Νέο πλαίσιο στεγαστικής αρωγής για φυσικές καταστροφές

Στη Βουλή κατατέθηκε το νέο σχέδιο νόμου του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, το οποίο φιλοδοξεί να θέσει τις βάσεις για ένα πιο σύγχρονο, ταχύ και αποτελεσματικό σύστημα στήριξης των πολιτών που πλήττονται από φυσικές καταστροφές. Το νομοσχέδιο, με τίτλο «Νέο πλαίσιο μέτρων στεγαστικής αρωγής και λοιπών ενισχύσεων μετά από φυσικές καταστροφές, βελτίωση πλαισίου κρατικής αρωγής και ιδιωτικής ασφάλισης επιχειρήσεων έναντι φυσικών καταστροφών - Τροποποιήσεις ν. 4797/2021 και ν. 5116/2024», έρχεται να αναμορφώσει συνολικά το τοπίο της κρατικής παρέμβασης, επιδιώκοντας να θεραπεύσει χρόνιες παθογένειες που σχετίζονται με την αργοπορία, την πολυπλοκότητα και την έλλειψη διαφάνειας στις διαδικασίες αποζημίωσης.

Αναλυτικά οι αλλαγές στη στεγαστική αρωγή

Στο επίκεντρο των νέων ρυθμίσεων βρίσκεται η στεγαστική αρωγή, για την οποία προσδιορίζονται με σαφήνεια οι προϋποθέσεις ένταξης, το προφίλ των δικαιούχων και τα ανώτατα όρια των χρηματικών ποσών που δύνανται να λάβουν. Μία από τις καινοτομίες του νομοσχεδίου είναι η πρόβλεψη ότι, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, ο συγκύριος ενός ακινήτου που έχει υποστεί ζημιά θα μπορεί να λάβει το σύνολο της ενίσχυσης που προβλέπεται για την επισκευή ή την ανακατασκευή του κτιρίου, διαδικασία που αναμένεται να απλοποιήσει σημαντικά τις διαδικασίες για πολλούς ιδιοκτήτες. Παράλληλα, αποσαφηνίζονται πλήρως οι περιπτώσεις εκείνες κατά τις οποίες η χορήγηση της ενίσχυσης δεν είναι δυνατή, βάζοντας τέλος σε παλαιότερες ασάφειες.

Ιδιαίτερη μνεία γίνεται και στους όρους καταβολής της πρώτης αρωγής, η οποία πλέον θα χορηγείται έναντι της στεγαστικής συνδρομής σε περιπτώσεις σοβαρών και εκτεταμένων ζημιών. Από τη διαδικασία αυτή εξαιρούνται ρητά τα κτίρια εκείνα που εξακολουθούν να είναι κατάλληλα για χρήση, διασφαλίζοντας ότι η κρατική βοήθεια κατευθύνεται εκεί όπου πραγματικά υπάρχει ανάγκη. Σημαντική είναι και η ρύθμιση που αφορά το φορολογικό καθεστώς των ενισχύσεων. Καθιερώνεται οριζόντια η προστασία των ποσών της στεγαστικής αρωγής από τη φορολόγηση και την κατάσχεση, ενώ το ίδιο καθεστώς ισχύει και για τις ασφαλιστικές αποζημιώσεις που καταβάλλονται στους πληγέντες. Για τις επιχειρήσεις που είναι ασφαλισμένες, διευκρινίζεται ότι η κρατική στεγαστική αρωγή θα καλύπτει αποκλειστικά το μέρος της ζημιάς που δεν καλύπτεται από τον ιδιωτικό ασφαλιστικό φορέα.

Ενιαία ψηφιακή διαδικασία μέσω του «e-Άδειες»

Το νέο πλαίσιο εισάγει μια ενιαία και ψηφιακή διαδικασία για την αναγνώριση των δικαιούχων και τη χορήγηση της στεγαστικής αρωγής, η οποία θα διεκπεραιώνεται αποκλειστικά μέσω του πληροφοριακού συστήματος «e-Άδειες». Η συγκεκριμένη επιλογή αναμένεται να μειώσει δραστικά τη γραφειοκρατία και να επιταχύνει την εξέταση των αιτήσεων. Παράλληλα, καθορίζονται αναλυτικά τα στάδια καταβολής της ενίσχυσης, τα οποία διαφοροποιούνται ανάλογα με την περίπτωση, όπως η ανακατασκευή ενός κτιρίου, η επισκευή ενός πληγέντος ακινήτου ή η αυτοστέγαση. Για κάθε ένα από αυτά τα στάδια προβλέπονται υποχρεωτικοί έλεγχοι, με στόχο να διασφαλίζεται η ορθή και στοχευμένη αξιοποίηση των κρατικών πόρων.

Ρυθμίσεις για τις λοιπές οικονομικές ενισχύσεις

Το νομοσχέδιο δεν περιορίζεται μόνο στη στεγαστική αρωγή, αλλά επιφέρει αλλαγές και σε άλλες μορφές στήριξης των πολιτών που έχουν πληγεί από φυσικές καταστροφές. Συγκεκριμένα, επανακαθορίζεται το πλαίσιο για την επιδότηση συγκατοίκησης, με τη θέσπιση ενός νέου ανώτατου ορίου. Όσον αφορά τις εφάπαξ οικονομικές ενισχύσεις, όπως αυτές για την αντικατάσταση οικοσκευής και την κάλυψη βασικών βιοτικών αναγκών, διευρύνεται το πεδίο εφαρμογής τους, ώστε να καλύπτονται πλέον και οι απλές επισκευές σε βοηθητικούς χώρους, καθώς και ο απαραίτητος εξοπλισμός τους. Για την εξυπηρέτηση των πολιτών, δημιουργείται μια ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα μέσω της οποίας θα πραγματοποιείται στο εξής η διαδικασία καταβολής αυτών των εφάπαξ ενισχύσεων.

Διαχείριση των οικίσκων προσωρινής στέγασης

Ξεχωριστό κεφάλαιο του νομοσχεδίου αποτελεί η διαχείριση των ενιαία μεταφερόμενων οικίσκων που χρησιμοποιούνται για την προσωρινή στέγαση των πληγέντων. Προβλέπεται η δυνατότητα παραχώρησής τους στους δήμους, υπό συγκεκριμένους όρους και για καθορισμένο χρονικό διάστημα. Επιπλέον, δίνεται η δυνατότητα παραχώρησης μεταχειρισμένων ή ακατάλληλων για προσωρινή στέγαση οικίσκων σε δημόσιους ή ιδιωτικούς φορείς που ασκούν κοινωφελή δραστηριότητα. Σε περιπτώσεις όπου οι οικίσκοι δεν επιστραφούν εγκαίρως ή δεν επιστραφούν σύμφωνα με τους προβλεπόμενους όρους, προβλέπονται διοικητικές κυρώσεις, ενώ παράλληλα θα γίνεται καταλογισμός των σχετικών δαπανών.

Ειδικές προβλέψεις για δημόσια κτίρια και ελέγχους

Για τις ζημιές που προκαλούνται από φυσικές καταστροφές σε κτίρια του Δημοσίου, το νέο πλαίσιο προβλέπει ότι η στεγαστική αρωγή μπορεί να καλύψει το σύνολο της επιφάνειας του πληγέντος κτιρίου, υπό την προϋπόθεση ότι η αποκατάστασή του δεν αποτελεί αρμοδιότητα άλλου δημόσιου φορέα. Παράλληλα, καθορίζονται διαδικασίες για τη διενέργεια τακτικών και έκτακτων ελέγχων στους υποψήφιους δικαιούχους. Οι δήμοι και οι περιφέρειες θα έχουν την υποχρέωση να διατηρούν τα απαραίτητα στοιχεία και τους σχετικούς φακέλους για το προβλεπόμενο χρονικό διάστημα. Ρυθμίζεται επίσης η διαδικασία με την οποία ένας δικαιούχος μπορεί να χάσει το δικαίωμα στην ενίσχυση, καθώς και ο τρόπος επιστροφής ποσών που καταβλήθηκαν χωρίς να δικαιολογούνται, τα οποία θα αντιμετωπίζονται ως δημόσια έσοδα.

Ειδική μέριμνα για Προβάλινθο και Αμπελούπολη

Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει και ειδικές ρυθμίσεις για την αποκατάσταση κτιρίων στους οικισμούς Προβάλινθος και Αμπελούπολη, οι οποίοι επλήγησαν από τις καταστροφικές πυρκαγιές της 23ης και 24ης Ιουλίου 2018. Για τους συγκεκριμένους οικισμούς προβλέπεται νέα προθεσμία υποβολής αιτήσεων για στεγαστική αρωγή, ενώ παράλληλα ενεργοποιούνται επιμέρους διατάξεις της Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου της 28ης Ιουλίου 1978, δίνοντας λύση σε εκκρεμότητες ετών.

Ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών

Σύμφωνα με την εισηγητική έκθεση, βασικός στόχος του νομοσχεδίου είναι ο εκσυγχρονισμός του συστήματος κρατικής και στεγαστικής αρωγής, ώστε οι πολίτες που δοκιμάζονται από φυσικές καταστροφές να λαμβάνουν τη στήριξη της Πολιτείας με μεγαλύτερη ταχύτητα και αποτελεσματικότητα. Στο πλαίσιο αυτό, προβλέπεται η δημιουργία αυτοτελούς τμήματος που θα είναι αρμόδιο για τη διενέργεια των ελέγχων του άρθρου 21 του ν. 4797/2021. Με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται να διασφαλιστεί μεγαλύτερη ανεξαρτησία της υπηρεσιακής μονάδας που πραγματοποιεί τους ελέγχους. Παράλληλα, οι περιφέρειες θα πρέπει να διατηρούν όλα τα αναγκαία στοιχεία για χρονικό διάστημα τουλάχιστον δέκα ετών, προκειμένου να είναι δυνατή η αποτελεσματική διενέργεια των προβλεπόμενων ελέγχων. Τέλος, τροποποιείται η σύνθεση του Παρατηρητηρίου Ιδιωτικής Ασφάλισης έναντι Φυσικών Καταστροφών και αποσαφηνίζεται ο τρόπος με τον οποίο θα ελέγχεται η συμμόρφωση των επιχειρήσεων με την υποχρέωση ασφάλισης, στο πλαίσιο εφαρμογής των μέτρων κρατικής αρωγής. Η συζήτηση και επεξεργασία του νομοσχεδίου αναμένεται να ξεκινήσει την προσεχή Πέμπτη στη Διαρκή Κοινοβουλευτική Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου.