Συμβόλαια υγείας: Έρχεται δικαστική μάχη

Σε τροχιά δικαστικής σύγκρουσης εισέρχεται η αντιπαράθεση για τις μεγάλες αυξήσεις στα συμβόλαια υγείας, καθώς οι καταναλωτές εμφανίζονται αποφασισμένοι να κλιμακώσουν τις κινήσεις τους απέναντι στις ανατιμήσεις που επιβλήθηκαν από ασφαλιστικές εταιρείες. Στο επίκεντρο βρίσκεται η NN Hellas, εναντίον της οποίας η ΕΚΠΟΙΖΩ εξετάζει την κατάθεση συλλογικής αγωγής, ανοίγοντας νέο μέτωπο στον ασφαλιστικό κλάδο και επαναφέροντας με ένταση το ζήτημα της προστασίας των ασφαλισμένων.

Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα λόγω της στάσης που αποδίδεται στην Αρχή Προστασίας του Καταναλωτή και Ελέγχου της Αγοράς. Η απουσία εμφανών ελεγκτικών παρεμβάσεων προκαλεί ερωτήματα, καθώς οι αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου Ανάπτυξης, πριν περάσουν στη νέα ανεξάρτητη αρχή, είχαν επιβάλει στο παρελθόν σημαντικά πρόστιμα σε ασφαλιστικές επιχειρήσεις για πρακτικές που κρίθηκαν προβληματικές.

Η εξώδικη διαμαρτυρία που είχε αποστείλει η ΕΚΠΟΙΖΩ προς την NN Hellas δεν οδήγησε σε ανάκληση των αυξήσεων. Η εταιρεία προχώρησε σε ιδιαίτερα υψηλές αναπροσαρμογές στα ισόβια προγράμματα, με αυξήσεις από 9% έως 12%, ενώ για ασφαλισμένους ηλικίας άνω των 70 ετών οι επιβαρύνσεις φέρονται να έφτασαν ακόμη και το 30%.

Η θυγατρική του ολλανδικού ομίλου υποστήριξε ότι η μέση αύξηση στα ισόβια συμβόλαια διαμορφώθηκε στο 7,9%. Ως αιτιολογία προέβαλε τη σημαντική άνοδο του κόστους των υπηρεσιών υγείας και των αποζημιώσεων τα τελευταία χρόνια, καθώς και τις μεταβολές στα δημογραφικά χαρακτηριστικά του ασφαλισμένου πληθυσμού.

Η νομική βάση της προσφυγής

Η ΕΚΠΟΙΖΩ εξετάζει πλέον σοβαρά την άσκηση αντιπροσωπευτικής αγωγής, επιδιώκοντας να αξιοποιήσει τη νομολογία που έχει διαμορφωθεί γύρω από τις αναπροσαρμογές ασφαλίστρων. Κεντρικό ζήτημα αποτελεί το εάν μια τέτοια αγωγή μπορεί να έχει αναδρομική ισχύ, ώστε να μπλοκάρει όχι μόνο μελλοντικές μονομερείς αυξήσεις, αλλά και τις επιβαρύνσεις που έχουν ήδη κοινοποιηθεί στους ασφαλισμένους.

Ο νομικός σχεδιασμός αναμένεται να στηριχθεί στα επιχειρήματα που είχε διατυπώσει η καταναλωτική ένωση στο εξώδικο του Μαΐου, με το οποίο ζητούσε από την εταιρεία να ανακαλέσει τις ενημερωτικές επιστολές προς τους πελάτες της. Η ΕΚΠΟΙΖΩ χαρακτηρίζει την πρακτική της NN Hellas παραπλανητική και κάνει λόγο για χρήση καταχρηστικών όρων στις συμβάσεις.

Κατά την ένωση, η εταιρεία επικαλέστηκε για τον προσδιορισμό των νέων τιμών τον Ετήσιο Δείκτη Αναπροσαρμογής, βάσει του νόμου 5170/2025. Η ΕΚΠΟΙΖΩ επισημαίνει ότι ο συγκεκριμένος δείκτης αναμενόταν να ανακοινωθεί από την Ελληνική Στατιστική Αρχή στο τέλος της χρονιάς, γεγονός που, κατά την επιχειρηματολογία της, καθιστά ανακριβή την ενημέρωση των πελατών και αβάσιμες τις αυξήσεις.

Η NN Hellas απορρίπτει αυτή την αιτίαση, υποστηρίζοντας ότι δεν ισχυρίστηκε ούτε στηρίχθηκε στον δείκτη ΕΔΑ για τον καθορισμό των αναπροσαρμογών, καθώς αυτός δεν είχε ακόμη εκδοθεί. Το ζήτημα περιπλέκεται περαιτέρω μετά την αιφνιδιαστική αναφορά του αρμόδιου υφυπουργού Ανάπτυξης, Λάζαρου Τσαβδαρίδη, στη Βουλή ότι ο δείκτης της ΕΛΣΤΑΤ θα εκδοθεί στα τέλη του μήνα.

Σε κάθε περίπτωση, η ισχύουσα νομοθεσία προβλέπει ότι μέχρι τη θέσπιση του δείκτη, οι αναπροσαρμογές δεν μπορούν να υπερβαίνουν την αύξηση του υποδείκτη Υγείας, η οποία κινήθηκε κάτω από το 2%. Η ΕΚΠΟΙΖΩ υπενθυμίζει επίσης ότι ανάλογοι όροι έχουν κριθεί καταχρηστικοί στο παρελθόν, με τελεσίδικες αποφάσεις του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών που επικύρωσαν κρατικά πρόστιμα.

Το ΣτΕ, τα πρόστιμα και η σιωπή της Αρχής

Καθοριστική για την εξέλιξη της υπόθεσης θεωρείται η απόφαση 2196/2025 του Συμβουλίου της Επικρατείας. Το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο απέρριψε προσφυγή ασφαλιστικής εταιρείας κατά προστίμων που είχαν επιβληθεί, αναγνωρίζοντας ότι οι ρήτρες αναπροσαρμογής μπορούν να είναι νόμιμες λόγω του μακροχρόνιου χαρακτήρα των συμβολαίων και εξωγενών παραγόντων, όπως ο πληθωρισμός στην υγεία.

Η κρίση του ΣτΕ, όμως, θέτει αυστηρές προϋποθέσεις διαφάνειας. Η σύμβαση πρέπει να αναφέρει ρητά τον σοβαρό λόγο που θεμελιώνει την αναπροσαρμογή. Τα κριτήρια οφείλουν να είναι αντικειμενικά, σαφή και κατανοητά για τον μέσο ασφαλισμένο, ώστε να μπορεί να αντιληφθεί την οικονομική επιβάρυνση που ενδέχεται να υποστεί.

Το δικαστήριο έκρινε επίσης ότι απαιτείται διαρκής ενημέρωση και παροχή δεδομένων πριν και κατά τη διάρκεια της σύμβασης, ώστε να μπορεί να ελεγχθεί η νομιμότητα κάθε αύξησης. Διευκρίνισε ακόμη ότι η απουσία πλαφόν δεν καθιστά αυτομάτως καταχρηστική μια ρήτρα, καθώς κάτι τέτοιο συνδέεται με τη φύση των αναλογιστικών μελετών. Όταν, όμως, τα κριτήρια βασίζονται σε εσωτερικά δεδομένα της εταιρείας, η ασφαλιστική οφείλει να τα διαθέτει στον πελάτη.

Παρά τη δικαστική επιβεβαίωση προστίμων που είχαν επιβληθεί στο παρελθόν, η σημερινή Αρχή Προστασίας του Καταναλωτή δεν έχει ενεργοποιήσει, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, τους ελεγκτικούς μηχανισμούς της για το νέο κύμα αυξήσεων στα ισόβια ασφαλιστήρια υγείας. Η στάση αυτή προκαλεί εύλογα ερωτήματα, ιδίως σε μια περίοδο όπου οι ασφαλισμένοι βρίσκονται αντιμέτωποι με βαριές επιβαρύνσεις και περιορισμένα περιθώρια αντίδρασης.

Το γραφείο της διοικήτριας της Αρχής, Δέσποινας Τσαγκάρη, απέφυγε να σχολιάσει την απουσία ελέγχων ή τις πληροφορίες περί πρόσφατων επαφών με στελέχη της ασφαλιστικής αγοράς. Η σιωπή αυτή εντείνει την εικόνα θεσμικής αμηχανίας, την ώρα που η υπόθεση έχει ήδη λάβει διαστάσεις ευρύτερης σύγκρουσης ανάμεσα στους καταναλωτές και τις ασφαλιστικές εταιρείες.

Η Αρχή διαθέτει έμπειρα στελέχη από τις υπηρεσίες του πρώην υπουργείου Εμπορίου, τα οποία την τελευταία δεκαπενταετία είχαν συμμετάσχει σε ελέγχους και κυρώσεις για αυθαιρεσίες στον ασφαλιστικό κλάδο. Παρ’ όλα αυτά, η επιχειρησιακή στόχευση της τελευταίας περιόδου φαίνεται να περιορίζεται κυρίως στην ακρίβεια των βασικών καταναλωτικών αγαθών, αφήνοντας τα ισόβια συμβόλαια υγείας σε μια ζώνη αναμονής. Για τους ασφαλισμένους, όμως, οι αυξήσεις αυτές δεν αποτελούν δευτερεύον ζήτημα. Αφορούν την πρόσβαση σε ιδιωτική κάλυψη υγείας, την οικονομική αντοχή ηλικιωμένων πελατών και την αξιοπιστία ενός συστήματος που στηρίζεται στην εμπιστοσύνη.