Νέο χωροταξικό για βιομηχανία και logistics

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας έθεσε σε δημόσια διαβούλευση, έως τις 9 Ιουλίου 2026, το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο (ΕΧΠ) για τη Βιομηχανία και την Εφοδιαστική Αλυσίδα, συνοδευόμενο από τη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ). Η πρωτοβουλία αυτή σηματοδοτεί την έναρξη μιας νέας εποχής για τον χωρικό σχεδιασμό της παραγωγικής δραστηριότητας στη χώρα, με στόχο την προσαρμογή στις σύγχρονες οικονομικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις.

Οι ενδιαφερόμενοι φορείς και πολίτες μπορούν να συμμετάσχουν στη διαβούλευση υποβάλλοντας τα σχόλιά τους μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας του υπουργείου, στη διεύθυνση https://ypen.gov.gr/diavouleusi. Η διαδικασία αυτή αποσκοπεί στη συλλογή απόψεων και προτάσεων που θα συμβάλουν στη διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου και λειτουργικού πλαισίου.

Το ισχύον ΕΧΠ είχε εγκριθεί το 2008, σε μια εντελώς διαφορετική διεθνή και οικονομική συγκυρία. Από τότε, οι εξελίξεις στην ευρωπαϊκή και παγκόσμια οικονομία, οι ενεργειακές κρίσεις, οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις, η ανάγκη για πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες, οι διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες, καθώς και η επιτάχυνση της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης, έχουν δημιουργήσει νέα δεδομένα. Το νέο πλαίσιο φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα σύγχρονο χωρικό σχέδιο παραγωγικής ανασυγκρότησης, προσαρμοσμένο στις ανάγκες της νέας εποχής.

Κεντρική καινοτομία και στρατηγικοί στόχοι

Βασική καινοτομία του νέου ΕΧΠ είναι η οργανική ενσωμάτωση της εφοδιαστικής αλυσίδας στον χωρικό σχεδιασμό. Για πρώτη φορά, η παραγωγή, οι αποθηκευτικοί χώροι, οι μεταφορές, τα logistics, τα εμπορευματικά κέντρα, οι λιμενικές υποδομές και τα δίκτυα διανομής αντιμετωπίζονται ως ένα ενιαίο παραγωγικό σύστημα. Ο σχεδιασμός δεν περιορίζεται πλέον στη χωροθέτηση μεμονωμένων βιομηχανικών μονάδων, αλλά επεκτείνεται στη συνολική οργάνωση των αλυσίδων παραγωγής και διακίνησης προϊόντων και πρώτων υλών.

Παράλληλα, το νέο πλαίσιο προωθεί τη σταδιακή μετάβαση από το μοντέλο της διάσπαρτης εκτός σχεδίου εγκατάστασης δραστηριοτήτων προς πιο οργανωμένες μορφές ανάπτυξης. Προτεραιότητα δίνεται στους οργανωμένους υποδοχείς, στα επιχειρηματικά πάρκα, στις περιοχές με θεσμοθετημένες χρήσεις γης και σε σύγχρονες μορφές χωρικής οργάνωσης. Στόχος είναι η καλύτερη οργάνωση της παραγωγικής δραστηριότητας, η μείωση των συγκρούσεων χρήσεων, η περιβαλλοντική εξυγίανση περιοχών που ήδη δέχονται πιέσεις και η δημιουργία σαφέστερων κανόνων για επενδυτές, επιχειρήσεις και τοπικές κοινωνίες.

Ευρωπαϊκές κατευθύνσεις και περιβαλλοντική προστασία

Το νέο ΕΧΠ ενσωματώνει τις βασικές κατευθύνσεις της ευρωπαϊκής στρατηγικής για τη βιώσιμη βιομηχανική ανάπτυξη, την ασφάλεια εφοδιασμού, τις κρίσιμες πρώτες ύλες, την ενεργειακή ασφάλεια και τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης. Η βιομηχανία και η εφοδιαστική αλυσίδα αναγνωρίζονται ως κρίσιμες υποδομές οικονομικής και γεωοικονομικής ανθεκτικότητας, ενώ η περιβαλλοντική προστασία και η παραγωγική ανάπτυξη προσεγγίζονται ως συμπληρωματικοί στόχοι.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις μητροπολιτικές περιοχές της Αττικής και της Θεσσαλονίκης, όπου συγκεντρώνεται ήδη σημαντικό μέρος της βιομηχανικής και εφοδιαστικής δραστηριότητας. Το νέο πλαίσιο προωθεί τον περιορισμό της άναρχης διάχυσης δραστηριοτήτων, τον εκσυγχρονισμό υφιστάμενων υποδοχέων και την οργανωμένη ανάπτυξη νέων παραγωγικών συγκεντρώσεων, με στόχο ένα πιο λειτουργικό και περιβαλλοντικά συμβατό μοντέλο.

Η περιβαλλοντική διάσταση αποτελεί βασικό πυλώνα του σχεδιασμού. Το νέο πλαίσιο συνοδεύεται από Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και περιλαμβάνει ειδικές κατευθύνσεις και περιορισμούς για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος. Δεν μεταβάλλει τα ισχύοντα καθεστώτα προστασίας για τις περιοχές Natura 2000 και τις λοιπές προστατευόμενες περιοχές, ενώ προβλέπει συγκεκριμένες ζώνες αποκλεισμού και αυστηρές προϋποθέσεις χωροθέτησης σε ευαίσθητες περιβαλλοντικά και πολιτιστικά περιοχές.

Ειδικές προβλέψεις περιλαμβάνονται για την προστασία της αγροτικής γης υψηλής παραγωγικότητας, καθώς και για δραστηριότητες που συνδέονται με την αγροδιατροφική οικονομία. Ιδιαίτερη μέριμνα λαμβάνεται για τον νησιωτικό χώρο, με στόχο τη διατήρηση της φυσιογνωμίας των νησιών και την κάλυψη των αναγκαίων παραγωγικών και εφοδιαστικών λειτουργιών.

Σύμφωνα με το υπουργείο, το νέο ΕΧΠ αφορά το σύνολο της παραγωγικής οικονομίας, από τις μεγάλες βιομηχανικές επενδύσεις έως τις μικρομεσαίες μεταποιητικές επιχειρήσεις, τις αγροδιατροφικές δραστηριότητες και τις υπηρεσίες logistics. Με αυτόν τον τρόπο, δημιουργείται ένα πιο συνεκτικό, προβλέψιμο και σύγχρονο πλαίσιο χωρικής οργάνωσης για τη χώρα, θέτοντας τις βάσεις για ένα πιο οργανωμένο και ανταγωνιστικό παραγωγικό μοντέλο τα επόμενα χρόνια.