Νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης στη Βουλή

Με οριακή πλειοψηφία και έντονες αντιπαραθέσεις, η Ολομέλεια της Βουλής ενέκρινε τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ένα νομοσχέδιο που φέρνει ριζικές αλλαγές στον εκλογικό χάρτη της χώρας. Η κυβερνητική πλειοψηφία της Νέας Δημοκρατίας υπερψήφισε το νομοσχέδιο, το οποίο εισάγει μια νέα εκλογική διαδικασία, καταργώντας τον παραδοσιακό δεύτερο γύρο και θεσπίζοντας το σύστημα της «συμπληρωματικής ψήφου».

Ο υπουργός Εσωτερικών, Θοδωρής Λιβάνιος, ανέλαβε την υπεράσπιση του νέου πλαισίου, υποστηρίζοντας ότι η κατάργηση του δεύτερου γύρου αποτελεί αναγκαία μεταρρύθμιση. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, η συμμετοχή των πολιτών στη δεύτερη Κυριακή είχε υποχωρήσει σε ανησυχητικά επίπεδα, αγγίζοντας ακόμα και το 15% σε ορισμένες περιπτώσεις. Παράλληλα, ο κ. Λιβάνιος τόνισε ότι ο νέος Κώδικας επιχειρεί να εξυγιάνει ένα νομοθετικό λαβύρινθο, ενοποιώντας περισσότερες από 2.000 διάσπαρτες διατάξεις, μερικές εκ των οποίων χρονολογούνταν από το 1958, βάζοντας τέλος σε ένα πολύπλοκο και δυσλειτουργικό σύστημα.

Από την πλευρά της αντιπολίτευσης, η αντίδραση ήταν άμεση και σφοδρή. Σύσσωμα τα κόμματα της αντιπολίτευσης καταψήφισαν το νομοσχέδιο επί της αρχής, χαρακτηρίζοντας το νέο εκλογικό σύστημα «αντιδημοκρατικό» και «καλπονοθευτικό». Οι επικρίσεις εστιάστηκαν στην έλλειψη διαφάνειας και στην υπονόμευση της λαϊκής ετυμηγορίας, με τα κόμματα να κάνουν λόγο για μια μεθοδευμένη προσπάθεια χειραγώγησης του εκλογικού σώματος.

Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε και το ζήτημα της χρηματοδότησης των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ). Ο υπουργός απέρριψε κατηγορηματικά την πρόταση του ΠΑΣΟΚ για πιλοτική απόδοση των εσόδων από τον ΕΝΦΙΑ στους δήμους. Η επιχειρηματολογία του βασίστηκε στην εκτίμηση ότι ένα τέτοιο μοντέλο θα δημιουργούσε ανυπέρβλητες ανισότητες. Όπως εξήγησε, δήμοι με υψηλή αξία ακινήτων, όπως η Γλυφάδα, θα απολάμβαναν δυσανάλογα υψηλά έσοδα, ενώ άλλοι, κυρίως της περιφέρειας, θα αντιμετώπιζαν σημαντική μείωση πόρων, καθιστώντας αναγκαία την επαναφορά ενός μηχανισμού αναδιανομής, παρόμοιου με τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους (ΚΑΠ).

Ο κ. Λιβάνιος, αναγνωρίζοντας μια από τις παθογένειες του συστήματος, παραδέχθηκε ότι το ισχύον μοντέλο παραμένει έντονα δημαρχοκεντρικό. Σημείωσε ότι οι πολίτες τείνουν να αναγνωρίζουν και να αξιολογούν κυρίως τους δημάρχους και τους περιφερειάρχες, ενώ τα μέλη των δημοτικών και περιφερειακών συμβουλίων παραμένουν σε μεγάλο βαθμό αφανή. Αυτή η διαπίστωση, σύμφωνα με τον υπουργό, αποτελεί μια διαχρονική πρόκληση για την τοπική δημοκρατία.

Παράλληλα, ο υπουργός αναφέρθηκε σε θετικές εξελίξεις για την τοπική αυτοδιοίκηση, όπως η ενίσχυση της χρηματοδότησης μέσω των ΚΑΠ. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην επικείμενη ολοκλήρωση περισσότερων από 9.000 μόνιμων προσλήψεων προσωπικού, οι οποίες θα καλύψουν ανάγκες σε παιδικούς και βρεφονηπιακούς σταθμούς, μια κίνηση που αναμένεται να ενισχύσει σημαντικές κοινωνικές δομές.

Μια από τις πιο σημαντικές καινοτομίες του νέου Κώδικα αφορά τον τρόπο καταβολής των δημοτικών τελών. Με νομοτεχνική βελτίωση του υπουργείου, ανοίγει ο δρόμος για την απευθείας είσπραξή τους από τους δήμους, χωρίς τη μεσολάβηση των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος. Η εφαρμογή του νέου συστήματος, ωστόσο, δεν είναι άμεση, καθώς θα καθοριστεί με Προεδρικό Διάταγμα, κατόπιν σύμφωνης γνώμης της ΚΕΔΕ και των συναρμόδιων υπουργείων. Οι πρώτες εκτιμήσεις τοποθετούν την έναρξη λειτουργίας του νέου συστήματος στις αρχές του 2028.

Τέλος, προβλέπεται μια σημαντική προσαρμογή στη σύνθεση των δημοτικών συμβουλίων, με στόχο την ενίσχυση της αναλογικότητας. Συγκεκριμένα, εάν ο νικητής των εκλογών, λαμβάνοντας υπόψη και τις συμπληρωματικές ψήφους, συγκεντρώσει ποσοστό μικρότερο του 42%, η πλειοψηφία που θα διαθέτει στο δημοτικό συμβούλιο θα είναι μειωμένη. Αυτή η ρύθμιση αποσκοπεί στο να διασφαλίσει μια πιο ισορροπημένη εκπροσώπηση και να αποτρέψει την απόλυτη κυριαρχία ενός μόνο συνδυασμού.