Νέοι δασμοί ΗΠΑ σε 60 οικονομίες από σήμερα

Από τα μεσάνυχτα της Πέμπτης προς Παρασκευή, ώρα Ελλάδας, τίθεται σε ισχύ ένα νέο πακέτο τελωνειακών δασμών από τις Ηνωμένες Πολιτείες, το οποίο αφορά περίπου εξήντα οικονομίες παγκοσμίως. Ανάμεσα σε αυτές συγκαταλέγονται και τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μετά από ανάλογες κινήσεις που είχαν προηγηθεί για τον Καναδά και τη Βραζιλία. Η απόφαση αυτή έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά μέτρων που είχε ανακοινώσει ο πρώην πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ από τον Φεβρουάριο, τα οποία όμως είχαν προσωρινό χαρακτήρα και πλέον εκπνέουν.

Συγκεκριμένα, από τις 07:01 ώρα Ελλάδας, μια σειρά προϊόντων που προέρχονται από αυτές τις χώρες και εισάγονται στις ΗΠΑ θα επιβαρύνονται με δασμούς που κυμαίνονται από 10% έως 12,5%. Οι νέοι αυτοί δασμοί αντικαθιστούν εκείνους του 10% που είχαν ανακοινωθεί τον Φεβρουάριο και είχαν διάρκεια 150 ημερών. Η προηγούμενη απόφαση του Τραμπ είχε βασιστεί σε μια διαδικασία που ακυρώθηκε εν μέρει από το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ, το οποίο έκρινε αντισυνταγματικούς τους περισσότερους από τους δασμούς που είχε επιβάλει μετά την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο.

Η νέα αυτή ομοβροντία δασμών είναι αποτέλεσμα μιας "έρευνας" που ξεκίνησε στα μέσα Μαρτίου από τον αντιπρόσωπο του Λευκού Οίκου για το εμπόριο, Τζέιμισον Γκριρ. Τυπικά, η έρευνα αυτή είχε ως στόχο να διαπιστωθεί αν οι εμπορικοί εταίροι των ΗΠΑ έχουν εξαλείψει πλήρως από τις εφοδιαστικές τους αλυσίδες προϊόντα που παράγονται με καταναγκαστική εργασία. Ωστόσο, η ουσία της κίνησης είναι η επιβολή δασμών σε χώρες που η Ουάσινγκτον θεωρεί ότι έχουν ανεπαρκή νομοθεσία για το συγκεκριμένο ζήτημα.

Για τα κράτη-μέλη της ΕΕ, τη Βρετανία, το Μεξικό και τον Καναδά, οι δασμοί θα είναι της τάξης του 10%. Αντίθετα, για σχεδόν σαράντα άλλες χώρες, όπως η Κίνα, η Ιαπωνία, η Ελβετία και η Νότια Κορέα, το ποσοστό ανεβαίνει στο 12,5%. Αξίζει να σημειωθεί ότι η ενέργεια και οι πρώτες ύλες αναμένεται να εξαιρεθούν από αυτό το καθεστώς, ενώ βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη και άλλες έρευνες από το Γραφείο του Εμπορικού Αντιπροσώπου των ΗΠΑ (USTR).

Για να αποφευχθεί μια νέα δικαστική ακύρωση, ο USTR επικαλέστηκε έναν νόμο του 1974, ο οποίος είχε χρησιμοποιηθεί και στο παρελθόν για την επιβολή δασμών σε συγκεκριμένους τομείς, όπως ο χάλυβας, το αλουμίνιο, ο χαλκός, η ξυλεία και τα αυτοκίνητα. Αυτή η νομική βάση θεωρείται πιο στέρεη και δεν αμφισβητείται από το Ανώτατο Δικαστήριο. Πριν από αυτή τη νέα εξέλιξη, η κυβέρνηση Τραμπ είχε ήδη ανακοινώσει δασμούς 25% σε προϊόντα της Βραζιλίας, ενώ ο Καναδάς βρέθηκε αντιμέτωπος με επιπρόσθετους δασμούς 50%, που θα τεθούν σε ισχύ σε έναν μήνα.

Αντιδράσεις από την παγκόσμια κοινότητα

Η ανακοίνωση των νέων δασμών προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από πολλές χώρες. Η ιαπωνική κυβέρνηση εξέφρασε τη "λύπη" της για τα μέτρα, τονίζοντας ότι η βιομηχανία και το εμπόριο της χώρας συμμορφώνονται πλήρως με τους διεθνείς κανόνες. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Μινορού Κίχαρα δήλωσε χαρακτηριστικά ότι η Ιαπωνία λυπάται για την επιβολή δασμών με μοναδικό κίνητρο την απουσία απαγόρευσης εισαγωγής προϊόντων που παράγονται με καταναγκαστική εργασία.

Ο πρωθυπουργός της Νέας Ζηλανδίας, Κρίστοφερ Λούξον, χαρακτήρισε τους δασμούς "εξαιρετικά απογοητευτικούς", υποστηρίζοντας ότι η έρευνα του USTR δεν παρήγαγε ουσιώδη αποδεικτικά στοιχεία για να στηρίξει τους ισχυρισμούς περί καταναγκαστικής εργασίας. Μάλιστα, ο κ. Λούξον προχώρησε σε ανάρτηση μέσω της πλατφόρμας X, εκφράζοντας την αντίθεσή του.

Από την πλευρά της Αυστραλίας, ο υπουργός Εμπορίου Ντον Φάρελ έκανε λόγο για "αδικαιολόγητους" δασμούς, που είναι ασύμβατοι με τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου μεταξύ των δύο χωρών. Η Αυστραλία, η οποία αποτελεί βασικό σύμμαχο των ΗΠΑ, συμπεριλαμβάνεται στη λίστα των χωρών που θα επιβαρυνθούν με δασμό 12,5%.