Το υπουργείο Εσωτερικών έθεσε σε δημόσια διαβούλευση τον Νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ένα νομοθέτημα που φιλοδοξεί να ενοποιήσει σε ένα ενιαίο κείμενο μια σειρά από διάσπαρτους νόμους που ρυθμίζουν τη λειτουργία των δήμων και των περιφερειών. Παράλληλα, ο νέος Κώδικας εισάγει σημαντικές καινοτομίες στον τρόπο διεξαγωγής των αυτοδιοικητικών εκλογών, με την πιο κομβική αλλαγή να είναι η κατάργηση του δεύτερου γύρου.
Σταθερή ημερομηνία και πενταετής θητεία
Σύμφωνα με τις διατάξεις του νέου Κώδικα, η θητεία των δημάρχων, των περιφερειαρχών, καθώς και των δημοτικών και περιφερειακών συμβούλων ορίζεται πλέον σε πέντε έτη. Οι εκλογές θα διεξάγονται υποχρεωτικά την τελευταία Κυριακή του Νοεμβρίου, σε έναν και μοναδικό γύρο, χωρίς τη δυνατότητα επαναληπτικής ψηφοφορίας.
Η εναλλακτική ψήφος και η ηλεκτρονική ψηφοφορία
Το νέο σύστημα ψηφοφορίας εισάγει την έννοια της εναλλακτικής ψήφου. Οι ψηφοφόροι θα μπορούν να επιλέγουν τον υποψήφιο της προτίμησής τους, αλλά στο κάτω μέρος του ψηφοδελτίου θα παρατίθενται οι υπόλοιποι συνδυασμοί κατά σειρά ανακήρυξης. Με αυτόν τον τρόπο, ο εκλογέας, εφόσον το επιθυμεί, μπορεί να δώσει μια συμπληρωματική ψήφο, η οποία θα προσμετρηθεί σε δεύτερο στάδιο, εάν κανένας συνδυασμός δεν συγκεντρώσει το απαιτούμενο ποσοστό. Επιπλέον, το νομοσχέδιο προβλέπει τη δυνατότητα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας σε ειδικά διαμορφωμένα εκλογικά κέντρα, παρουσία δικαστικού αντιπροσώπου, με στόχο την ενίσχυση της νομιμοποίησης των αιρετών αρχών και την αύξηση της συμμετοχής των δημοτών.
Το όριο του 42%+1 για την εκλογή
Για να ανακηρυχθεί ένας συνδυασμός επιτυχών στις δημοτικές και περιφερειακές εκλογές, θα πρέπει να συγκεντρώσει ποσοστό μεγαλύτερο του 42% συν μία ψήφο επί του συνόλου των έγκυρων ψηφοδελτίων. Σε περίπτωση που κανένας συνδυασμός δεν φτάσει αυτό το όριο, το αρμόδιο δικαστήριο προχωρά σε δεύτερο στάδιο προσμέτρησης, όπου αθροίζονται οι εναλλακτικές ψήφοι από τα ψηφοδέλτια των συνδυασμών που δεν συμμετέχουν σε αυτό το στάδιο. Εάν και μετά από αυτή τη διαδικασία υπάρξει ισοψηφία, η ανάδειξη του επιτυχόντος συνδυασμού γίνεται με δημόσια κλήρωση.
Οι δέκα σημαντικότερες αλλαγές
Σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών, οι δέκα σημαντικότερες αλλαγές που επιφέρει ο νέος Κώδικας είναι οι εξής:
- Θεσμοθέτηση ενιαίου νομοθετικού πλαισίου για τις Περιφέρειες, 15 χρόνια μετά τη σύστασή τους, τερματίζοντας την προηγούμενη κατάσταση σύγχυσης αρμοδιοτήτων.
- Ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών μέσω συμβουλευτικών δημοτικών δημοψηφισμάτων με ηλεκτρονική ψηφοφορία και αναβάθμιση των συμβουλίων νέων.
- Αύξηση της διαφάνειας και της λογοδοσίας με υποχρεωτική δημοσιοποίηση αποφάσεων και αξιοποίηση ψηφιακών μέσων.
- Αναδιοργάνωση του συστήματος διακυβέρνησης με σαφή καθορισμό αρμοδιοτήτων των συλλογικών οργάνων.
- Ενίσχυση της αποτελεσματικότητας και διαφάνειας στη λειτουργία των οικονομικών υπηρεσιών.
- Εγκαθίδρυση αντικειμενικού συστήματος ελέγχου νομιμότητας, αποκλειστικά και όχι σκοπιμότητας, μέσω ολοκληρωμένου πληροφοριακού συστήματος.
- Σαφής προσδιορισμός της καταστατικής θέσης των αιρετών οργάνων, συμπεριλαμβανομένων των αποζημιώσεων και των αδειών.
- Καταγραφή και συστηματοποίηση αρμοδιοτήτων για αποφυγή επικαλύψεων και ενίσχυση της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης.
- Αλλαγή του εκλογικού συστήματος με κατάργηση του δεύτερου γύρου και εισαγωγή της ηλεκτρονικής ψήφου.
- Ψηφιακός μετασχηματισμός της Αυτοδιοίκησης με δημιουργία ηλεκτρονικών εφαρμογών για την εξυπηρέτηση των πολιτών.
