Σημαντικές παρεμβάσεις στο καθεστώς των καθαρισμών οικοπέδων εισάγει το νομοσχέδιο του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας με τον τίτλο «Ενεργή Μάχη». Η βασική μεταβολή αφορά τη λειτουργία του Εθνικού Μητρώου Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας, το οποίο αναδιαμορφώνεται και αποκτά ενεργό ρόλο στη διαδικασία δηλώσεων, ελέγχων και παρεμβάσεων.
Το Μητρώο παύει να αποτελεί απλή καταγραφή υποχρεώσεων και μετατρέπεται σε εργαλείο επιχειρησιακής πρόληψης. Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, η ρύθμιση αποσκοπεί στη μετάβαση σε ένα σύστημα που επιτρέπει έγκαιρο εντοπισμό κινδύνων και στοχευμένη δράση πριν από την εκδήλωση πυρκαγιών.
Το νομοσχέδιο προβλέπει παράταση των προθεσμιών τόσο για τον καθαρισμό όσο και για τη σχετική δήλωση έως τις 15 Ιουνίου. Οι ιδιοκτήτες και οι υπόχρεοι οφείλουν να προχωρήσουν στον καθαρισμό των οικοπέδων τους από την 1η Απριλίου μέχρι την ημερομηνία αυτή, με υποχρέωση διατήρησης της καθαρής κατάστασης σε όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου.
Η δήλωση στο Μητρώο υποβάλλεται επίσης έως τις 15 Ιουνίου. Το υπουργείο εκτιμά ότι το συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα διευκολύνει τη συμμόρφωση των πολιτών και επιτρέπει καλύτερο προγραμματισμό των ελέγχων από τις αρμόδιες αρχές.
Κεντρικό στοιχείο της νέας ρύθμισης αποτελεί η σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ δήμων και Πυροσβεστικής. Οι δήμοι αναλαμβάνουν την ενημέρωση των ιδιοκτητών, τη διενέργεια δειγματοληπτικών ελέγχων επί των δηλώσεων που υποβάλλονται στο Μητρώο και, όπου διαπιστώνεται παράβαση, την προώθηση αυτεπάγγελτου καθαρισμού.
Το πλαίσιο κυρώσεων αναδιαρθρώνεται με βάση την αρχή της αναλογικότητας. Διαχωρίζεται η παράβαση που αφορά τη μη υποβολή δήλωσης από την παράβαση που αφορά τον μη καθαρισμό του οικοπέδου. Για τον μη καθαρισμό προβλέπεται πρόστιμο ενός ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο ποσό τα 200 ευρώ και ανώτατο τα 2.000 ευρώ.
Στις περιπτώσεις όπου έχει πραγματοποιηθεί καθαρισμός αλλά δεν έχει υποβληθεί δήλωση στο Μητρώο, το πρόστιμο ορίζεται στα 100 ευρώ. Παράλληλα, θεσπίζεται δυνατότητα μείωσης των προστίμων όταν διαπιστώνεται άμεση συμμόρφωση του υπόχρεου.
Το νομοσχέδιο εισάγει επίσης διαδικασίες άμεσης παρέμβασης σε περιβάλλον αυξημένου κινδύνου πυρκαγιάς. Προβλέπεται αρχικά προσπάθεια επικοινωνίας με τον ιδιοκτήτη και αναζήτηση συναίνεσης για τον καθαρισμό. Σε περίπτωση που αυτό δεν καταστεί δυνατό και ο κίνδυνος τεκμηριώνεται, η Πυροσβεστική καταγράφει εγγράφως την επικινδυνότητα και ο δήμος προχωρά σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό.
Για περιστάσεις που χαρακτηρίζονται από άμεσο και υψηλό κίνδυνο, δίνεται η δυνατότητα επείγουσας παρέμβασης χωρίς χρονοτριβή, ώστε να περιορίζεται η πιθανότητα εκδήλωσης πυρκαγιάς.
Το νέο πλαίσιο λαμβάνει υπόψη τις κλιματικές και οικολογικές συνθήκες που διαφοροποιούνται ανά περιοχή. Προβλέπεται η δυνατότητα παράτασης προθεσμιών με υπουργική απόφαση, όταν αυτό κρίνεται αναγκαίο. Παράλληλα, θεσπίζονται ρυθμίσεις για πολίτες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στη χρήση ψηφιακών υπηρεσιών, με πρόβλεψη φυσικής υποβολής δηλώσεων, ώστε να αποφεύγεται ο αποκλεισμός από τη διαδικασία.
Κατά τη διάρκεια της δημόσιας διαβούλευσης ενσωματώθηκαν παρατηρήσεις της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας και της ΠΟΜΙΔΑ. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη σαφήνεια ως προς τους υπόχρεους, συμπεριλαμβανομένων των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, καθώς και στην αποφυγή δυσανάλογων διοικητικών και οικονομικών επιβαρύνσεων.
Στο σύνολό του, το νομοσχέδιο «Ενεργή Μάχη» επιχειρεί να θεμελιώσει ένα σταθερό και οργανωμένο σύστημα πρόληψης πυρκαγιών, μετατρέποντας τον καθαρισμό οικοπέδων σε μόνιμο μηχανισμό προστασίας και όχι σε αποσπασματική υποχρέωση.
