Σε ισχύ τέθηκε το νέο πειθαρχικό δίκαιο για τους δημοσίους υπαλλήλους, παρά τις αντιδράσεις που εκφράστηκαν από την ΑΔΕΔΥ. Το νέο πλαίσιο αυστηροποιεί τις πειθαρχικές κυρώσεις, οι οποίες σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνουν έως και την οριστική παύση από τα καθήκοντα, ενώ εισάγει ειδικές ρυθμίσεις για τη συμμετοχή στη διαδικασία αξιολόγησης.
Κεντρική αλλαγή αποτελεί η θεσμοθέτηση της άρνησης συμμετοχής στην αξιολόγηση ως αυτοτελούς πειθαρχικού παραπτώματος. Η άρνηση υπαλλήλου να συμμετάσχει στη διαδικασία, είτε με την ιδιότητα του αξιολογητή είτε του αξιολογούμενου, επισύρει πρόστιμο ίσο με τις αποδοχές δύο μηνών. Σε περίπτωση επανάληψης της άρνησης για δύο διαδοχικές αξιολογικές περιόδους, προβλέπεται η ποινή της οριστικής παύσης.
Παράλληλα, ο κατάλογος των πειθαρχικών παραπτωμάτων διευρύνεται και κωδικοποιείται. Στα νέα παραπτώματα περιλαμβάνονται η παράλειψη δήλωσης σύγκρουσης συμφερόντων, η άσκηση κάθε μορφής βίας ή παρενόχλησης στον χώρο εργασίας, η παράλειψη ή καθυστέρηση έκδοσης διαπιστωτικών πράξεων έκπτωσης από την υπηρεσία και η συμμετοχή σε εταιρείες ή η άσκηση δραστηριοτήτων ασυμβίβαστων με την ιδιότητα του δημοσίου υπαλλήλου.
Οι διατάξεις του νόμου 5225/2025 εφαρμόζονται στους υπαλλήλους του στενού και ευρύτερου δημόσιου τομέα, στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης α’ και β’ βαθμού, καθώς και στα νομικά πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου.
Για τους δημοτικούς υπαλλήλους προβλέπονται ειδικές πειθαρχικές παραβάσεις που σχετίζονται με την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία. Ως παραπτώματα ορίζονται η άρνηση χρήσης των μέσων ατομικής προστασίας που χορηγεί η υπηρεσία και η μη προσέλευση στον προβλεπόμενο προληπτικό ιατρικό έλεγχο. Παράβαση καθήκοντος αποδίδεται και στα αρμόδια όργανα διοίκησης των δήμων σε περίπτωση μη παροχής των προβλεπόμενων μέσων προστασίας. Για το ένστολο προσωπικό της Δημοτικής Αστυνομίας, πειθαρχικό παράπτωμα συνιστά και η άρνηση χρήσης της στολής και του διακριτικού σήματος κατά την άσκηση των καθηκόντων.
Στο σύστημα των πειθαρχικών ποινών προστίθενται τρεις νέες κυρώσεις. Προβλέπεται η στέρηση του δικαιώματος χορήγησης μισθολογικού κλιμακίου από ένα έως πέντε έτη, η αφαίρεση έως τεσσάρων μισθολογικών κλιμακίων και η απαγόρευση άσκησης καθηκόντων προϊσταμένου, είτε κατ’ αναπλήρωση είτε με ειδικές διατάξεις, για διάστημα από ένα έως πέντε έτη.
Το πλήρες φάσμα των πειθαρχικών ποινών περιλαμβάνει την έγγραφη επίπληξη, το πρόστιμο έως 12 μηνών αποδοχών, τη στέρηση μισθολογικής και υπηρεσιακής εξέλιξης, τον υποβιβασμό έως δύο βαθμούς, την προσωρινή παύση από τρεις έως δώδεκα μήνες χωρίς αποδοχές και την οριστική παύση από την υπηρεσία.
Με τον ίδιο νόμο αυξάνονται σε ορισμένες περιπτώσεις τα ανώτατα όρια ποινών που μπορούν να επιβάλλουν τα πειθαρχικά όργανα. Ενδεικτικά, το ανώτατο πρόστιμο που μπορεί να επιβάλει υπουργός ως πειθαρχικό όργανο αυξάνεται από τις αποδοχές τριών μηνών στις αποδοχές πέντε μηνών.
Σημαντική αλλαγή αφορά και τη λειτουργία των πειθαρχικών οργάνων. Οι υποθέσεις που παραπέμπονταν έως το τέλος του 2025 στα υφιστάμενα συλλογικά όργανα, από το 2026 θα εξετάζονται από το Πειθαρχικό Συμβούλιο Ανθρώπινου Δυναμικού Δημόσιου Τομέα. Το νέο όργανο θα συγκροτείται από 60 δικαστές και μέλη του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους και θα λειτουργεί σε τριμελείς ή πενταμελείς συνθέσεις, ανάλογα με τη βαρύτητα της υπόθεσης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, εκκρεμούν σήμερα 3.360 ένορκες διοικητικές εξετάσεις, εκ των οποίων ορισμένες χρονολογούνται από το 2021, ενώ οι υπάλληλοι με ανοιχτές πειθαρχικές υποθέσεις υπερβαίνουν τις 5.900. Το νέο πειθαρχικό πλαίσιο στοχεύει στην επιτάχυνση της εκδίκασης και στη μεγαλύτερη ομοιομορφία στην επιβολή των ποινών.
