν έχει επανειλημμένα δηλώσει την πρόθεσή του να επιβάλει ένα τέλος για υπηρεσίες διέλευσης, ένα μέτρο που η Ουάσινγκτον θεωρεί απαράδεκτο και απειλή για το παγκόσμιο εμπόριο υδρογονανθράκων.

Η Centcom, το διοικητήριο των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων για τη Μέση Ανατολή, πραγματοποίησε σύνοδο στο Μπαχρέιν με αξιωματούχους Άμυνας από 12 χώρες, κυρίως του Κόλπου, όπου υπογραμμίστηκε η κοινή δέσμευση για την ελεύθερη κυκλοφορία του εμπορίου μέσω του Στενού. Σε ανάρτησή του στο μέσο κοινωνικής δικτύωσης X, η Centcom τόνισε τη σημασία της διατήρησης της ασφάλειας στην περιοχή.

Απαντώντας, ο υφυπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γαριμπαμπαντί, ο οποίος συμμετείχε στις τεχνικές συνομιλίες στην Ντόχα, δήλωσε κατηγορηματικά ότι το Στενό του Ορμούζ βρίσκεται υπό τη διοίκηση του Ιράν και όχι της Centcom. Σε ανάρτησή του στο X, υπογράμμισε ότι η ασφάλεια της περιοχής θα διασφαλιστεί μόνο με τον τερματισμό των αμερικανικών παρεμβάσεων, την απόσυρση των ΗΠΑ, τον σεβασμό της κυριαρχίας των χωρών και την αποδοχή των νέων γεωπολιτικών πραγματικοτήτων, απορρίπτοντας κάθε έννοια στρατιωτικής ομπρέλας της Αμερικής.