Νέο φορολογικό «μάτι» σε ακίνητα, ΕΝΦΙΑ και δαπάνες καυσίμων

Νέο πλέγμα διασταυρώσεων και ελέγχων στην αγορά ακινήτων και στις επαγγελματικές δαπάνες ενεργοποιεί το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με στόχο τον περιορισμό της φοροδιαφυγής, της καταχρηστικής αξιοποίησης επιδοτήσεων και των στρεβλώσεων στον υπολογισμό φορολογικών επιβαρύνσεων.

Η τροπολογία που κατατέθηκε στη Βουλή φέρνει ουσιαστικές αλλαγές στον τρόπο υπολογισμού του ΕΝΦΙΑ, καθώς αξιοποιεί πλέον σε ευρύτερη κλίμακα τα δεδομένα της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου. Παράλληλα, θεσπίζει πρόστιμα για ιδιοκτήτες και διαχειριστές ακινήτων που αποκρύπτουν ή δηλώνουν ανακριβή στοιχεία στο νέο Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων.

Την ίδια ώρα, η ΑΑΔΕ προχωρά σε νέα παρέμβαση στις επαγγελματικές δαπάνες, βάζοντας τέλος στη χρήση απλών αποδείξεων καυσίμων ως εργαλείου δημιουργίας τεχνητών εξόδων. Από το 2027, κάθε αγορά καυσίμων για επαγγελματική χρήση θα πρέπει να συνοδεύεται από τιμολόγιο με ΑΦΜ, ανεξάρτητα από το ύψος της συναλλαγής.

ΕΝΦΙΑ με βάση την πραγματική εικόνα του ακινήτου

Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά τον υπολογισμό του ΕΝΦΙΑ από το 2027. Με το νέο πλαίσιο, η φορολογική διοίκηση θα μπορεί να αντλεί στοιχεία από την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου, ώστε ο φόρος να συνδέεται με την πραγματική επιφάνεια και την πραγματική χρήση κάθε ακινήτου.

Μέχρι σήμερα, η εκκαθάριση του φόρου στηριζόταν κυρίως στα στοιχεία του Κτηματολογίου, στους τίτλους κτήσης και στις οικοδομικές άδειες. Στην πράξη, όμως, σε αρκετές περιπτώσεις έχουν εντοπιστεί αποκλίσεις ανάμεσα στα επίσημα έγγραφα και στην πραγματική κατάσταση των ακινήτων, είτε ως προς τα τετραγωνικά είτε ως προς τη χρήση τους.

Με τη νέα ρύθμιση, όταν η πραγματική επιφάνεια ενός ακινήτου είναι μεγαλύτερη από εκείνη που εμφανίζεται στα υφιστάμενα στοιχεία ή όταν έχει αλλάξει η χρήση του, ο ΕΝΦΙΑ θα υπολογίζεται με βάση τα πραγματικά δεδομένα. Με αυτόν τον τρόπο, η φορολογική επιβάρυνση θα προσαρμόζεται στην πραγματική εικόνα του ακινήτου και όχι αποκλειστικά στα δηλωμένα ή παλαιότερα έγγραφα.

Σε αντίθετες περιπτώσεις, όταν έχει εκδοθεί Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου και από αυτή προκύπτει μικρότερη επιφάνεια από εκείνη που αναγράφεται στα επίσημα στοιχεία, θα λαμβάνεται υπόψη η επιφάνεια της Ταυτότητας Κτιρίου. Η πρόβλεψη αυτή επιχειρεί να διορθώσει περιπτώσεις υπερφορολόγησης, όπου ο φορολογούμενος εμφανίζεται να κατέχει μεγαλύτερη επιφάνεια από την πραγματική.

Παράλληλα, προβλέπεται ότι δηλώσεις Ε9, πράξεις προσδιορισμού ΕΝΦΙΑ και σχετικά πιστοποιητικά που έχουν ήδη εκδοθεί δεν θα χαρακτηρίζονται ανακριβή και δεν θα επιβάλλονται κυρώσεις όταν η διαφορά οφείλεται σε μικρότερη πραγματική επιφάνεια, η οποία αποδεικνύεται μέσω της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου.

Πρόστιμα στο ΜΙΔΑ και τέλος στις «φουσκωμένες» δαπάνες καυσίμων

Κεντρικό εργαλείο του νέου μηχανισμού γίνεται το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων. Μέσω του ΜΙΔΑ, το Δημόσιο θα παρακολουθεί τη χρήση των ακινήτων και θα διασταυρώνει στοιχεία που σχετίζονται με επιδοτήσεις, ενισχύσεις και κοινωνικές παροχές.

Για να λειτουργήσει το νέο σύστημα, προβλέπονται συγκεκριμένες κυρώσεις. Πρόστιμο 500 ευρώ θα επιβάλλεται όταν δεν δηλώνεται εγκαίρως η εκμίσθωση ή η δωρεάν παραχώρηση ακινήτου μέσα στις προβλεπόμενες προθεσμίες.

Το πρόστιμο αυξάνεται στα 1.000 ευρώ όταν υποβάλλονται ανακριβή στοιχεία και αυτά χρησιμοποιούνται για τη λήψη επιδομάτων, αγροτικών ενισχύσεων ή άλλων κρατικών παροχών. Ακόμη και όταν τα ανακριβή στοιχεία δεν οδηγούν σε είσπραξη ενίσχυσης, προβλέπεται διοικητικό πρόστιμο 100 ευρώ.

Ο στόχος είναι να περιοριστούν φαινόμενα κατάχρησης κρατικών προγραμμάτων μέσω ψευδών ή ελλιπών δηλώσεων για τη χρήση ακινήτων. Η κυβέρνηση επιχειρεί να κλείσει κενά που επέτρεπαν σε φορολογουμένους να εμφανίζουν διαφορετική εικόνα στις υπηρεσίες, ανάλογα με το αν διεκδικούσαν φορολογικό όφελος, επίδομα ή άλλη κρατική ενίσχυση.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η αλλαγή στα παραστατικά καυσίμων. Από την 1η Ιανουαρίου 2027, κάθε αγορά καυσίμων για επαγγελματική χρήση από πρατήριο θα πρέπει να συνοδεύεται υποχρεωτικά από τιμολόγιο, στο οποίο θα αναγράφεται το ΑΦΜ του πελάτη.

Η ρύθμιση κλείνει ένα παράθυρο που επέτρεπε τη χρήση αποδείξεων λιανικής για την τεχνητή διόγκωση επαγγελματικών δαπανών. Μέχρι σήμερα, σε ορισμένες περιπτώσεις συγκεντρώνονταν αποδείξεις καυσίμων και στη συνέχεια αξιοποιούνταν για έκδοση τιμολογίων ή για εμφάνιση εξόδων μεγαλύτερων από τα πραγματικά.

Με το νέο καθεστώς, κάθε συναλλαγή θα διαβιβάζεται αυτόματα στην πλατφόρμα myDATA, δίνοντας στην ΑΑΔΕ δυνατότητα άμεσης παρακολούθησης των δαπανών. Έτσι, οι επαγγελματικές αγορές καυσίμων θα συνδέονται απευθείας με τον πραγματικό φορολογούμενο και θα περιορίζεται το περιθώριο χειραγώγησης των βιβλίων.

Το υπουργείο Οικονομικών εμφανίζει τις παρεμβάσεις ως βήμα ενίσχυσης της διαφάνειας σε δύο πεδία όπου η φοροδιαφυγή και οι αποκλίσεις έχουν αφήσει διαχρονικά μεγάλο περιθώριο απώλειας εσόδων: τα ακίνητα και τις επαγγελματικές δαπάνες. Η ουσία, όμως, είναι ότι το κράτος περνά σε πιο στενή ψηφιακή επιτήρηση της περιουσίας και των συναλλαγών, μετατρέποντας τα μητρώα, τις διασταυρώσεις και την αυτόματη διαβίβαση δεδομένων σε βασικά εργαλεία φορολογικού ελέγχου.